អនុវត្តន៍នៃដេរីវេ
ជំពូកទី 5 · គណិតវិទ្យា ថ្នាក់ទី១២
ប្រើដេរីវេជាឧបករណ៍៖ រកចំណុចសំខាន់ៗជាមុន បន្ទាប់មកបកស្រាយសញ្ញា និងបរិបទរបស់វា។
- សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះនឹងក្រាហ្វនៅចំណុចមួយ និងប្រើលក្ខខណ្ឌស្រប/កែង ។
- រកចំណុចប៉ះនៅពេលគេឱ្យតែមេគុណប្រាប់ទិស (ឬឱ្យបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងបន្ទាត់មួយទៀត) ។
- កំណត់ចំនួនពិតដែលនៅក្នុងអនុគមន៍ ដើម្បីឱ្យក្រាហ្វប៉ះនឹងបន្ទាត់ណាមួយ ឬកាត់តាមចំណុចណាមួយ ។
- ប្រើដេរីវេទី១ និងដេរីវេទី២ ដើម្បីរកអតិបរមា និងអប្បបរមា និងធ្វើតារាងសញ្ញា ។
- ដោះស្រាយចំណោទបរមា (optimisation)៖ ជ្រើសអថេរ សរសេរអនុគមន៍តែមួយអថេរ រកដេរីវេ រកចំណុច រួចសន្និដ្ឋាន ។
- គណនាតម្លៃប្រហែលដោយឌីផេរ៉ង់ស្យែល ។
- បង្ហាញវិសមភាពដោយទ្រឹស្តីបទវិសមភាពកំណើនមានកំណត់ ។
- ប្រើទ្រឹស្តីបទរូល និងទ្រឹស្តីបទតម្លៃមធ្យម ដើម្បីរកចំនុច ដែល ឬ ។
ជ្រើសរើសប្រធានបទដើម្បីសិក្សា
វគ្គនីមួយៗផ្ដោតលើជំនាញមួយ ដោយមានឧទាហរណ៍ដោះស្រាយចំនួនដប់ដែលកាន់តែពិបាកជាបន្តបន្ទាប់។ បើកឧទាហរណ៍នៅពេលអ្នកចង់មើលជំហាន។
Tangent lines, variation, and extrema
Use derivative signs and point-slope form to solve multi-step curve questions and justify extrema.
ឧទាហរណ៍ 01Find the tangent to y=x³−3x at x=2.
- 1f(2)=2 and f′(x)=3x²−3, so the slope is 9.
- 2Use y−2=9(x−2).
ចម្លើយy=9x−16
ឧទាហរណ៍ 02Find where y=x²−4x+1 has a horizontal tangent.
- 1Set f′(x)=2x−4=0, giving x=2.
- 2Evaluate f(2)=−3.
ចម្លើយAt (2,−3); tangent y=−3
ឧទាហរណ៍ 03Find the normal line to y=x² at x=−1.
- 1The point is (−1,1) and the tangent slope is −2.
- 2The normal slope is 1/2.
ចម្លើយy−1=(1/2)(x+1)
ឧទាហរណ៍ 04Find critical points of f(x)=x³−6x²+9x and classify them.
- 1f′=3(x−1)(x−3); test signs on the three intervals.
- 2The sign changes +→− at 1 and −→+ at 3.
ចម្លើយLocal maximum (1,4); local minimum (3,0)
ឧទាហរណ៍ 05Find the absolute extrema of f(x)=x²−4x+1 on [0,5].
- 1The only interior critical point is x=2.
- 2Compare f(0)=1, f(2)=−3, and f(5)=6.
ចម្លើយAbsolute minimum −3 at x=2; maximum 6 at x=5
ឧទាហរណ៍ 06Find the intervals of increase and decrease for f(x)=x⁴−4x².
- 1Differentiate: f′(x)=4x(x²−2)=4x(x−√2)(x+√2). The critical values are −√2, 0, and √2.
- 2Check the sign of f′ on each interval: it is negative on (−∞,−√2), positive on (−√2,0), negative on (0,√2), and positive on (√2,∞).
ចម្លើយIncreasing on (−√2,0) and (√2,∞); decreasing on (−∞,−√2) and (0,√2).
ឧទាហរណ៍ 07Find tangent lines to y=x² that are parallel to y=6x+1.
- 1Set derivative 2x equal to 6, so x=3.
- 2The point is (3,9); form its tangent.
ចម្លើយy=6x−9
ឧទាហរណ៍ 08A rectangle has perimeter 40. Find the dimensions with greatest area.
- 1Let sides be x and 20−x; A=x(20−x).
- 2A′=20−2x=0 gives x=10; the quadratic opens downward.
ចម្លើយ10 by 10; maximum area 100
ឧទាហរណ៍ 09For f(x)=x³−3x, where is the graph concave up?
- 1f″=6x.
- 2Concavity is up where f″>0.
ចម្លើយ(0,∞); inflection at (0,0)
ឧទាហរណ៍ 10A tangent to y=x² at x=a passes through (0,−1). Find a.
- 1The tangent is y=2ax−a².
- 2Set x=0,y=−1: −a²=−1.
ចម្លើយa=±1; tangent lines y=2x−1 and y=−2x−1
គំនិតសំខាន់
គំនិត១ — ដេរីវេជាជម្រាល ។ នៅចំណុចមួយ ដេរីវេ គឺជាលេខមួយ ។ លេខនោះប្រាប់ថា បើយើងឈរនៅចំណុចនោះ ហើយដើរទៅមុខបន្តិច តើក្រាហ្វឡើងឬចុះ ។ បើ ក្រាហ្វឡើង ។ បើ ក្រាហ្វចុះ ។ បើ ក្រាហ្វរាបស្មើ (បន្ទាត់ប៉ះដេក) ។
គំនិត២ — បន្ទាត់ប៉ះជាការប៉ាន់ស្មានល្អបំផុត ។ ជិតចំណុចប៉ះ បន្ទាត់ប៉ះនៅជិតក្រាហ្វជាងបន្ទាត់ណាផ្សេង ។ ដូច្នេះសមីការបន្ទាត់ប៉ះ គឺជាការប៉ាន់ស្មានលីនេអ៊ែរនៃ ជិត ។
គំនិត៣ — បរមាកើតនៅពេលសញ្ញាប្តូរ ។ ដើម្បីរកកំពូលភ្នំ ឬបាតជ្រលង យើងរកកន្លែងដែល ប្តូរសញ្ញា ។ បើ ប្តូរពី ទៅ នោះជាអតិបរមា (កំពូល) ។ បើប្តូរពី ទៅ នោះជាអប្បបរមា (បាត) ។ បើ មិនប្តូរសញ្ញា (ដូច នៅ ) នោះមិនមែនបរមាទេ ។
គំនិត៤ — ចំណោទបរមាជាការបកប្រែភាសា ។ ចំណោទបរមាតែងតែមានបីជំហានដូចគ្នា៖ (ក) សរសេរបរិមាណត្រូវរកជាអនុគមន៍នៃអថេរមួយ (ដោយប្រើលក្ខខណ្ឌដែលឱ្យ) (ខ) រកដេរីវេ រួចដោះស្រាយ (គ) ពិនិត្យថាជាអតិបរមាឬអប្បបរមា ។ ជំហាន (ក) ជាជំហានសំខាន់បំផុត ។
គំនិត៥ — ឌីផេរ៉ង់ស្យែលជាការប៉ាន់ស្មានតូច ។ បើ កើនបន្តិច នោះ កើនប្រហែល ។ នេះជាមូលដ្ឋាននៃការគណនា ឬ ដោយដៃ ។
គំនិត៦ — ទ្រឹស្តីបទទាំងបីជាការធានាអត្ថិភាព ។ ទ្រឹស្តីបទរូលធានាថាមានចំនុចមួយដែលបន្ទាត់ប៉ះដេក ។ ទ្រឹស្តីបទតម្លៃមធ្យមធានាថាមានចំនុចមួយដែលបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងខ្សែកាត់ ។ ទាំងពីរនិយាយអំពីការមាន មិនមែនអំពីការគណនា ។
4.1 មេគុណប្រាប់ទិសនៃបន្ទាត់ប៉ះ
ពាក្យ មេគុណប្រាប់ទិស (ហៅថា ជម្រាល) នៃបន្ទាត់មួយ គឺជាលេខដែលប្រាប់ថាបន្ទាត់នោះឱនឡើងប៉ុន្មាន ។ បើបន្ទាត់ឡើងទៅស្តាំ មេគុណជាចំនួនបូក ។ បើចុះទៅស្តាំ មេគុណជាចំនួនដក ។ បើដេក មេគុណស្មើ ។
បន្ទាត់ប៉ះ នឹងក្រាហ្វតាងអនុគមន៍ នៅត្រង់ គឺជាបន្ទាត់ដែលប៉ះក្រាហ្វនៅចំណុច ហើយមានទិសដូចជម្រាលក្រាហ្វនៅចំណុចនោះ ។ ដូច្នេះ មេគុណប្រាប់ទិសរបស់បន្ទាត់ប៉ះ គឺជាដេរីវេ នៃ នៅត្រង់ ។
មានន័យថា យើងមិនចាំបាច់គូសក្រាហ្វដើម្បីដឹងជម្រាលបន្ទាត់ប៉ះទេ ។ គ្រាន់តែគណនាដេរីវេ រួចដាក់តម្លៃ ចូល ។ លីមីតនៅក្នុងរូបមន្តគឺជានិយមន័យដើមនៃដេរីវេ ។
4.2 សមីការបន្ទាត់ប៉ះ
ដោយសារយើងដឹងមេគុណ និងដឹងថាបន្ទាត់កាត់តាមចំណុច យើងប្រើទម្រង់ចំណុច-មេគុណ ៖ ។ បន្ទាប់មកដោះ ។
ចំណុចសំខាន់៖ ត្រូវប្រើ មិនមែន ទេ ។ បើ ការសរសេរ គឺខុស ។
4.3 មេគុណបន្ទាត់ពីរ៖ ស្រប និងកែង
គេឱ្យបន្ទាត់ពីរ និង ។
- បើ ស្របនឹង នោះពួកវាមានទិសដូចគ្នា ៖ ។
- បើ កែងនឹង (ហៅថា ខ្នង) នោះផលគុណមេគុណស្មើ ៖ ។
ពាក្យ ស្រប មានន័យថាបន្ទាត់ទាំងពីរមិនដែលជួបគ្នា ។ ពាក្យ កែង មានន័យថាជួបគ្នាបង្កើតបានមុំ ។
ចំណាំ៖ បន្ទាត់ឈរ (ស្របនឹងអ័ក្ស ) គ្មានមេគុណទេ ដូច្នេះវាមិនចូលក្នុងច្បាប់នេះឡើយ ។
4.4 ដេរីវេទី១ និងបរមា
អនុគមន៍ មាន អតិបរមា ត្រង់ កាលណាដេរីវេទី១ ប្តូរសញ្ញាពីបូកទៅដក ៖
- ចំពោះ (ក្រាហ្វឡើងមកដល់កំពូល)
- ចំពោះ (រាបស្មើ)
- ចំពោះ (ក្រាហ្វចុះពីកំពូល)
អនុគមន៍ មាន អប្បបរមា ត្រង់ កាលណាដេរីវេទី១ ប្តូរសញ្ញាពីដកទៅបូក ៖
- ចំពោះ (ក្រាហ្វចុះមកដល់បាត)
- ចំពោះ (រាបស្មើ)
- ចំពោះ (ក្រាហ្វឡើងពីបាត)
ពាក្យ អតិបរមា មានន័យថាតម្លៃធំបំផុតក្នុងស្រុក (នៅជិតៗនោះ) ។ ពាក្យ អប្បបរមា មានន័យថាតម្លៃតូចបំផុតក្នុងស្រុក ។ ទាំងពីរហៅថា បរមា ។
តារាងសញ្ញា ជាតារាងខ្លីៗដែលសរសេរសញ្ញានៃ នៅសងខាង ។ គេគូសបន្ទាត់ឈរនៅ ហើយសរសេរ (សូន្យឆូត) ដើម្បីចងចាំថា ។
4.5 ដេរីវេទី២ និងបរមា
សន្មតថាអនុគមន៍ មានដេរីវេពីរដងលើចន្លោះមួយដែលមាន ។
- មានអតិបរមាត្រង់ កាលណា និង ។
- មានអប្បបរមាត្រង់ កាលណា និង ។
មូលហេតុ៖ វាស់ការប៉ោងនៃក្រាហ្វ ។ បើ ក្រាហ្វប៉ោងឡើងលើ (ដូចដំបូលផ្ទះ) ដូច្នេះចំណុចរាបស្មើនោះជាកំពូល ។ បើ ក្រាហ្វប៉ោងចុះក្រោម (ដូចជ្រលង) ដូច្នេះចំណុចរាបស្មើនោះជាបាត ។
4.6 ករណី
សម្គាល់ៈ បើ នោះគេត្រូវត្រឡប់ទៅសិក្សាសញ្ញានៃដេរីវេទី១ វិញ ដើម្បីរកតម្លៃអតិបរមា និងអប្បបរមា ។
មានន័យថា ពេល ដេរីវេទី២ មិនអាចសន្និដ្ឋានបានទេ ។ ឧទាហរណ៍ នៅ ៖ និង តែ ជាអប្បបរមា ។ រីឯ នៅ ៖ និង តែ មិនមែនបរមាទេ ។ ដូច្នេះត្រូវមើលសញ្ញានៃ ជាកាតព្វកិច្ច ។
4.7 ឌីផេរ៉ង់ស្យែលនៃអនុគមន៍
និយមន័យ៖ បើអនុគមន៍ មានដេរីវេ នោះ ឌីផេរ៉ង់ស្យែល កំណត់ដោយ ។
តើ ជាអ្វី? គឺជាការកើនតូចមួយនៃ (ហៅថា ការកើននៃអថេរឯករាជ្យ) ។ រីឯ គឺជាការកើនប្រហែលនៃ ដែលគណនាតាមបន្ទាត់ប៉ះ ។ ដូច្នេះឌីផេរ៉ង់ស្យែលគឺជាការកើនតាមបន្ទាត់ប៉ះ មិនមែនការកើនពិតប្រាកដនៃអនុគមន៍ទេ ។
4.8 តម្លៃប្រហែលដោយឌីផេរ៉ង់ស្យែល
កាលណាតម្លៃ កាន់តែតូចនោះ អាចជាតម្លៃប្រហែលនៃ ។ គេបាន ៖ ។
រូបមន្តនេះមានបីផ្នែក ៖
១. ជាសមភាពពិត (និយមន័យនៃ ) ។
២. ជាការប៉ាន់ស្មាន (ល្អតែពេល តូច) ។
៣. ជាការគណនាតាមបន្ទាត់ប៉ះ ។
ដូច្នេះ ដើម្បីគណនាតម្លៃប្រហែល ត្រូវជ្រើស ជាចំនួនងាយគណនា និង តូច ។
4.9 ទ្រឹស្តីបទទី១៖ វិសមភាពកំណើនមានកំណត់
វិសមភាពកំណើនមានកំណត់ គឺជាឈ្មោះរបស់ទ្រឹស្តីបទនេះ ។ ពាក្យ កំណើន មានន័យថា ។ ពាក្យ មានកំណត់ មានន័យថាដេរីវេត្រូវបានហ៊ុមព័ទ្ធដោយចំនួនពីរ និង ។
គេឱ្យ ជាអនុគមន៍កំណត់ និងមានដេរីវេលើចន្លោះ ។ បើមានចំនួនពិត និង ដែលចំពោះគ្រប់ , នោះចំពោះគ្រប់ចំនុច , ដែល គេបាន ។
អានជាភាសាសាមញ្ញ៖ បើដេរីវេមិនដែលលើស នោះកំណើនសរុបមិនអាចលើស គុណនឹងចម្ងាយដែលបានដើរនោះទេ ។ ដូចជាការធ្វើដំណើរ៖ បើល្បឿនមិនលើស km/h នោះក្នុង ម៉ោង គេធ្វើដំណើរមិនលើស km ។
4.10 ទ្រឹស្តីបទទី២៖ តម្លៃដាច់ខាត
គេឱ្យអនុគមន៍ មានដេរីវេលើចន្លោះ ។ បើមានចំនួនពិត ដែល ចំពោះ នោះគេបានវិសមភាព ។
ទ្រឹស្តីបទនេះជាកំណែស៊ីមេទ្រី នៃទ្រឹស្តីបទទី១ ។ នៅទីនេះយើងហ៊ុមព័ទ្ធតែតម្លៃដាច់ខាត ដូច្នេះវាដំណើរការទាំងពេល និងពេល ។ គេប្រើវាញឹកញាប់ដើម្បីបង្ហាញថាអនុគមន៍ផ្លាស់ប្តូរតិចតួច ។
4.11 ទ្រឹស្តីបទរូល
បើ ជាអនុគមន៍ជាប់លើចន្លោះ មានដេរីវេលើចន្លោះ និង នោះមានចំនុច យ៉ាងតិចមួយ ដែល ។
សម្គាល់ការណ៍ ៖ ចំណុចចាប់ផ្តើម និងចំណុចបញ្ចប់ស្ថិតនៅកម្ពស់ដូចគ្នា ។ ដូច្នេះក្រាហ្វត្រូវឡើង ឬចុះ ហើយប្រាកដជាមានកន្លែងមួយដែលវារាបស្មើ ដើម្បីត្រឡប់មកកម្ពស់ដើមវិញ ។
លក្ខខណ្ឌទាំងបីចាំបាច់ ៖ ជាប់ (គ្មានចន្លោះបាត់) មានដេរីវេ (គ្មានចុងមុត) និងកម្ពស់ស្មើគ្នា ។ បើខ្វះមួយ ទ្រឹស្តីបទអាចខុស ។
4.12 លក្ខណៈ១៖ អនុគមន៍ថេរ
លក្ខណៈ១៖ បើ គ្រប់ នោះ ជាចំនួនថេរនៅ ហើយ គ្រប់ ។
នេះជាករណីសាមញ្ញបំផុត ៖ ក្រាហ្វជាបន្ទាត់ដេក ។ បន្ទាត់ដេកមានមេគុណ ដូច្នេះ គ្រប់កន្លែង ។ លក្ខណៈនេះត្រូវបានប្រើក្នុងការបង្ហាញទ្រឹស្តីបទរូល ។
4.13 លក្ខណៈ២៖ អតិបរមាលើកម្រិត
លក្ខណៈ២៖ បើ គ្រប់ នោះ មានអតិបរមាយ៉ាងតិចមួយនៅ ។ ដោយ មានដេរីវេនៅ គេបាន ។
អានជាភាសាសាមញ្ញ៖ បើក្រាហ្វឡើងខ្ពស់ជាងកម្រិត គ្រប់កន្លែង នោះវាត្រូវមានកំពូលមួយ ហើយនៅកំពូលនោះបន្ទាត់ប៉ះដេក ។
4.14 លក្ខណៈ៣៖ អប្បបរមាក្រោមកម្រិត
លក្ខណៈ៣៖ បើ គ្រប់ នោះ មានអប្បបរមាយ៉ាងតិចមួយនៅ ។ ដោយ មានដេរីវេនៅ គេបាន ។
លក្ខណៈនេះជាកញ្ចក់ឆ្លុះនៃលក្ខណៈ២ ៖ បើក្រាហ្វចុះទាបជាងកម្រិត គ្រប់កន្លែង នោះវាត្រូវមានបាតជ្រលងមួយ ហើយនៅបាតនោះបន្ទាត់ប៉ះដេក ។
4.15 ទ្រឹស្តីបទតម្លៃមធ្យម
បើ ជាអនុគមន៍ជាប់លើចន្លោះ មានដេរីវេលើចន្លោះ នោះមាន យ៉ាងតិចមួយ ដែល ។
អត្ថន័យធរណីមាត្រ (សម្គាល់ការណ៍)៖ ខ្សែកាត់តាមពីរចំនុច និង មានសមីការ ។ ដូច្នេះ គឺជាមេគុណនៃខ្សែកាត់ ។ ទ្រឹស្តីបទនិយាយថា មានចំនុចមួយដែលបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងខ្សែកាត់នោះ ។
សម្រាយបញ្ជាក់ (តាមសៀវភៅ)៖
១. តាង គេបាន ។
២. គណនាដេរីវេ៖ ។
៣. ចំណាំ៖ នៅ គេបាន ។
៤. ចំណាំ៖ នៅ គេបាន ។
៥. ជាអនុគមន៍ដែលមានលក្ខណៈលើ ហើយ ។ តាមទ្រឹស្តីបទរូល មានចំនុច យ៉ាងតិចមួយ ដែល ។
៦. ហើយ នោះ ។
៧. ដូចនេះ មានចំនុច យ៉ាងតិចមួយ ដែល ។
ហេតុអ្វីជំហានទី១ដំណើរការ? ដោយសារ វាស់ចម្ងាយឈរ រវាងក្រាហ្វ និងខ្សែកាត់ ។ នៅចុងទាំងពីរ ចម្ងាយនោះស្មើ ដូច្នេះទ្រឹស្តីបទរូលអនុវត្តបាន ។
ឧទាហរណ៍ទី ១
ចំណោទ ប្រអប់ប្រលែព័រត្រង់មួយមានបាតជាការេ ដែលមានជ្រុងបាតមានរង្វាស់ ហើយមានផ្ទៃក្រឡាសរុបស្មើ ។ គណនា ដើម្បីឱ្យប្រអប់ប្រលែព័រត្រង់មានមាឌអតិបរមា ។ ចម្លើយ: ។
ដំណោះស្រាយតាមសៀវភៅ សៀវភៅផ្តល់ចម្លើយ ។ ជំហានទាំងអស់ខាងក្រោមបង្ហាញពីរបៀបទៅដល់ចម្លើយនោះ ។
ជំហានទី១ — តាងអថេរ ។
តាង ជាជ្រុងបាត (ការេ) និង ជាកម្ពស់ប្រអប់ គិតជា cm ។
ហេតុអ្វី មានបរិមាណមិនស្គាល់ពីរ ( និង ) ដូច្នេះត្រូវឱ្យឈ្មោះទាំងពីរមុន ។
ជំហានទី២ — សរសេរលក្ខខណ្ឌផ្ទៃក្រឡា ។
ហេតុអ្វី ប្រអប់មានមុខការេពីរ (បាត និងគម្រប) មុខនីមួយៗមានផ្ទៃ និងមុខចតុកោណកែងបួន មុខនីមួយៗមានផ្ទៃ ។
ជំហានទី៣ — ដោះ ជាអនុគមន៍នៃ ។
ហេតុអ្វី ចំណោទបរមាត្រូវការអនុគមន៍តែមួយអថេរ ។
ជំហានទី៤ — កំណត់ដែនកំណត់ ។
ដោយ គេបាន នោះ ។
ហេតុអ្វី ប្រវែងមិនអាចអវិជ្ជមានទេ ។
ជំហានទី៥ — សរសេរមាឌជាអនុគមន៍នៃ ។
ហេតុអ្វី មាឌប្រលេពីប៉េតកែង ផ្ទៃបាត កម្ពស់ ។
ជំហានទី៦ — គណនាដេរីវេ ។
ហេតុអ្វី ដេរីវេនៃ គឺ និងដេរីវេនៃ គឺ ; ចែកនឹង ជាចំនួនថេរ ។
ជំហានទី៧ — ដោះស្រាយ ។
ហេតុអ្វី យកតែឫសបូក ព្រោះ ជាប្រវែង; ។
ជំហានទី៨ — ពិនិត្យថាជាអតិបរមា ។
ពេល និង ពេល ដូច្នេះ មានអតិបរមាត្រង់ ។
ហេតុអ្វី នេះជាការប្រើទ្រឹស្តីបទដេរីវេទី១ ។
ជំហានទី៩ — គណនាតម្លៃដែលពាក់ព័ន្ធ ។
ហេតុអ្វី ជំនួស ចូល និង ។ គួរកត់សម្គាល់ ដូច្នេះប្រអប់ល្អបំផុតជាគូប ។
ចម្លើយ ; ; ។
ឧទាហរណ៍ទី ២
ចំណោទ គេសង់ត្រីកោណកែងមួយដោយប្រើអ័ក្ស , និងបន្ទាត់មួយដែលកាត់តាមចំណុច នៅក្នុងខណ្ឌទី១ ។ ចូររកកំណត់នៃត្រីកោណនេះ ដើម្បីឱ្យផ្ទៃក្រឡារបស់វាមានតម្លៃអប្បបរមា ។ ចម្លើយ: , និង ។
ដំណោះស្រាយតាមសៀវភៅ សៀវភៅផ្តល់កំណត់ទាំងបី ៖ , និង ។
ជំហានទី១ — តាងចំណុចប្រសព្វ ។
តាង ជាចំណុចប្រសព្វនឹងអ័ក្ស និង នឹងអ័ក្ស ដោយ , ។
ហេតុអ្វី ត្រីកោណកែងកើតពីអ័ក្សពីរ និងបន្ទាត់មួយ; កំណត់ទាំងបីគឺ , , ។
ជំហានទី២ — សរសេរសមីការបន្ទាត់ ។
ហេតុអ្វី បន្ទាត់កាត់ នៅ និង នៅ ។
ជំហានទី៣ — ប្រើលក្ខខណ្ឌកាត់តាម ។
ហេតុអ្វី ចំណុចនៅលើបន្ទាត់ ដូច្នេះកូអរដោនេផ្ទៀងផ្ទាត់សមីការ ។
ជំហានទី៤ — ដោះ ។
ហេតុអ្វី ត្រូវការអថេរតែមួយ; តម្រូវ ។
ជំហានទី៥ — សរសេរផ្ទៃក្រឡា ។
ហេតុអ្វី ត្រីកោណកែងមានជើង និង ដូច្នេះផ្ទៃ ។
ជំហានទី៦ — គណនាដេរីវេ ។
ហេតុអ្វី ច្បាប់ផលចែក ជាមួយ , ។
ជំហានទី៧ — ដោះស្រាយ ។
ដោយ ភាគបែងវិជ្ជមាន ដូច្នេះ ។
ហេតុអ្វី ប្រភាគសូន្យកាលណាភាគយកសូន្យ; ឫស ក្រៅដែន ។
ជំហានទី៨ — ពិនិត្យសញ្ញា ។
៖ ; ៖ ដូច្នេះ ជាអប្បបរមា ។
ហេតុអ្វី សញ្ញាប្តូរពី ទៅ ។
ជំហានទី៩ — គណនា និងផ្ទៃ ។
ហេតុអ្វី ជំនួស ចូល រួចចូល ។
ចម្លើយ កំណត់ទាំងបីគឺ , និង ; ផ្ទៃអប្បបរមា ឯកតាការេ ។
ឧទាហរណ៍ទី ៣
ចំណោទ កោណមួយមានកម្ពស់ និងមានកាំបាត ។ រកកម្ពស់ និងកាំ នៃស៊ីឡាំងមួយចារឹកក្នុងកោណនេះ ដើម្បីឱ្យស៊ីឡាំងមានមាឌអតិបរមា រួចគណនាតម្លៃអតិបរមានោះ ។ (ចម្លើយ: , និង ) ។
ដំណោះស្រាយតាមសៀវភៅ សៀវភៅផ្តល់ , , ។
ជំហានទី១ — តាងបរិមាណ ។
និង ជាកោណ; និង ជាស៊ីឡាំង ។
ហេតុអ្វី ត្រូវបែងចែកបរិមាណថេរ និងអថេរ ។
ជំហានទី២ — ប្រើត្រីកោណដូចគ្នា ។
ក្នុងផ្នែកកាត់តាមអ័ក្ស ៖
ហេតុអ្វី កម្ពស់ពីកំពូលកោណដល់មុខកំពូលស៊ីឡាំងគឺ ហើយនៅកម្រិតនោះកាំកោណគឺ ។
ជំហានទី៣ — ដោះ ។
ហេតុអ្វី ត្រូវការអថេរតែមួយ; រក្សា ជាអថេរ ។
ជំហានទី៤ — កំណត់ដែន ។
។
ហេតុអ្វី នៅ ឬ មានមាឌ ។
ជំហានទី៥ — សរសេរមាឌ ។
ហេតុអ្វី មាឌស៊ីឡាំង និង ជាចំនួនថេរ ។
ជំហានទី៦ — គណនាដេរីវេ ។
ហេតុអ្វី ច្បាប់ផលគុណ និងច្បាប់សមាសសម្រាប់ ; បន្ទាប់មកដាក់ ជាកត្តារួម ។
ជំហានទី៧ — ដោះ ។
(ក្រៅដែន) ឬ នោះ ។
ហេតុអ្វី ផលគុណសូន្យកាលណាកត្តាមួយសូន្យ ។
ជំហានទី៨ — ពិនិត្យសញ្ញា ។
៖ ; ៖ ដូច្នេះ ជាអតិបរមា ។
ហេតុអ្វី សញ្ញាប្តូរពី ទៅ ។
ជំហានទី៩ — គណនា និង ។
ហេតុអ្វី ជំនួស ចូល រួចចូល ។
ចម្លើយ , , ។
ឧទាហរណ៍ទី ៤
ចំណោទ ចូរគណនាតម្លៃប្រហែលនៃ ។ តាងអនុគមន៍ ។
ដំណោះស្រាយតាមសៀវភៅ សៀវភៅផ្តល់ដំណោះស្រាយពេញលេញ; ជំហានខាងក្រោមពង្រីកវា ។
ជំហានទី១ — ជ្រើស និង ។
យក និង ។
ហេតុអ្វី ត្រូវជាមុំដែលដឹងតម្លៃជាក់លាក់ () និង តូច ។
ជំហានទី២ — សរសេររូបមន្តប៉ាន់ស្មាន ។
ហេតុអ្វី នេះជារូបមន្តពី ដែលមកពីឌីផេរ៉ង់ស្យែល ។
ជំហានទី៣ — គណនាដេរីវេ ។
ហេតុអ្វី ដេរីវេនៃ គឺ ; ហើយ គឺដូចគ្នា ។
ជំហានទី៤ — គណនា ។
ហេតុអ្វី ដូច្នេះទម្រង់ ងាយជាង ។
ជំហានទី៥ — បំប្លែង ជារ៉ាដ្យង់ ។
។
ហេតុអ្វី ដេរីវេនៃអនុគមន៍ត្រីកោណមាត្រគណនាជារ៉ាដ្យង់; បើដាក់ ផ្ទាល់ ចម្លើយខុសធំជាង ដង ។
ជំហានទី៦ — គណនាតម្លៃប្រហែល ។
ហេតុអ្វី ជំនួសតម្លៃទាំងអស់ចូលរូបមន្តជំហានទី២ ។
ចម្លើយ ។ (តម្លៃពិត ដូច្នេះការប៉ាន់ស្មានល្អណាស់ ។