ចំនួនកុំផ្លិច

ជំពូកទី 1 · គណិតវិទ្យា ថ្នាក់ទី១២

120 min9 គោលដៅសិក្សា138 ផ្នែកមេរៀន
ចំណុចផ្ដោតនៃការសិក្សា

ហាត់ប្រើទម្រង់ a + bi ឱ្យស្ទាត់ មុនបន្តទៅប្រមាណវិធីចំនួនកុំផ្លិច។

នៅចុងបញ្ចប់ អ្នកនឹងអាច
  • គណនាឫសការេនៃចំនួនអវិជ្ជមាន ដោយប្រើឯកតានិម្មិត ដែល ។
  • សរសេរចំនួនកុំផ្លិចជាទម្រង់ស្តង់ដា ហើយកំណត់ផ្នែកពិត និងផ្នែកនិម្មិតរបស់វា ។
  • បូក ដក គុណ ចែកចំនួនកុំផ្លិច និងសរសេរលទ្ធផលជាទម្រង់ ។
  • រកចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ ចំនួនកុំផ្លិចផ្ទុក ម៉ូឌុល និងអាគុយម៉ង់ ។
  • តាងចំនួនកុំផ្លិចក្នុងប្លង់កុំផ្លិច ដោយចំណុច ឬដោយវិច្ឆេទ័រ ។
  • បំលែងចំនួនកុំផ្លិចពីទម្រង់ពីជគណិត ទៅទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ និងច្រាសមកវិញ ។
  • ប្រើរូបមន្តដឺម័រ ដើម្បីគណនាស្វ័យគុណតួទី ។
  • រកឫសទី នៃចំនួនកុំផ្លិច និងដោះស្រាយសមីការក្នុងសំណុំ ។
  • ដោះស្រាយលំហាត់ប្រឡងបាក់ឌុប ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងចំនួនកុំផ្លិច ។

ជ្រើសរើសប្រធានបទដើម្បីសិក្សា

វគ្គនីមួយៗផ្ដោតលើជំនាញមួយ ដោយមានឧទាហរណ៍ដោះស្រាយចំនួនដប់ដែលកាន់តែពិបាកជាបន្តបន្ទាប់។ បើកឧទាហរណ៍នៅពេលអ្នកចង់មើលជំហាន។

វគ្គ 01 / 02

ការដោះស្រាយលំហាត់ចំនួនកុំផ្លិច

អនុវត្តជាមួយកុំផ្លិចឆ្លាស់ ការចែក ស្វ័យគុណ និងសមីការទម្រង់ស្តង់ដារ។ ដំណោះស្រាយនីមួយៗបង្ហាញផ្នែកពិត និងផ្នែកនិម្មិតឱ្យច្បាស់។

ឧទាហរណ៍ 01សម្រួល (3−2i)(4+5i)។
  1. 1ពន្លាត៖ 12+15i−8i−10i²។
  2. 2ជំនួស i² ដោយ −1 ហើយប្រមូលតួពិត និងតួកុំផ្លិច។

ចម្លើយ22+7i

ឧទាហរណ៍ 02សម្រួល (2+3i)²−(1−i)(1+i)។
  1. 1ការេគឺ 4+12i+9i²=−5+12i។
  2. 2ផលគុណកុំផ្លិចឆ្លាស់គឺ 1−i²=2 រួចដកវាចេញ។

ចម្លើយ−7+12i

ឧទាហរណ៍ 03សរសេរ (5−2i)/(1+3i) ជាទម្រង់ស្តង់ដារ។
  1. 1គុណភាគយក និងភាគបែងនឹង 1−3i។
  2. 2ភាគយកក្លាយជា −1−17i ហើយភាគបែងស្មើ 10។

ចម្លើយ−1/10−17i/10

ឧទាហរណ៍ 04ដោះស្រាយ (2+i)z=5−7i រក z។
  1. 1ចែកនឹង 2+i ហើយគុណនឹងកុំផ្លិចឆ្លាស់របស់វា 2−i។
  2. 2(5−7i)(2−i)=3−19i ហើយ |2+i|²=5។

ចម្លើយz=3/5−19i/5

ឧទាហរណ៍ 05រកចំនួនពិត k ប្រសិនបើ (k+2i)(3−i)=7+5i។
  1. 1ពន្លាតផ្នែកខាងឆ្វេង៖ 3k+2+(6−k)i។
  2. 2ផ្គូផ្គងផ្នែកពិតបាន k=5/3 ខណៈផ្គូផ្គងផ្នែកនិម្មិតបាន k=1។ លក្ខខណ្ឌទាំងពីរមិនស្របគ្នា។

ចម្លើយNo real k satisfies both

ឧទាហរណ៍ 06រកឫសការេនៃ −7+24i។
  1. 1ដាក់ (a+bi)²=−7+24i ដូច្នេះ a²−b²=−7 និង 2ab=24។
  2. 2a²+b²=√(49+576)=25 ដូច្នេះ a²=9 និង b²=16 រួចជ្រើសសញ្ញាដែលត្រូវគ្នា។

ចម្លើយ±(3+4i)

ឧទាហរណ៍ 07គណនា i¹⁰³+i⁵⁸។
  1. 1សម្រួលនិទស្សន្តតាមសំណល់ចែកនឹង 4៖ 103≡3 និង 58≡2។
  2. 2ប្រើ i³=−i និង i²=−1។

ចម្លើយ−1−i

ឧទាហរណ៍ 08ដោះស្រាយ z²−6z+13=0។
  1. 1រើសខុសគឺ 36−52=−16។
  2. 2ប្រើរូបមន្តសមីការដឺក្រេទីពីរ ហើយសម្រួល √(−16)=4i។

ចម្លើយz=3±2i

ឧទាហរណ៍ 09សម្រួល (1+i)⁶។
  1. 1ដំបូង (1+i)²=2i ដូច្នេះ (1+i)⁶=(2i)³។
  2. 2គណនា 8i³។

ចម្លើយ−8i

ឧទាហរណ៍ 10ប្រសិនបើ z=−1+√3i ចូររក |z| និងអាគុយម៉ង់ θ ក្នុង [0,2π)។
  1. 1|z|=√(1+3)=2.
  2. 2ចំណុចនេះស្ថិតនៅចតុភាគទី២ ហើយមានមុំយោង π/3។

ចម្លើយ|z|=2, θ=2π/3

គំនិតសំខាន់

១. ហេតុអ្វីត្រូវការចំនួនថ្មី? សមីការ គ្មានចម្លើយក្នុង ទេ ព្រោះការេនៃចំនួនពិតមិនដែលអវិជ្ជមាន ។ គេដោះស្រាយដោយបង្កើតចំនួន ដែល ។ ដូច្នេះ មានចម្លើយ ឬ ។

២. ចំនួនកុំផ្លិចជាគូនៃចំនួនពិតពីរ ។ ចំនួនកុំផ្លិច គឺគ្រាន់តែជាគូ នៃចំនួនពិតពីរ ។ ជាផ្នែកពិត ជាផ្នែកនិម្មិត ។ ដូច្នេះ គឺ "ផ្នែកពិត ៣ និងផ្នែកនិម្មិត ២" ។

៣. គុណ និងចែក ដូចពហុធាធម្មតា ។ គេគុណចំនួនកុំផ្លិចដូចគុណពហុធា រួចជំនួស ដោយ ។ ដើម្បីចែក គេគុណទាំងភាគយក និងភាគបែង នឹងចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់នៃភាគបែង ។

៤. ម៉ូឌុល គឺជាចម្ងាយ ។ គឺជាចម្ងាយពីចំណុចដើម ទៅចំណុច ។ ដូច្នេះម៉ូឌុលមិនអាចអវិជ្ជមានទេ ។

៥. ទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ គឺជាការពិពណ៌នាដោយចម្ងាយ និងមុំ ។ ជំនួសឱ្យផ្តល់កូអរដោនេ គេផ្តល់ចម្ងាយ និងមុំ ។ នេះធ្វើឱ្យការគុណ ការចែក និងស្វ័យគុណ កាន់តែងាយ ។

៦. ឫសទី មាន ចំនួន ។ ក្នុង សមីការ មានចម្លើយពីរ ។ ក្នុង សមីការ មានឫស ចំនួនជានិច្ច ។ ឫសទាំងនោះស្ថិតនៅលើរង្វង់តែមួយ ហើយចែករង្វង់ជា ចំណែកស្មើគ្នា ។

4.1 ចំនួននិម្មិត

ផលគុណរវាងចំនួនពិតខុសពីសូន្យនឹង ហៅថា ចំនួននិម្មិត ។ ហៅថា « ឯកតានិម្មិត » ដែល ឬ ។

ពាក្យ « និម្មិត » មានន័យត្រង់ថា « មិនមែនពិត » ។ វាមិនមែនជាចំនួនដែលគេអាចរាប់វត្ថុបានទេ ប៉ុន្តែវាជាចំនួនដែលគេគណនាបានដូចចំនួនធម្មតា ។

FORMULA

4.2 មូលការណ៍នៃចំនួនអវិជ្ជមាន

លក្ខណៈទី ១ ។ បើ នោះ៖

មានន័យថា គេទាញយក ចេញពីក្រោមឫសបាន ដោយសរសេរ ។ ឧទាហរណ៍ ។

FORMULA

4.3 សមីការ

លក្ខណៈទី ២ ។ បើ នោះ ឬ ។

សមីការនេះមានចម្លើយពីរ ដែលផ្ទុកគ្នាទៅវិញទៅមក ។ គេសរសេរជួនកាលថា ។

FORMULA

4.4 ចំណាំអំពីរូបមន្ត

សម្គាល់ ។ រូបមន្ត មិនពិតចំពោះ , ទេ ។

ហេតុអ្វី? ព្រោះ តែ ។ លទ្ធផលខុសគ្នាស្រឡះ ។ ដូច្នេះ រូបមន្តនេះប្រើបានតែពេល និង ប៉ុណ្ណោះ ។

FORMULA

4.5 និយមន័យចំនួនកុំផ្លិច

និយមន័យ ។ ចំនួនកុំផ្លិច ជាចំនួនដែលមានរាង ដែល និង ជាចំនួនពិត ។ គេតាងសំណុំចំនួនកុំផ្លិចដោយ ។

  • ទម្រង់ ហៅថា « ទម្រង់ស្តង់ដា » ឬ « ទម្រង់ពីជគណិត » នៃចំនួនកុំផ្លិច ។
  • ហៅថា ផ្នែកពិត និង ហៅថា ផ្នែកនិម្មិត ។ គេកំណត់សរសេរ និង ។

ចំណាំសំខាន់៖ ផ្នែកនិម្មិត គឺជាចំនួនពិត ។ ដូច្នេះចំពោះ គេបាន មិនមែន ទេ ។

FORMULA

4.6 ករណីពិសេស

  • ករណី នោះ ជាចំនួនពិត ។
  • ករណី នោះ ជាចំនួននិម្មិត ។
  • ចំនួនកុំផ្លិច កាលណា ។

មានន័យថា សំណុំ ស្ថិតនៅក្នុង ជាសំណុំរង ។ ចំនួនពិតគ្រប់ចំនួនក៏ជាចំនួនកុំផ្លិចដែរ ។

FORMULA

4.7 ចំនួនកុំផ្លិចស្មើគ្នា

និយមន័យ ។ ចំនួនកុំផ្លិចពីរ និង ស្មើគ្នាលុះត្រាតែ និង ។

ដូច្នេះ សមភាពមួយរវាងចំនួនកុំផ្លិច ផ្តល់សមីការពិតពីរ ៖ មួយសម្រាប់ផ្នែកពិត មួយសម្រាប់ផ្នែកនិម្មិត ។ នេះជាមូលហេតុដែលគេអាចរកចំនួនមិនស្គាល់ពីរ និង ពីសមភាពតែមួយ ។

FORMULA

4.8 ចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ និងចំនួនកុំផ្លិចផ្ទុក

និយមន័យ ។

  • ចំនួនកុំផ្លិចឆ្លាស់ នៃ តាងដោយ ដែល ។ គេគ្រាន់តែប្តូរសញ្ញាផ្នែកនិម្មិត ។
  • ចំនួនកុំផ្លិចផ្ទុក នៃ តាងដោយ ដែល ។ គេប្តូរសញ្ញាទាំងពីរផ្នែក ។
FORMULA

4.9 ស្វ័យគុណនៃ

រូបមន្ត ។ ត្រូវ គេបាន៖

១.

២.

៣.

៤.

៥.

៦.

៧.

៨.

ស្វ័យគុណនៃ ត្រឡប់មកវិញរៀងរាល់ ៤ ជំហាន ។ ដូច្នេះដើម្បីគណនា គេចែក នឹង រួចមើលសំណល់ ។

រូបមន្ត

4.10 វិធីបូក និងវិធីដក

ផលបូក នៃចំនួនកុំផ្លិច ៖ ។

ផលដក នៃចំនួនកុំផ្លិច ៖ ។

គេបូក (ឬដក) ផ្នែកពិតនឹងផ្នែកពិត ហើយផ្នែកនិម្មិតនឹងផ្នែកនិម្មិត ។

FORMULA(a+ib)+(c+id)=(a+c)+i(b+d)(a+ib)-(c+id)=(a-c)+i(b-d)

4.11 វិធីគុណ

ផលគុណ នៃចំនួនកុំផ្លិច ៖

ហើយករណីពិសេស ពេលគុណចំនួនមួយនឹងចំនួនឆ្លាស់របស់វា ៖

លទ្ធផលចុងក្រោយនេះជាចំនួនពិតវិជ្ជមាន ហើយវាស្មើនឹង ។ នេះជាគន្លឹះសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការចែក ។

FORMULA(a+ib)(c+id)=(ac-bd)+(ad+bc)\,i(a+ib)(a-ib)=a^{2}+b^{2}

4.12 វិធីចែក

ចែក ៖ ចំពោះ ,

គេគុណទាំងភាគយក និងភាគបែង នឹង ចំនួនឆ្លាស់ នៃភាគបែង ។ ពេលនោះភាគបែងក្លាយជាចំនួនពិត ហើយលទ្ធផលសរសេរបានជាទម្រង់ ។

FORMULA

4.13 ចំនួនកុំផ្លិចក្នុងប្លង់

ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល គេអាចតាងចំនួនកុំផ្លិច ដែល ដោយចំណុច មួយមានកូអរដោនេ ។ គេហៅ ជា រូបភាព នៃចំនួនកុំផ្លិច ហើយ ហៅថា អាភិស នៃចំណុច ដែលគេកំណត់សរសេរ ។

ដូច្នេះ គេក៏អាចតាងចំនួនកុំផ្លិច ដែល ដោយវិច្ឆេទ័រ ។ គេហៅ ជាវិច្ឆេទ័ររូបភាពនៃចំនួនកុំផ្លិច ហើយ ហៅថាអាភិសនៃវិច្ឆេទ័រ ដែលគេកំណត់សរសេរ ។

ពាក្យ អាភិស (affix) មានន័យថា « ចំនួនកុំផ្លិចដែលភ្ជាប់នឹងចំណុចមួយ » ។ ដូច្នេះ ចំណុច និងចំនួនកុំផ្លិច ជាវត្ថុពីរដែលគេចាត់ទុកថាស្មើគ្នា ។

FORMULA

4.14 ម៉ូឌុល

និយមន័យ ។ ម៉ូឌុលនៃចំនួនកុំផ្លិច តាងដោយ ដែល ។

ម៉ូឌុលគឺជាចម្ងាយ ។ ដោយសារវាជាចម្ងាយ វាតែងតែ ។

FORMULA

4.15 លក្ខណៈនៃម៉ូឌុល

លក្ខណៈ ។ បើ និង ជាចំនួនកុំផ្លិច នោះគេបាន ៖

១.

២.

៣.

៤. ,

៥.

លក្ខណៈទី ៥ ហៅថា វិសមភាពត្រីកោណ ។ វាមានន័យថា ផ្លូវត្រង់ខ្លីជាងផ្លូវវាង ។

FORMULA

4.16 អាគុយម៉ង់

គេមានចំនួនកុំផ្លិច ស្ថិតនៅក្នុងប្លង់កុំផ្លិច ។ គេតាងវិច្ឆេទ័រ ជារូបភាពនៃ ។ មុំដែលកំណត់ដោយ ហៅថា អាគុយម៉ង់ នៃចំនួនកុំផ្លិច ។ យើងតាង ឬ ជាអាគុយម៉ង់នៃ នេះ ។

ក្នុងត្រីកោណកែង គេមាន ៖

ដើម្បីរកអាគុយម៉ង់នៃ គេដោះស្រាយសមីការ និង គេបាន , ។

ចំណាំ៖ ត្រូវប្រើទាំង និង ។ ប្រើតែ មួយ មិនគ្រប់ទេ ព្រោះ មិនប្រាប់សញ្ញានៃផ្នែកនិម្មិត ។

FORMULA

4.17 ទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ

ជាតុ ។ ចំនួនកុំផ្លិច អាចសរសេរជាទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ (ទម្រង់ប៉ូលែ) គឺ ៖

ដែល និង ។ ពាក្យ « ប៉ូលែ » មានន័យថា គេពិពណ៌នាចំណុចដោយចម្ងាយ និងមុំ ជាជាងកូអរដោនេផ្តេក-ឈរ ។

FORMULA

4.18 ផលគុណ និងផលចែកក្នុងទម្រង់ត្រីកោណមាត្រ

បើចំនួនកុំផ្លិច និង នោះ ៖

គុណ ៖ ម៉ូឌុលគុណគ្នា អាគុយម៉ង់បូកគ្នា ។ ចែក ៖ ម៉ូឌុលចែកគ្នា អាគុយម៉ង់ដកគ្នា ។

FORMULA

4.19 រូបមន្តដឺម័រ និងស្វ័យគុណតួទី

រូបមន្តដឺម័រ ។ ចំពោះគ្រប់ចំនួនគត់ធម្មជាតិ គេបាន ៖

ស្វ័យគុណតួទី នៃចំនួនកុំផ្លិច ។ បើ នោះ ៖

ដូច្នេះ ដើម្បីគណនាស្វ័យគុណ គេលើកម៉ូឌុលជាស្វ័យគុណ ហើយគុណអាគុយម៉ង់នឹង ។

FORMULA
StemC!oud
0%