អាស៊ីតអាមីនេ ប្រូតេអ៊ីន និងអង់ស៊ីម

ហើយរួចតូចក្រោយពេលគ្រប់ការ ។ ក្រពេញទីមូសផលិតអរម៉ូនទីមូស៊ីន ។ អរម៉ូនទីមូស៊ីន ភ្ញោចផលិតកោសិកាឈាមសនៅក្នុងក្រពេញទីមូស និងក្នុងសរីរាង្គដទៃទៀត ។ តើប្រដាប់រំលាយអាហារមានផលិតអរមូណដែរឬទេ? ចម្លើយ. ប្រដាប់រំលាយអាហារក៏មានផលិតអរម៉ូនដែរ គឺ កោសិកាភាគក្រពះបញ្ចេញអរម៉ូនកាស្ត្រីន (Gastrine) ដែលភ្ញោចឲ្យមានរំហូរនៃ... កោសិកាភាគពោះវៀនតូច ផលិតអរម៉ូនសេក្រេទីន (Secretine) ដែលភ្ញោចឲ្យមានរសលំពែង ។

៣.៩ ក្រពះ និងពោះវៀនតូច

*(ប្រយោគនេះដាច់កណ្តាលក្នុងប្រភព សូមមើលបញ្ជីចន្លោះប្រហោង ។ The sentence is cut off in the source

សម្គាល់ / Note. ចំណងជើងជំពូកបោះពុម្ពថា «នាទីរបស់រុក្ខជាតិក្នុងសារពាង្គកាយ» តែមាតិកាខាងក្រោមនិយាយពីអាស៊ីតអាមីនេ ប្រូតេអ៊ីន និងអង់ស៊ីម ។ យើងរក្សាចំណងជើងតាមសៀវភៅ ។

តើប្រូតេអ៊ីនជាអ្វី? ហើយវាមាននាទីប៉ុន្មានយ៉ាងនៅក្នុងសារពាង្គកាយ? ចម្លើយ. ប្រូតេអ៊ីនជាសារធាតុគីមីនៃជីវិតគ្រប់ប្រភេទ ។ ប្រូតេអ៊ីនមាននាទីក្នុងសារពាង្គកាយយ៉ាងគឺ៖

• ប្រូតេអ៊ីនគ្រោងឆ្អឹង ៖ រ៉ាប់រងគ្រប់ជាលិកាកោសិកា
• អង់ស៊ីម ៖ ជាកាតាលីករប្រូតេអ៊ីនដែលជំរុញល្បឿនប្រតិកម្មគីមីក្នុងកោសិកា
• អង់ទីករ ៖ មាននាទីការពារសារពាង្គកាយទប់ទល់នឹងភ្នាក់ងារបង្ករោគ
• អរម៉ូន ៖ រ៉ាប់រងក្នុងបណ្តាញរូបធាតុ
• អេម៉ូក្លូប៊ីន ៖ មាននាទីដឹកនាំអុកស៊ីសែនក្នុងដងខ្លួន
• អ្នកផ្ទេរចលនា ៖ ប្រូតេអ៊ីនចល័តគ្រប់ចលនារបស់កោសិកា

តើសកម្មភាពទាំងអស់របស់សារពាង្គកាយត្រូវប្រូតេអ៊ីនដែរឬទេ? ចម្លើយ. គ្រប់សកម្មភាពទាំងអស់របស់សារពាង្គកាយត្រូវការប្រូតេអ៊ីនជាចាំបាច់ ព្រោះវាជាសមាសធាតុគីមីនៃជីវិត ។ ប្រូតេអ៊ីនជាសារធាតុសរីរាង្គសំខាន់ដែលផ្តុំកាបូន (C) អ៊ីដ្រូសែន អុកស៊ីសែន (O) និងអាសូត (N) ជួនកាលមានផុសផ្វរ (P) និងស្ពាន់ធ័រ (S) ផងដែរ ។ មូលគល់ប្រូតេអ៊ីនគឺជាប់ពីសារធាតុងាយគឺ អាស៊ីតអាមីនេ ។ អាស៊ីតអាមីនេមួយៗកើតឡើងពីបណ្តុំកាបុកស៊ីល (–COOH) បណ្តុំអាមីន (–NH₂) និងរ៉ាកាល់ (R) ។ រូបមន្តទៅរបស់អាស៊ីតអាមីនេគី អានរូបនេះដូចតទៅ៖ កណ្តាលជាកាបូនមួយ (CH) ។ ខាងស្តាំរបស់វាជាបណ្តុំកាបុកស៊ីល (–COOH) ខាងក្រោមជាបណ្តុំអាមីន (–NH₂) ហើយខាងឆ្វេងជារ៉ាកាល់ (R) ។ រ៉ាកាល់ R គឺជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យអាស៊ីតអាមីនេមួយខុសពីអាស៊ីតអាមីនេមួយទៀត ។ នៅកម្រិត pH = ៧ បណ្តុំកាបុកស៊ីលបំបែកទៅជាជ្រមុជទឹក (–COO⁻) ហើយបណ្តុំអាមីនបំបែកជាតិជ្រមុជអាស៊ីត (–NH₃⁺) ។ ដូចនេះអាស៊ីតអាមីនេមួយៗអាចមានអាស៊ីតបូជាតិ ។

រូបមន្តអាស៊ីតអាមីនេ

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . រូបមន្តគីមីពីរ បង្ហាញរចនាសម្ព័ន្ធអាស៊ីតអាមីនេ ។ ខាងឆ្វេងជារូបមន្តសង្ខេប ៖ R COOH ដោយមាន NH₂ នៅក្រោម CH ។ ខាងស្តាំជារូបមន្តលម្អិត ដែលបង្ហាញចំណងទាំងអស់ (H, O, N) ។ ស្លាក (labels): រូបមន្តសង្ខេប (ក្រោមរូបមន្តទី១), រូបមន្តលម្អិត (ក្រោមរូបមន្តទី២) ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ; រូបមន្តពីរតម្រៀបជាប់គ្នាផ្ដេក ។

តើនៅក្នុងកោសិកាសត្វ និងមនុស្សមានអាស៊ីតអាមីនេប៉ុន្មានប្រភេទ? ចម្លើយ. នៅក្នុងកោសិកាសត្វ និងមនុស្សមានអាស៊ីតអាមីនេ ២០ ប្រភេទ ។ នៅក្នុងច្រមុះទី១ របស់ប្រូតេអ៊ីន អាស៊ីតអាមីនេមួយចំនួនមានរបស់វាមានអ្នកកំណត់ ។ ឧទាហរណ៍ៈ គីស៊ីន អាស៊ីតគុយទីន័ច ដែលកាយមកពីគ្រោះកំណាត់ សេរ៉ូតូនីន មកពីទ្រីបតូហ្វាន ជាដើម ។ ទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជាអ្នកកាន់តែមានប្រយោជន៍ ព្រោះវាជាសារធាតុបញ្ចេញដោយកោសិកាប្រសាទ ហើយមានឥទ្ធិពលទៅលើនាទីរបស់កោសិកាគោលដៅ កោសិកាសាច់ដុំ ។ [EXR-025-1, part 3] តើអរម៉ូនណាខ្លះដែលមាននាទីសម្របសម្រួលនាទីកោសិកា? ចម្លើយ. អរម៉ូនទីរ៉ុកស៊ីន ជាអរម៉ូនបញ្ចេញដោយក្រពេញទីរ៉ុអ៊ីត និងអរម៉ូនអាស៊ីតអាសេទីលស៊ីន ជាអរម៉ូនរកជាតិដែលមានឥទ្ធិពលលើការលូតវែងរបស់កោសិកា ។ អាស៊ីតអាមីនេមួយចំនួនដែលដើរតួជាអ្នកដឹកនាំមេតាបូលីសម៉ាន អាស៊ីទីន ស៊ីសនីនអាស៊ីទីន សុទ្ធតែជាសមាសភាពនៃវត្ថុអ្វីៗ ។ *(ពាក្យខ្លះក្នុងចម្លើយនេះខូចដោយការស្កេន សូមមើលបញ្ជីចន្លោះប្រហោង ។ Some words in this answer are damaged by scanning

តើគេចែកអាស៊ីតអាមីនេសម្រាប់ប្រូតេអ៊ីន ដោយទទួលបានមូលដ្ឋានពីអាស៊ីតអាមីនេប្រូតេអ៊ីន? អាស៊ីតអាមីនេដែលគេត្រូវកាយវិញ្ញាណក្នុងមូលដ្ឋានប្រូតេអ៊ីន ហៅថាអាស៊ីតអាមីនេ... ចម្លើយ. អាស៊ីតអាមីនេចាំបាច់សំខាន់ចំពោះអាស៊ីតអាមីនេមានសំណល់ គឺវាអាចរំលាយជាតិដែលគេមិនអាចចំអិនបានឡើយទេនៅក្នុងសារពាង្គកាយ ។ ប៉ុន្តែមិនមែននៅក្នុងប្រូតេអ៊ីនទេ ។ ដូច្នេះ គេចែកអាស៊ីតអាមីនេជា ២ ក្រុម ៖

មើលរូបនេះ សិស្សគួរឃើញថា គ្រប់រូបមន្តទាំង ២០ មានគ្រោងដូចគ្នា ៖ អាមីន កាបូនកណ្តាល កាបុកស៊ីល ។ មានតែខ្សែ R ខាងក្រោមប៉ុណ្ណោះដែលខុសគ្នា ។ នេះជាមូលហេតុដែលគេហៅវាថា "អាស៊ីតអាមីនេ" ទាំង ២០ ។

រូបមន្តអាស៊ីតអាមីនេទាំង ២០

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . ខាងក្រោមជារូបមន្តរបស់អាស៊ីតអាមីនេទាំង ២០ ប្រភេទ ។ បន្ទះរូបមន្តគីមីចំនួន ២០ តម្រៀបជា ៤ ជួរ ៗ ៤–៥ រូបមន្ត ។ រូបមន្តទាំងអស់មានទម្រង់ដូចគ្នា ៖ ក្រុម H₃N⁺ នៅខាងឆ្វេង ភ្ជាប់នឹងកាបូនកណ្តាល ដែលមាន H នៅពីលើ និងក្រុម COO⁻ នៅខាងស្តាំ; ខ្សែចំហៀង (R) ខុសៗគ្នានៅក្រោម ។ ក្រោមរូបមន្តនីមួយៗមានឈ្មោះអាស៊ីតអាមីនេជាភាសាខ្មែរ ។ ស្លាក (labels): ឈ្មោះក្រោមរូបមន្ត (តាមលំដាប់ជួរ) ៖ គីស៊ីន, អាល់ឡានីន, វ៉ាលីន, លីយូស៊ីន, សេរីន, ក្រូអេអូនីន, អាស៊ីតអាមីនេ, អាស៊ីតអាមីនេ, ទីរ៉ូស៊ីន, ទ្រីបតូផាន, អាស្ព៊ុក, គូយកាម៉ាត, មេតយ៉ូនីន, គូយតាមីន, អាសីទីន, លីស៊ីន, ស៊ីស្តេអ៊ីន, ហីស្ទីដីន, ប្រូលីន, អាស្ពារ៉ាហ្សីន ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ; អានពីឆ្វេងទៅស្ដាំ ជួរលើចុះក្រោម ។

សំគាល់ៈ ក្នុងភាពជាសញ្ញាសម្គាល់ក្នុងទឹក អាស៊ីតអាមីនេមានទម្រង់ ៣ បែបគឺ ខាងក្រោមឈ្មោះកាត់របស់អាស៊ីតអាមីនេទាំង ២០ ប្រភេទ ហេតុអ្វីបានជាគេចាត់អាស៊ីតអាមីនេជាសារធាតុដំបូងគេ? ចម្លើយ. ព្រោះអាស៊ីតអាមីនេជាមូលគល់តូចៗ ហើយងាយ វារំលាយក្នុងទឹក ហើយអាចជ្រលក់ភាគសកោសិកាជាតិ និងជ្របូកចូលទៅក្នុងកោសិកានៃសារពាង្គកាយបានយ៉ាងងាយ ។ ជ្របូកចូលទៅសារពាង្គកាយ អាស៊ីតអាមីនេ គឺជាគ្រាប់ធាតុដើមសំខាន់ដើម្បីបង្កើតប្រូតេអ៊ីន ។ តារាង ១ ឈ្មោះកាត់របស់អាស៊ីតអាមីនេទាំង ២០ / Table 1

ដូចម្តេចហៅថា ប៉ូលីប៉ិបទីត? អ្វីជាចំណងប៉ូលីប៉ិបទីត? ចម្លើយ. ជាប៉ូលីម៉រនៃអាស៊ីតអាមីនេ ឬអាស៊ីតអាមីនេពីរប្រូតេអ៊ីនដែលក្រោយ ។ ចំណងដែលកើតឡើងពីការតភ្ជាប់រវាងអាស៊ីតអាមីនេពីរគឺបណ្តុំកាបុកស៊ីលនៃអាស៊ីតមួយ តភ្ជាប់ជាមួយបណ្តុំអាមីននៃអាស៊ីតអាមីនេមួយទៀត ដោយផ្តាច់ជាតិ ១ ម៉ូលេគុលទឹក ។ អ្វីខ្លះហៅថាចំណងប៉ិបទីតនៃអាស៊ីតអាមីនេជាសារធាតុផ្សំជាច្រើនទៀត? ចម្លើយ. អាស៊ីតអាមីនេពីរតភ្ជាប់ ហៅថាឌីប៉ិបទីត ។ ពេលអាស៊ីតអាមីនេកាន់តែច្រើនឡើង ការហៅថាប៉ូលីប៉ិបទីតត្រូវផ្លាស់ប្តូរតាមចំនួនអាស៊ីតអាមីនេ ដូចជាទ្រីប៉ូប៉ិបទីត នេះ ៣ គឺ... ។ ឧទាហរណ៍ៈ តេត្រាប៉ិបទីត ។ មើលរូបនេះ ឃើញថាខ្សែស្នូល (–CH–C–NH–) ដដែលៗ ហើយ R ខុសៗគ្នាចេញក្រោម ។ ដូច្នេះទ្រីប៉ូប៉ិបទីតមានចំណងប៉ិបទីត ២ ។ ជាទូទៅ បើមានអាស៊ីតអាមីនេ n ចំណងប៉ិបទីតមាន n – 1 ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . សមីការគីមីបង្ហាញអាស៊ីតអាមីនេពីរភ្ជាប់គ្នា ។ ខាងឆ្វេង៖ NH₂–CH–COOH (អាស៊ីតអាមីនេទី ១ មាន R₁) បូក HNH–CH–COOH (អាស៊ីតអាមីនេទី ២ មាន R₂) ។ ព្រួញពីរជាន់នៅកណ្តាល៖ ខាងលើ អ៊ីដ្រូលីស ខាងក្រោម សំយោគ ។ ខ្សែដាច់ៗក្រោមចង្អុលបង្ហាញចំណងប៉ិបទីត ។ ស្លាក (labels): អាស៊ីតអាមីនេទី ១, អាស៊ីតអាមីនេទី ២, អ៊ីដ្រូលីស, សំយោគ, ចំណងប៉ិបទីត, R₁, R₂, NH₂, COOH, H₂O ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញពីរឆ្លាស់ទិសគ្នា (ព្រួញស្តាំ = សំយោគ/ភ្ជាប់, ព្រួញឆ្វេង = អ៊ីដ្រូលីស/បំបែក) ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . រូបមន្តលម្អិតនៃខ្សែប៉ូលីប៉ិបទីតខ្លី (អាស៊ីតអាមីនេ ៣) ។ បង្ហាញខ្សែស្នូល H₃N⁺ ... ជាមួយខ្សែចំហៀង R ចុះក្រោម (CH₂–CH₂–CH₂–CH₂–NH₃⁺, CH₂–OH, CH₂–CH₂–CH₂–N–H ...) ។ ស្លាក (labels): គ្មានស្លាកអក្សរខ្មែរ; មានតែសញ្ញាគីមី H₃N⁺, O, CH, C, NH, CH₂, OH, NH₂ ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ; អានពីឆ្វេងទៅស្តាំ តាមខ្សែប៉ូលីប៉ិបទីត ។

តើអាហារប្រភេទណាដែលផ្តល់ឲ្យសារពាង្គកាយលូតលាស់? តើអាហារណាខ្លះសម្បូរប្រូតេអ៊ីន?

• អាហារដែលផ្តល់កម្លាំង និងសម្ភារៈសម្រាប់លូតលាស់ គឺអាហារដែលសម្បូរប្រូតេអ៊ីន ព្រោះប្រូតេអ៊ីនជាសម្ភារៈសំណង់នៃកោសិកា ។
• អាហារសម្បូរប្រូតេអ៊ីន៖ សាច់ ត្រី ពងមាន់ ទឹកដោះគោ និងផលិតផលទឹកដោះគោ សណ្តែក សណ្តែកសៀង គ្រាប់សណ្តែកគ្រប់ប្រភេទ និងត្រីងៀត ។

តើប្រូតេអ៊ីនបង្កើតពីអ្វី? តើអាស៊ីតអាមីនេមួយៗខុសគ្នាដោយសារអ្វី?

• ប្រូតេអ៊ីនបង្កើតពីអាស៊ីតអាមីនេ ភ្ជាប់គ្នាដោយចំណងប៉ិបទីត ។
• អាស៊ីតអាមីនេមួយៗខុសគ្នាដោយសាររ៉ាកាល់ (R) របស់វា ។ រ៉ាកាល់ខុស គឺអាស៊ីតអាមីនេខុស ។

សំណួរ សៀវភៅមិនបានបោះពុម្ពចម្លើយ / the book prints no answer.

ប្រូតេអ៊ីនជាម៉ាស៊ីនឬមូលេគុលសំណំ ។ វាជាប៉ូលីម៊ែរនៃអាស៊ីតអាមីនេយ៉ាងហោចណាស់ ៥០ ។ ប្រូតេអ៊ីនដែលមានអាស៊ីតអាមីនេតិចជាង ៥០ ហៅថាប៉ូលីប៉ិបទីត ។ មានន័យថា ប្រូតេអ៊ីនច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីតមួយប្រូតេអ៊ីន ហើយកើតពីអាស៊ីតអាមីនេចាប់ពី ៥០ ឡើងទៅ ។ តើគេចែកប្រូតេអ៊ីនជាប៉ុន្មានទម្រង់? តើទម្រង់នីមួយៗមានលក្ខណៈដូចម្តេច? ចម្លើយ. ដោយផ្អែកលើទម្រង់ និងសមាសធាតុរបស់ប្រូតេអ៊ីន គេចែកប្រូតេអ៊ីនជា ៤ ទម្រង់ គឺ ទម្រង់ទី១ ៖ កើតពីតំណលំដាប់អាស៊ីតអាមីនេសុទ្ធ ។ គឺជាលំដាប់ដែលអាស៊ីតអាមីនេតម្រៀបគ្នាជាជួរ ភ្ជាប់ដោយចំណងប៉ិបទីត ។ បើលំដាប់នេះផ្លាស់ ប្រូតេអ៊ីនក៏ផ្លាស់អត្តសញ្ញាណ ។ ទម្រង់ទី២ ៖ ច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីតបត់ ។ បណ្តាញខ្លះៗ ដែលចែកជា ២ ប្រភេទគឺ + ស្រប ៖ ច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីតតម្រៀបទៅតាមទិសដៅតែមួយ ។ + មិនស្រប ៖ ច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីតតម្រៀបក្នុងទិសដៅផ្សេងគ្នា មានទម្រង់សំណំ ហើយកាន់តែ... ។ ទម្រង់ទី៣ ៖ គីស៊ីនដែលទៅលើទម្រង់ដែលមាន កសញ្ញាន ។ វាមានលក្ខណៈ + ប៉ូលីប៉ិបទីតមួយចំនួនដែលមានអាស៊ីតអាមីនេនៅយ៉ាត់ពីគ្នា គ្រប់ពេលបំបែកបញ្ចូលគ្នា ផ្ទុកអាស៊ីតអាមីនេក៏ដៅជាប់គ្នា ។ + បន្ទាប់ពីបត់បែនបញ្ចូលគ្នាជាទម្រង់ ប្រូតេអ៊ីនក៏ក្លាយជាប្រូតេអ៊ីនត្រាប់ ដែលមានត្រាប់តួចៗ ហើយភាគច្រើនប្រូតេអ៊ីនមិនខូចទេកជាបញ្ចូល ។ ចំណុចប្រូតេអ៊ីនត្រាប់មានទំហំ តែងតែផ្លាស់ត្រាប់តួចៗហៅថាដែលមេន ។ ដូមេនជាផ្នែកមួយរបស់ប្រូតេអ៊ីនដែលមានទម្រង់ទី៣ មានរាងមូល ។ ដូចេ្នះវាជាអង្គគត់ដែលមានទម្រង់ជាក់លាក់ ហើយមាននាទីជាប្រភេទ ។ ទម្រង់ទី៤ ៖ ជាប្រូតេអ៊ីនដែលមានទម្រង់ធំ សុទ្ធតែបង្កើតដោយច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីត ៣ ឬ ៤ ដែលផ្គុំកាន់គ្នាមានគ្នាសំណំ ។ តារាងខាងក្រោមសង្ខេបទម្រង់ទាំង ៤ ៖

១.១ ទម្រង់ទី១

១.២ ទម្រង់ទី២

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . ដ្យាក្រាមពីរផ្នែក បង្ហាញស្រទាប់ប៉ូលីប៉ិបទីតបត់ជាសន្លឹក (β-sheet) ។ ផ្នែកឆ្វេង៖ សន្លឹកស្រប (ព្រួញទាំងអស់ចង្អុលទិសតែមួយ) ។ ផ្នែកស្តាំ៖ សន្លឹកមិនស្រប (ព្រួញឆ្លាស់ទិសគ្នា) ។ ខ្សែដាច់ៗរវាងសន្លឹកជាចំណងអ៊ីដ្រូសែន ។ ស្លាក (labels): ផ្នែកស្រប, ផ្នែកមិនស្រប, សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន (ជាចំណង C=O···H–N) ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញក្រាស់ក្នុងសន្លឹកបង្ហាញទិសដៅច្រវាក់; ឆ្វេង = ទិសដៅដូចគ្នា, ស្តាំ = ទិសដៅផ្ទុយគ្នា ។

១.៣ ទម្រង់ទី៣

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . គំនូរបីវិមាត្រនៃខ្សែប៉ូលីប៉ិបទីតមួយដែលបត់វិលជាដុំមូល ។ ខ្សែត្រង់បង្ហាញច្រវាក់; ផ្នែកខ្មៅជាបណ្តុំស៊ីស្តេអ៊ីនបង្កើតចំណងឌីស៊ុលហ្វីត ។ ស្លាក (labels): សម្ព័ន្ធឌីសុលហ្វីត ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ; ខ្សែបន្សំបង្ហាញចំណងរវាងផ្នែកឆ្ងាយៗនៃខ្សែ ។

១.៤ ទម្រង់ទី៤

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . គំនូរបីវិមាត្រនៃប្រូតេអីនផ្គុំពីច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីតច្រើន (ស្រទាប់ខ្មៅ និងស្រទាប់ស) ត្រួតគ្នាជាដុំតែមួយ ។ ស្លាក (labels): គ្មានស្លាកអក្សរ ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ ។

តើប្រូតេអ៊ីនមាននាទីប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ? ចម្លើយ. ប្រូតេអ៊ីនមាននាទី ៦ យ៉ាងគឺ

1. កាតាលីករ ៖ បង្កើនល្បឿនប្រតិកម្មគីមី ។ ឧទាហរណ៍ៈ រីបូយូបូសូម ជាសមាសធាតុក្នុងដំណើរសំយោគ ។ ឯនីត្រូស៊ីនណាស ់ ជាប្រូតេអ៊ីនមាននាទីគ្មានអាសូត ។
2. ប្រូតេអ៊ីនគ្រង់ ៖ មាននាទីជាអ្នកការពារនិងទ្រទ្រង់ ។ ឧទាហរណ៍ៈ កូឡាហ្សែន (សរសៃប្រូតេអ៊ីនក្នុងជាលិកាស្វាន) ជាសមាសធាតុធំបង្កើតក្នុងជាលិកាឲ្យរឹងមាំ ។

អេឡាស្ទីន មាននៅក្នុងសរសៃឈាមក្នុងជាលិកានៃសារពាង្គកាយ ដូចជា សរសៃឈាមឈាម ផ្លូវក ផ្លូវីញជាលិកាក្នុងសារពាង្គកាយមានភាពយឺត ។

3. អ្នកដឹកជញ្ជូន ៖ ចូលរួមគ្រប់ចលនារបស់កោសិកា ។ ឧទាហរណ៍ៈ អាកទីន (មីក្រូហ្វីឡាម៉ង់ទូយប៊ូយលីន (គូនបំពង់តូចៗ))... ។ សំណុំប្រូតេអ៊ីនដំណើរនៅក្នុងគ្រោងឆ្អឹងកោសិកា មានសកម្មភាពក្នុងការផ្លាស់ទីនៃកោសិកា ។
4. អ្នកការពារ ៖ ប្រឆាំងនិងមេរោគកុំឱ្យជ្រៀតចូលក្នុងសារពាង្គកាយបាន ។

ឧទាហរណ៍ៈ ស្បែក ការពារការជ្រៀតចូលនៃមេរោគពេលរលាយ ។ គីទីនីនឡូស៊ីននឹងក្លាយប្រូតេអ៊ីនធ្វើឲ្យឈាមកក ពេលដាច់សរសៃឈាម ។ អង្គទីករ ប្រឆាំងនឹងការជ្រៀតចូលមេរោគ ។

5. អ្នកត្រួតពិនិត្យ ៖ (អរម៉ូន) ផលិតចេញពីក្រពេញអង់ដូគ្រីន ។

ឧទាហរណ៍ៈ អាំងស៊ុយលីន និងគុយកាកុង ត្រួតពិនិត្យគុយកូសក្នុងឈាម ។ អរម៉ូនលូតលាស់ភ្ញោចកោសិកាឱ្យផ្លាស់ប្តូរលក់ ។

6. អ្នកដឹកនាំ ៖ Na⁺, K⁺ ដឹកនាំមូលេគុលអ៊ីយ៉ុងផ្សេងៗឆ្លងកាត់ភ្នាសកោសិកា ។ អេម៉ូក្លូប៊ីនដឹកនាំអុកស៊ីសែនទៅកាន់កោសិកា ។

តារាងសង្ខេបនាទី ៦ យ៉ាង ៖

តើគេបែងចែកប្រូតេអ៊ីនជាប៉ុន្មានក្រុមបន្ថែមទៀត? អ្វីខ្លះ? ចម្លើយ. តាមទម្រង់របស់ប្រូតេអ៊ីនគេបែងចែកវាជា ២ ក្រុមគឺ + ប្រូតេអ៊ីនសរសៃ ៖ ជាមូលេគុលវែងមិនរលាយក្នុងទឹក ហើយស្ងួត ។ វាមាននៅក្នុងស្វាយ សស្ត្រីចក មាននាទីជាអ្នកការពារ ។ + ប្រូតេអ៊ីនត្រាប ៖ ជាមូលេគុលរាងមូលតូចៗរលាយក្នុងទឹក ។ វាមាននាទីជាចលករ អង់ទីករ អេម៉ូក្លូប៊ីន អាល់ប៊ុយមីន ជាអ្នកដឹកនាំអាស៊ីតខ្លាញ់ក្នុងឈាម ។

តើគេចែកសមាសធាតុប្រូតេអ៊ីនជាប៉ុន្មានយ៉ាង? អ្វីខ្លះ? ចម្លើយ. គេចែកប្រូតេអ៊ីនជា ២ យ៉ាងគឺ + ប្រូតេអ៊ីនងាយ ៖ កើតពីអាស៊ីតអាមីនេសុទ្ធ ។ ឧទាហរណ៍ៈ សេរ៉ូមអាល់ប៊ុយមីន កេរ៉ាទីន + ប្រូតេអ៊ីនសំណំ ៖ កើតពីអាស៊ីតអាមីនេ និងសារធាតុមិនមែនជាប្រូតេអ៊ីន (ក្រុមប្រូស្តូទិច)

តើប្រូតេអ៊ីនមានការបាត់បង់គុណភាពប្រក្រតីខ្លះដែរឬទេ? ចម្លើយ. ប្រូតេអ៊ីនមានការបាត់បង់គុណភាពប្រក្រតីដូចតទៅ៖ + អាស៊ីតប្រូតេអ៊ីនខ្លាំង ៖ បណ្តាលឱ្យសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនត្រូវខូចបង់ + ភ្នាក់ងារផ្សេងៗ ៖ បង្កាក់សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែននិងការជ្រៀតចូលនៅទឹក + អង្គធាតុរំលាយ ៖ បង្កាក់ការជ្រាបចូលរបស់ទឹក + សំណើម ៖ បង្កាក់ភាពបត់បែនរបស់ប្រូតេអ៊ីន និងខ្សែច្រវាក់ប៉ូលីប៉ិបទីត + កំដៅខ្លាំង ៖ បង្កើនសមាសធាតុរលាយក្នុងទឹក + លោហៈធាតុធ្ងន់ ៖ ជាតិ (Hg) មានឥទ្ធិពលលើទម្រង់ប្រូតេអ៊ីន និងនាទីរបស់វា ។ + បំរែបំរួលសីតុណ្ហភាព ៖ សកម្មភាពរបស់មូលេគុលប្រូតេអ៊ីនកាន់តែកើនឡើង ពេលសីតុណ្ហភាពកាន់តែខ្ពស់ ។ ប៉ុន្តែសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជ្រុះ ៖ ការចងសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនក្នុងមូលេគុលប្រូតេអីនត្រូវបានបង្កាក់ ។ + ចលនាមេកានិច ៖ បង្កាក់កម្លាំងដែលបង្កើតទម្រង់ប្រូតេអ៊ីន ។ ឧទាហរណ៍ៈ សស៊ីតូនឹងអស់គុណភាព ក្លាយជាពពុះពេលគេកូរវា ។

អង់ស៊ីមជាអ្វី? ចម្លើយ. អង់ស៊ីមជា សារធាតុប្រូតេអ៊ីនដែលមាននាទីជាកាតាលីករជីវៈ ដោយជំរុញល្បឿនប្រតិកម្មគីមីផ្សេងៗ ។ ប្រសិនបើគ្មានអង់ស៊ីមទេ តើសារពាង្គកាយអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ? ចម្លើយ. ប្រសិនបើគ្មានអង់ស៊ីមទេ សកម្មភាពផ្សេងៗក្នុងសារពាង្គកាយមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ។ តើអង់ស៊ីមមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចម្តេច? ចម្លើយ. ជាកាតាលីករជីវៈដែលមានប្រតិកម្មយចំប្រភេទក្រមិចខ្ពស់ ហើយសកម្មភាពនៃប្រតិកម្មជីវៈ គីទៅដោយទាន់ និងជាក់លាក់ ។

• បើដុត KClO₂ ហើយ វាត្រូវការកំដៅ K តែមិនបញ្ចេញ O₂ ទេ ។
• តែបើបន្ថែម MnO₂ បន្តិចក្នុង KClO₂ ដែលរលាយ នោះប្រតិកម្មបង្កើនល្បឿន ហើយបានបញ្ចេញយ៉ាងរហ័ស ។

+ ក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ៖ ដើម្បីបំបែកគុយស៊ីតខ្លះ ប្រូតេអ៊ីន ត្រូវមានកាតាលីករ សីតុណ្ហភាព និងកត្តាផ្សេងៗ ដើម្បីជំរុញប្រតិកម្មប្រូតេអ៊ីនទៅខាងមុខ ។ + ក្នុងសារពាង្គកាយរស់ មិនអាចប្រើកំដៅ កំហាប់ប្រតិកម្មបានទេ មានតែប្រតិកម្មីនៃប្រូតេអ៊ីន គី "អង់ស៊ីម" ។ ឧទាហរណ៍ ៖ អាហារដែលយើងបរិភោគ មិនអាចរលាយក្នុងទឹក បូសាយធាតុ ។ អាហារដែលជាមូលេគុលធំៗ ជាហេតុមិនអាចឆ្លងកាត់ភ្នាសកោសិកាបាន គឺវាត្រូវតែផ្លាស់ប្រែទៅជា

• សារធាតុងាយ តួចៗដែលអាចរលាយក្នុងទឹក ។
• មូលេគុលរបស់វាអាចជ្រាបតាមភ្នាសកោសិកាបាន ។

ការពិសោធន៍បង្ហាញអំពីកាតាលីករ

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . សមីការបង្ហាញការបំបែក H₂O₂ ជា H₂O និង O₂ ។ ខាងឆ្វេងមានម៉ូលេគុលពីរ (រង្វង់ពណ៌ខ្មៅពីរ) ដែលជាប់ស្លាក 2; នៅចំកណ្តាលមានរូបរាងរលក (កាតាលីករ) និងព្រួញចង្អុលទៅស្តាំ; ខាងស្តាំមាន 2 ម៉ូលេគុលទឹក បូក O₂ ។ ស្លាក (labels): កាតាលីករ, ជីកអុកស៊ីសែនណែល (H₂O₂), សារធាតុពុល, សារធាតុមិនពុល ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញផ្ដេកពីឆ្វេងទៅស្តាំ កាត់តាមរូបកាតាលីករ បង្ហាញថា H₂O₂ (សារធាតុពុល) ក្លាយជា H₂O (សារធាតុមិនពុល) និង O₂ ។

តើគេផ្លាស់ចំណុចកាតាលីករអង់ស៊ីមតាមរបៀបដូចម្តេច? ចម្លើយ. គេផ្លាស់ចំណុចកាតាលីករអង់ស៊ីម ដោយផ្អែកលើនាទីរបស់វាគឺឈ្មោះរបស់អង់ស៊ីម ដែលបញ្ចប់ដោយបច្ច័យ "អាស" បន្ថែមលើឈ្មោះសារធាតុប្រតិកម្ម ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ស៊ីបស្ត្រាត សាក់ការ៉ូស → អង់ស៊ីម ស៊ូក្រាស ។ ស៊ីបស្ត្រាត លីពីត → អង់ស៊ីម លីបាស ។ តើគេផ្លាស់ចំណុចកាតាលីករអង់ស៊ីមជាប៉ុន្មានក្រុម? អ្វីខ្លះ? ចម្លើយ (បន្តទំព័រ ៣០) . តើចេះចំណេះដឹងក្នុងអង់ស៊ីមដែរ ៦ ក្រុមគឺ៖ ចំណុចសំខាន់នៃរូបនេះ ៖ អង់ស៊ីមមិនត្រូវបំប្លែងទេ ។ វាចូលរួមប្រតិកម្ម ហើយចេញមកវិញដូចដើម ដូច្នេះវាអាចប្រើឡើងវិញបានច្រើនដង ។

ក្រុមអង់ស៊ីមទាំង ៦

សម្គាល់ / Note. សៀវភៅបោះពុម្ពពាក្យ «អ៊ីដ្រូលាស» ពីរដង (TERM-030-2 និង TERM-030-4) ហើយចម្លើយនិយាយថា ៦ ក្រុម ។

ក្រុមទាំង ៦ គឺ អុកស៊ីដូរេដុកតាស, ត្រង់ស្វេរាស, អ៊ីដ្រូលាស, លីយាស, អ៊ីសូមេរាស, លីហ្គាស ។

សកម្មភាពអង់ស៊ីមស៊ូក្រាស

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . ដ្យាក្រាមវដ្តបង្ហាញអង់ស៊ីមមួយ (រាងស្រលាញ់ពណ៌ប្រផេះ) ភ្ជាប់ស្ថានទីសង្វាក់ (substrate) មួយ បន្ទាប់មកបំបែកវាជាផលិតផលពីរ ។ ដ្យាក្រាមបង្ហាញ ៣ ដំណាក់កាល ៖ (១) ស្ថានទីសង្វាក់ចូលមកជិត, (២) ភ្ជាប់នឹងអង់ស៊ីម, (៣) បំបែកជា glucose និង fructose ហើយអង់ស៊ីមចេញរួចអាចប្រើឡើងវិញ ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញកោងពីស្ថានទីសង្វាក់ចុះមកអង់ស៊ីម → ព្រួញចេញពីអង់ស៊ីមទៅស្តាំ (បំបែក) → ព្រួញត្រឡប់ឡើងលើបង្ហាញអង់ស៊ីមអាចប្រើឡើងវិញ ។

តើលក្ខណៈរបស់អង់ស៊ីមមានអ្វីខ្លះ? ចម្លើយ . អង់ស៊ីមជាប្រូតេអ៊ីនមានសកម្មភាពខ្ពស់ក្នុងកាប់ផ្តាច់ ។ ឧ. កាតាឡាស ១ ម៉ូលេគុល អា អ៊ីដ្រូសែនពេអុកស៊ីតរាប់លាននៅ ១ នាទី ។ អង់ស៊ីមមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចជា៖ + អង់ស៊ីមមួយចំនួនតូចអាចបង្កើនប្រតិកម្មបានមួយចំនួនធំ ។ + អង់ស៊ីមអាចបង្កើនល្បឿនប្រតិកម្មគីមីដែលកើតមានក្នុងកោសិកា ។ + អង់ស៊ីមមួយមានអំពី ១០ លានស៊ីបស្ត្រាតមួយជាយជាប្រភេទរបស់វា ។ សារធាតុដែលអង់ស៊ីមមានអំពីអាស្រ័យទៅលើស៊ីបស្ត្រាត ៖ តារាង ២ ស៊ីបស្ត្រាត និងអង់ស៊ីម / Table 2

*(សៀវភៅបោះពុម្ពតារាងនេះជាបីជួរ ៖ ស៊ីបស្ត្រាត អង់ស៊ីម ស៊ីបស្ត្រាត ។ តួអក្សរខ្លះក្នុងជួរទី៣ ខូចដោយការស្កេន សូមមើលបញ្ជីចន្លោះប្រហោង ។ The booklet prints this as three columns: substrate

ក. សីតុណ្ហភាពល្អប្រសើរបំផុតនៃសកម្មភាពអង់ស៊ីម

អង់ស៊ីមមានដំណើរប្រសើរបំផុតនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់គឺចន្លោះ ៤០⁰C ទៅ ៤៥⁰C ។ អង់ស៊ីមត្រូវបាត់បង់គុណភាពនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ពេក (លើសពី ៤៥⁰C) និងទាបពេក (០⁰C) រ៉ា សារធាតុគីមីផ្សេងៗដូចជា អាស៊ីត អាល់កាឡាំង ។ តើមាន pH ទីតុណ្ហភាពទៅលើអង់ស៊ីមដូចម្តេច? ដូចជាអាស៊ីតខ្លាំងវិញដែរ ។ ឧ. អាមីដាស pH < 7 ពី 7 → 4 ឬ 5, pH > 7 → 7 ពី 9 សកម្មអង់ស៊ីមចុះ ។ បើ pH = 4 ឬ 9 អាមីដាសបាត់បង់គុណភាព ។

សារធាតុដែលអង់ស៊ីមធ្វើសកម្មភាពលើ

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ . ក្រាហ្វបន្ទាត់ឌីកាត់ (curve) មួយបង្ហាញពីការប្រែប្រួលសកម្មភាពអង់ស៊ីមនៅពេលសីតុណ្ហភាពកើនឡើង ។ ខ្សែកោងឡើងពីសូន្យ កើនឡើងជាលំដាប់ ឈានដល់ចំណុចខ្ពស់បំផុត (កំពូល) ហើយបន្ទាប់មកធ្លាក់ចុះវិញយ៉ាងរហ័ស ។ ស្លាក (labels): អ័ក្សឈរ៖ «សកម្មភាពអង់ស៊ីម» (ព្រួញចង្អុលឡើងលើ) ។ អ័ក្សដេក៖ សីតុណ្ហភាព (ស្លាកលេខមិនច្បាស់លើរូប) ។ លេខ «40–45⁰C» សរសេរនៅលើកំពូលខ្សែកោង ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): បន្ទាត់ដាច់ៗ (dashed) ចុះក្រោមពីកំពូលខ្សែកោងទៅអ័ក្សដេកត្រង់ចន្លោះ 40–45⁰C ដើម្បីបង្ហាញសីតុណ្ហភាពល្អប្រសើរបំផុត ។

ខ. សីតុណ្ហភាព pH ទៅលើអង់ស៊ីម

ចម្លើយ (បន្តទំព័រ ៣១) .