តម្រូវប្រសាទ និងសរីរាង្គវិញ្ញាណ

ទំព័រទី ៦ ចាប់ផ្តើមដោយការបញ្ចប់ជំពូកទី២។ ខ្លឹមសារនេះមិនមែនជារបស់តម្រូវប្រសាទទេ តែវានៅក្នុងជួរទំព័ររបស់មេរៀននេះ ដូច្នេះយើងរក្សាទុកពេញលេញដើម្បីកុំឱ្យបាត់។

តារាង / Table. ភាពខុសគ្នារវាងរុក្ខជាតិម៉ូណូកូទីលេដូន និងឌីកូទីលេដូន

៤ ផលប្រយោជន៍របស់រុក្ខជាតិមានគ្រាប់

រុក្ខជាតិមានផលប្រយោជន៍ណាស់ចំពោះជីវភាពរស់នៅរបស់មនុស្សយើង។

• រុក្ខជាតិស៊ីមណូស្ពែមជាពិសេសស្រល់ អាចយកទៅធ្វើជាក្រដាស គ្រឿងសង្ហារឹម និងចំហុយធ្វើជាប្រេងសម្រាប់លាបឈើ ផ្ទះ និងព្យាបាលជំងឺផងដែរ។
• រុក្ខជាតិអង់ស្យូស្ពែម ជាប្រភពអាហារដ៏សំខាន់ ឱសថសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺ ផលិតជាសំពត់ ក្រដាស និងធ្វើជាគ្រឿងសំណង់ គ្រឿងសង្ហារឹមដ៏ប្រណីត។ ពិសេសរុក្ខជាតិផ្តល់អុកស៊ីសែនដល់មនុស្ស សត្វ។

លក្ខណៈពិសេសរបស់ភាវៈរស់ទាំងអស់ គឺមានសមត្ថភាពឆ្លើយតបនឹងវត្ថុភាវៈ។ សមត្ថភាពទាំងនេះអាស្រ័យលើប្រព័ន្ធប្រសាទ ប្រព័ន្ធអង់ដូប្រគីន សរីរាង្គវិញ្ញាណ និងប្រព័ន្ធឆ្អឹង-សាច់ដុំ។ កំណត់សម្គាល់ / Note. សៀវភៅសរសេរពាក្យ «អង់ដូប្រគីន» នៅទីនេះ។ នៅជំពូកទី៤ សៀវភៅប្រើពាក្យ «អង់ដូគ្រីន» សម្រាប់ប្រព័ន្ធដូចគ្នា។ យើងរក្សាការសរសេរទាំងពីរដើម។

សំណួរ / Question. ចូររៀបរាប់ពីតម្រូវប្រសាទសត្វឥតឆ្អឹងកង? ដើម្បីទទួលព័ត៌មានពីខាងក្នុងសារពាង្គកាយនិងបរិស្ថានខាងក្រៅ សត្វប្រើប្រាស់បណ្តាញប្រសាទ ក្នុងការបញ្ជូនព័ត៌មានទាំងឡាយទៅកាន់សកម្មភាពផ្សេងៗ ព្រមទាំងបញ្ជាទៅសាច់ដុំ និងក្រពេញទាំងអស់នៃសារពាង្គកាយ។

ប្រូទីសគ្មានប្រព័ន្ធប្រសាទពិតប្រាកដទេ តែវាមានលទ្ធភាពឆ្លើយតបនឹងរំញ្ចូលខ្លះតាមរបៀបសម្រួលពិសេសរបស់វា។ ប្រូទីសខ្លះមានអាមីបពិសេស ដែលមាននាទីដូចណឺរ៉ូនរបស់សត្វឆ្អឹងខ្នងខ្ពស់ភាគច្រើនដែរ។ ប្រូទីសអាចផ្លាស់ទីទៅរកអាហារ ឬចេញឆ្ងាយពីសារធាតុពុល និងឧបទ្ទវហេតុផ្សេងៗ។ ការពន្យល់បន្ថែម / Extra explanation. ប្រូទីសមួយកោសិកា ដូច្នេះវាមិនអាចមានសរីរាង្គប្រសាទទេ។ ការឆ្លើយតបរបស់វាកើតនៅក្នុងកោសិកាតែមួយ។

អូីតគ្មានមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ (ខួរក្បាលឬពោះវៀន) សម្រាប់ត្រួតពិនិត្យ និងសម្របសម្រួលអំពីកម្លុះប្រសាទទេ គឺប្រព័ន្ធប្រសាទអូីតមានលក្ខណៈជាបណ្តាញសរសៃប្រសាទ។ នៅពេលផ្នែកណាមួយនៃសារពាង្គកាយទទួលបានរំញ្ចូល អំពីកម្លុះប្រសាទសាយយឺតៗចេញពីកន្លែងរំញ្ចូលនោះ ទៅពេញបណ្តាញសរសៃប្រសាទទាំងមូលនៃសារពាង្គកាយ។

ប្រព័ន្ធប្រសាទជមនលន មានលក្ខណៈស្មុគស្មាញជាងវា រវា មមេុី និងអូីតគឺ ប្រព័ន្ធប្រសាទកើតឡើងពីខួរក្បាលកង់គលីយ៉ូង និងសរសៃប្រសាទចាំប្រាំង។ កង់គលីយ៉ូងគឺកើតឡើងពីក្រុមកោសិកាមួយប្រុមនិងអន្ទារណឺរ៉ូន ដែលបូរបញ្ជូនបន្ត និងសម្របសម្រួលអាំងភ្លុចប្រសាទ។ *(អក្សរនៅក្នុងប្រយោគដើមមិនច្បាស់ល្អ: «វា រវា មមេុី» សូមមើលបញ្ជីចន្លោះប្រហោងនៅផ្នែក ១១។ / The original sentence is partly unclear in the scan: "វា រវា មមេុី"

គំនូសបំព្រួញពីតម្រូវប្រសាទជមនលន៖ រំញ្ចូល → ធ្មួលវិញ្ញាណ (សេបក) → ណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំ → អន្ទារណឺរ៉ូន → ណឺរ៉ូនចលករ → សាច់ដុំឬក្រពេញ ការពន្យល់ / Explanation. នេះជាផ្លូវបញ្ជូនព័ត៌មានមូលដ្ឋាននៃប្រព័ន្ធប្រសាទទាំងអស់ ទោះជាសត្វតូច ឬមនុស្ស។ ព័ត៌មានចេញពីធ្មួលវិញ្ញាណ (ភ្នែក ត្រចៀក ស្បែក) ចូលតាមណឺរ៉ូនវិញ្ញាណនាំ ឆ្លងកាត់អន្ទារណឺរ៉ូនក្នុងមជ្ឈមណ្ឌល ហើយចេញតាមណឺរ៉ូនចលករទៅសាច់ដុំ ឬក្រពេញ។

ប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តូបមានលក្ខណៈស្មើដៀងដូចនឹងជមនលនដែរ គឺវាមានខួរក្បាល សរសៃប្រសាទពោះរឹងមួយគូ និងកង់គលីយ៉ូងដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តាយដងខ្លួន។ សរីរាង្គវិញ្ញាណនៃកណ្តូបមានការវិត្ថាន៍ខ្ពស់ជាងជមនលនគឺ មានភ្នែកពុក ជីវាវិញ្ញាណ ហើយក៏ជាសត្វរួសនឹងសំឡេងផងដែរ។

២.១ រូបផ្គុំប្រព័ន្ធប្រសាទសត្វឆ្អឹងកង

ប្រព័ន្ធប្រសាទសត្វឆ្អឹងកងកើតឡើងពីផ្នែកជាច្រើន។ ប្រព័ន្ធប្រសាទសត្វឆ្អឹងកងមានពីរផ្នែកដែលមាននាទីផ្ទុយគ្នាគឺ៖ + មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទរួមមាន ខួរក្បាល និងខួរឆ្អឹងខ្នង ជាកន្លែងទទួលព័ត៌មាននៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រសាទ។ បរិមណ្ឌលប្រសាទមានផ្លូវប្រសាទ។ ផ្លូវប្រសាទចែកជាពីរក្រុមគឺ ផ្លូវប្រសាទវិញ្ញាណនាំជាអ្នកបញ្ជូនព័ត៌មានទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ។ ផ្លូវប្រសាទចលករជាអ្នកទទួលបញ្ជាពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទត្រឡប់មកវិញ។ ក្នុងផ្លូវប្រសាទចលករចែកចេញជា ប្រព័ន្ធប្រសាទឆន្ទៈជាអ្នកបញ្ជាសាច់ដុំជាប់ឆ្អឹង និងប្រព័ន្ធប្រសាទអឆន្ទៈជាអ្នកភ្ញោចក្រពេញ និងសាច់ដុំដ៏ទន់ទៀតក្នុងសារពាង្គកាយ។ ភីបប្រសាទរួមមានជាប់ នៅថ្នាក់ប្រសាទ។

២.២ តម្រូវប្រសាទសត្វឆ្អឹងកង

ប្រព័ន្ធប្រសាទសត្វឆ្អឹងកងមានការអភិវឌ្ឍខ្ពស់ ដោយខួរក្បាលវាមានការលូតលាស់ល្អ និងមានសរីរាង្គវិញ្ញាណច្រើន។ + អឌ្ឍគោលខួរជាតំបន់វិនិច្ឆ័យនៃខួរក្បាល ដោយវាទទួលបក្សសាយ កំណត់តំណបទៅនឹងព័ត៌មានរបស់សរីរាង្គវិញ្ញាណ។ + ខួរតូចមាននាទីសម្របសម្រួលចលនា និងត្រួតពិនិត្យលំនឹង។ សរីរាង្គឃានវិញ្ញាណរបស់មនុស្ស មានអនុភាពច្រើនជាងគេ ប៉ុន្តែ ឆ្កែ ឆ្មា ចាំណកឯ ឆ្កែ ប្រចៀវ ផ្សោត មានភាពរួស ជាមួយសំឡេងខ្ពស់ជាងមនុស្ស។

សំណួរ / Question. តើប្រព័ន្ធប្រសាទមនុស្សមាននាទីដូចម្តេច? ប្រព័ន្ធប្រសាទទទួលព័ត៌មានពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ និងពីផ្នែកផ្សេងៗក្នុងសារពាង្គកាយ។ បន្ទាប់ពីទទួល ព័ត៌មានរវាបញ្ជូនទៅសរីរាង្គពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសារពាង្គកាយដើម្បីសម្របសម្រួលហើយឆ្លើយតបនឹងព័ត៌មាននោះ។ នាទីរបស់ប្រព័ន្ធប្រសាទគឺជាអ្នកទទួលព័ត៌មាន ការឆ្លើយតប និងកំហែរក្សាចេរលំនឹង។

ណឺរ៉ូនជាកោសិកាឯកទេស ដែលមាននាទីបញ្ជូនព័ត៌មានទៅពាសពេញសារពាង្គកាយ។ ព័ត៌មានដែលណឺរ៉ូនដឹកនាំទៅជា អាំងភ្លុចប្រសាទ។

ក រូបផ្គុំណឺរ៉ូន

ណឺរ៉ូនមានបីផ្នែកសំខាន់ៗគឺ៖

• ដង់ឌ្រីត ជាសរសៃឆ្មាងារៗ ខ្លីៗ ដែលបែកចេញពីតួកោសិកា មាននាទីដឹកនាំអាំងភ្លុចប្រសាទហើយ បញ្ជូនទៅកាន់តួកោសិកា។
• តួកោសិកា មានផ្ទុកមីតូគុងដ្រី ប្រូតេអ៊ីន សារធាតុនីស និងណឺរ៉ូហ្វីប្រី។
• ណឺរ៉ូហ្វីប្រី ជាសរសៃតូចល្អិតបំផុតដែលឃើញមាននៅក្នុងអាក់សូន ដង់ឌ្រីត និងតួកោសិកា វាមាននាទីបញ្ជូនអាំងភ្លុចទៅក្នុងកោសិកាប្រសាទ។
• អាក់សូន ជាពន្លាយដែលបែកចេញពីតួកោសិកា មានតែមួយវែង ហើយធំ។

រូបទី 1.7 រូបផ្គុំណឺរ៉ូន អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: គំនូរប្លង់នៃណឺរ៉ូនមួយ៖ តួកោសិកាមូលនៅកណ្តាល មានដង់ឌ្រីតខ្លីៗបែកចេញជាច្រើន និងអាក់សូនវែងមួយចេញទៅខាងស្តាំ ដែលចុងបញ្ចប់បែកជាសាខាតូចៗ (ចុងអាក់សូន)។ ស្លាក (labels): បណ្តាញពីកោសិកាដុំដូស, ដង់ឌ្រីត, ចុងអាក់សូន (ស្លាយអាក់សូន), មីតូគុងដ្រី, អាក់សូន, ណឺរ៉ូហ្វីប, តួកោសិកា។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): គ្មានព្រួញ; បន្ទាត់ចង្អុលពីស្លាកទៅផ្នែកនីមួយៗ។ ទិសដៅនៃអាំងភ្លុច៖ ដង់ឌ្រីត → តួកោសិកា → អាក់សូន → ចុងអាក់សូន។

សំណួរ / Question. តើណឺរ៉ូនមានប៉ុន្មានប្រភេទ? ចូររៀបរាប់។ ចម្លើយតាមសៀវភៅ / Printed in the book. គេចែកណឺរ៉ូនជាបីប្រភេទទៅតាម នាទី និងភាពពន្លឺរបស់វា៖ + ណឺរ៉ូនឯកប៉ូល មានពន្លាយខ្លីមួយបែកចេញពីតួកោសិកា មាននាទីដឹកនាំព័ត៌មានចេញពីធ្មួលវិញ្ញាណទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ។ + ណឺរ៉ូនទ្វេប៉ូល មានពន្លាយពីរស្មើគ្នាគឺ មួយជាអាក់សូន មួយជាដង់ឌ្រីត មាននាទីបញ្ជូនបន្តនូវព័ត៌មានចេញពីណឺរ៉ូនមួយទៅណឺរ៉ូនមួយទៀត។ វាមានទីតាំងក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ។ + ណឺរ៉ូនពហុប៉ូល មានពន្លាយចេញពីតួកោសិកាច្រើនខ្លីនិងឆ្មាងារៗ មាននាទីដឹកនាំព័ត៌មានពីមជ្ឈមណ្ឌលប្រសាទ ទៅកាន់សរីរាង្គចលករ។

អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរចាប់ពីដង់ឌ្រីតមួយ ហើយធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿនទៅកាន់តួកោសិការបស់ណឺរ៉ូន រួចចុះតាមអាក់សូនរហូតដល់ចុងអាក់សូន។ អាំងភ្លុចប្រសាទធ្វើដំណើរតាមបណ្តាយណឺរ៉ូនប្រកាមរូបរាងជាសញ្ញាណអគ្គិសនីនិងគីមី។

សំណួរ / Question. តើអ្វីជាស៊ីណាប់? ចម្លើយតាមសៀវភៅ / Printed in the book. ស៊ីណាប់ គឺជាចន្លោះលំតូចមួយរវាងអាក់សូននៃណឺរ៉ូនមួយនិងដង់ឌ្រីតនៃណឺរ៉ូនមួយទៀត។

សំណួរ / Question. តើអាំងភ្លុចប្រសាទឆ្លងកាត់ស៊ីណាប់ដូចម្តេច? ចម្លើយតាមសៀវភៅ / Printed in the book. នៅចុងអាក់សូនមានថង់តូចៗជាច្រើនដែលផ្ទុកសារធាតុគីមី (ណឺរ៉ូនបញ្ជូនសារ)។ ពេលអាំងភ្លុចប្រសាទទៅដល់ចុងនៃអាក់សូន ថង់ទាំងនោះផ្ទុះបែកហើយបញ្ចេញណឺរ៉ូនបញ្ជូនសារសាយឆ្លងកាត់ស៊ីណាប់។ បន្ទាប់មកណឺរ៉ូនបញ្ជូនសារនេះបង្កើតអាំងភ្លុចប្រសាទនៅក្នុងដង់ឌ្រីតរបស់ណឺរ៉ូនមួយទៀត រួចវាធ្វើដំណើរតាមតួកោសិកានិងចុះតាមអាក់សូន។