បញ្ជីពាក្យ

Textbook · Reference

60 min6 គោលដៅសិក្សា14 ផ្នែកមេរៀន

នៅចុងបញ្ចប់ អ្នកនឹងអាច

អានពាក្យបច្ចេកទេសទាំង ៣៣ ក្នុងបញ្ជីពាក្យរបស់ក្រសួង (ទំព័របោះពុម្ព ២៥១–២៥២) ហើយដឹងថាពាក្យណានៅទំព័រណា ។
ផ្តល់និយមន័យខ្លីត្រឹមត្រូវ ដោយប្រើពាក្យរបស់កម្មវិធីសិក្សា (សំទុះ, ល្បឿន, កម្លាំង, អាំងឌុចស្យុង, កន្លះជីវិត, …) ។
ប្រើពាក្យមួយក្នុងមួយប្រយោគប្រឡង ដោយមិនច្រឡំពាក្យដែលជិតគ្នា ។
សរសេរនិមិត្តសញ្ញា និងឯកតាឲ្យត្រូវ ពេលសំណួរខ្លីសួររកវា ។
ដឹងថាជួរណាខ្លះក្នុងបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន ហើយមិនទាយនិយមន័យវា ។
ធ្វើបញ្ជីពាក្យផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់អានឡើងវិញមុនប្រឡង BACII ។

ផ្នែក 01

២.១ ពាក្យត្រូវ គឺពិន្ទុ

ស្រមៃថាអ្នកទៅផ្សារទិញ «ស្ករ» តែអ្នកនិយាយ «អំបិល» ។ អ្នកទិញបានរបស់ខុស ទោះប្រាក់អ្នកត្រូវ ។ ក្នុងសំណួរខ្លី ក៏ដូចគ្នា ៖ គេឲ្យពិន្ទុតាម ពាក្យ ដែលអ្នកសរសេរ ។ បើគេសួរ «កន្លះជីវិតជាអ្វី?» ហើយអ្នកឆ្លើយថា «រយៈពេលដែលវិទ្យុសកម្មខ្សោយ» គេមិនឲ្យពិន្ទុពេញទេ ព្រោះខ្វះពាក្យ «ពាក់កណ្តាល» ។ ពាក្យនោះជាពាក្យកូនសោ ។

ផ្នែក 02

២.២ ពាក្យជិតគ្នា ធ្វើឲ្យចម្លើយខុស

ពាក្យខ្លះក្នុងបញ្ជីនេះជិតគ្នាណាស់ ៖ អ៊ីសូតូប និងនុយក្លេអីត; សកម្មភាព និងកន្លះជីវិត; អំព្លីទូត និងចម្ងាយ ។ អ្នកអាចយល់គំនិតបានល្អ តែបើសរសេរពាក្យខុស គ្រូអានហើយឲ្យពិន្ទុសូន្យ ។ ដូច្នេះ ត្រូវរៀនពាក្យជាគូ ៖ ពាក្យមួយ និងពាក្យដែលវាងាយច្រឡំជាមួយ ។

ផ្នែក 03

២.៣ របៀបប្រើបញ្ជីនេះ

បញ្ជីពាក្យនេះមិនមែនសម្រាប់អានម្តងហើយបោះបង់ទេ ។ អានមួយជួរ បិទសៀវភៅ ហើយសរសេរនិយមន័យពីក្បាលវិញ ។ បើសរសេរបានត្រូវ ចាត់ជា «ដឹង»; បើមិនបាន ចាត់ជា «ត្រូវរៀនឡើងវិញ» ។ ធ្វើបែបនេះបីជុំ អ្នកនឹងនៅសល់តែពាក្យពីរបីដែលខ្លួនពិតជាមិនចាំ ។

ផ្នែក 04

៣.១ តារាងពាក្យ ភាសាខ្មែរ

បញ្ជីខាងក្រោមនេះយកតាមលំដាប់បោះពុម្ព ៖ ១៨ ពាក្យនៅទំព័រ ២៥១ និង ១៥ ពាក្យនៅទំព័រ ២៥២ ។ និយមន័យណាដែលអានបានច្បាស់ សរសេរតាមសៀវភៅ; និយមន័យណាដែលអក្សរបោះពុម្ពខូច សរសេរថា [UNCLEAR: …] ឬយកពីអត្ថបទមេរៀន ហើយដាក់សម្គាល់ ។ យើងមិនបំពេញពាក្យដែលអានមិនបានដោយការទាយទេ ។

ពាក្យ	និយមន័យ	លេខកូដ
ស៊ីប៉ាប	សន្ទះរបស់ស៊ីឡាំង ៖ វាបើកបិទរន្ធបញ្ចូល និងរន្ធបញ្ចេញ ដើម្បីឲ្យល្បាយឧស្ម័នចូល ឬឧស្ម័នឆេះចេញ ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
គុយយ៉ាស	គម្របខាងលើនៃស៊ីឡាំងម៉ូទ័រ ដែលបិទបន្ទប់ចំហេះ ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
ស៊ីចម៉ង	[UNCLEAR: និយមន័យខូចទាំងស្រុង — អានឃើញតែចុងបញ្ចប់ «…នៃគ្រឿងមេកានិច»]
វិទ្យុប្រកាង	អ័ក្សរបស់ម៉ូទ័រ ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងដ្យូល ហើយបំលែងចលនាទៅមករបស់ពីស្តុងជាចលនាវិល ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
ដ្យូល	ដងលោហៈដែលមានចំណុចភ្ជាប់ពីរ ។ ដ្យូលភ្ជាប់ទៅវិទ្យុប្រកាង សម្រាប់ជំរុញពីស្តុងឲ្យផ្លាស់ទីទៅមក ។
កាប៊ីយ៉ង	ឧបករណ៍ដែលលាយចំហាយប្រេងសាំងជាមួយខ្យល់ មុនពេលបញ្ចូលល្បាយនោះទៅក្នុងស៊ីឡាំង ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
កាប៊ីយ៉ងដឹង	[UNCLEAR: ពាក្យបញ្ចប់អានមិនបាន] បោះពុម្ព ៖ «…នៅមុខម៉ូទ័រ ដែលជាកន្លែងដែលកាប៊ីយ៉ងលាយជាមួយខ្យល់ ។»
នុយក្លេអុង	ប្រូតុង ឬណឺត្រុង នៅក្នុងណ្វៃយូ ។ បញ្ជីពាក្យបោះពុម្ពត្រឹមពាក្យ «ណ្វៃយូ» ប៉ុណ្ណោះ ។
នុយក្លេអីត	សំណុំអាតូម ឬអ៊ីយ៉ុង ដែលមានណ្វៃយូដូចគ្នា ។
អ៊ីសូតូបនុយក្លេអីត	នុយក្លេអីតផ្សេងគ្នា តែមានចំនួននុយក្លេអុងដូចគ្នា (អ៊ីសូបារ) ។ [UNCLEAR: អក្សរកណ្តាលនៃពាក្យ — «អ៊ីសូតូប» ឬ «អ៊ីសូបារ»]
លោហៈស្រាល	លោហៈដែលមានស្នូលស្រាល (ចំនួនម៉ាសតូច) ។ បញ្ជីពាក្យបោះពុម្ព «លោហៈមិនស្រាល» — និយមន័យនោះផ្ទុយនឹងពាក្យ ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
លោហៈធ្ងន់	លោហៈដែលមានស្នូលធ្ងន់ (ចំនួនម៉ាសធំ) ។ បញ្ជីពាក្យបោះពុម្ព «លទ្ធផលនៃការបំបែកនុយក្លេអីតនៃលោហៈធ្ងន់» — នោះជានិយមន័យនៃប្រតិកម្មបំបែក មិនមែននៃលោហៈធ្ងន់ទេ ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
កន្លះជីវិត	រយៈពេលដែលណ្វៃយូរលាយ (បំបែក) អស់ពាក់កណ្តាលនៃចំនួនដើម ។
អង្គអាំងឌុចស្យុង	បាតុភូតអាំងឌុចស្យុងដែលកើតមាននៅក្នុងសៀគ្វី ដោយសារចរន្តរបស់ខ្លួនឯងប្រែប្រួល (អាំងឌុចស្យុងដោយខ្លួនឯង) ។ [UNCLEAR: ពាក្យដំបូងនៃចំណងជើង]
តង់ស្យុងជ្រុល	តង់ស្យុងដែលខ្ពស់ជាងតម្លៃធម្មតា ។ [UNCLEAR: ចុងប្រយោគ — អានឃើញ «…មានប្រយោជន៍…»]
រេស៊ីស្តង់ស្គុន្ធ	ធាតុសៀគ្វីដែលប្រឆាំងនឹងចរន្ត ហើយមានរេស៊ីស្តង់ $R$ គិតជាអូម ( $Ω$ ) ។ [UNCLEAR: ពាក្យបញ្ចប់ «ស្គុន្ធ»]
អំព្លីទូត	ចម្ងាយអតិបរមាពីតំណែងលំនឹង ។ (បោះពុម្ព «ចម្លាយ» — អក្ខរាវិរុទ្ធខុស)
អាគូស្ទិច	សិក្សាពីសំឡេង និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើមនុស្ស ។
ដង្អាល់ហ្វា (α)	ភាគល្អិតដែលកើតឡើងពីប្រូតុងពីរ និងណឺត្រុងពីរ (ស្នូលអេលីយ៉ូម) ។ [UNCLEAR: ពាក្យដំបូង — បោះពុម្ព «ដង្អូកអគ្គិសនី»]
អាតូម	ភាគល្អិតតូចបំផុតនៃធាតុ ដែលអាចស្ថិតនៅដោយខ្លួនឯង និងរក្សាលក្ខណៈនៃរូបធាតុនោះ ។
លេខលំដាប់ (Z)	ចំនួនប្រូតុងនៅក្នុងណ្វៃយូនៃអាតូម ។
បាតេរី	ការផ្គុំកោសិកាពីរ ឬច្រើន ឬអាគុយ ។ [UNCLEAR: ២ ពាក្យកណ្តាល]
ចរន្ត	ចលនានៃបន្ទុកអគ្គិសនីនៅក្នុងខ្សែ ។ (យកពីអត្ថបទមេរៀន — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
ពន្លឺកូអេរ៉ង	ពន្លឺដែលមានរលកដំណាក់ដូចគ្នា (coherent light) ។ [UNCLEAR: ចុងប្រយោគ] (និយមន័យស្តង់ដារ — អក្សរបញ្ជីពាក្យអានមិនបាន)
ដេស៊ីបែល (dB)	ខ្នាតសម្រាប់វាស់អាំងតង់ស៊ីតេសំឡេង ។
ឌីយ៉ូត	គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចដែលអាចឲ្យចរន្តហូរកាត់តាមទិសដៅតែមួយ និងអាចបំលែងចរន្តឆ្លាស់ជាចរន្តជាប់ ។
អេឡិចត្រូស្កូប	ឧបករណ៍សម្រាប់រកបន្ទុកអគ្គិសនី ថាជាវិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន ។
ហ្វ្លុយអូរេសង់	បញ្ចេញពន្លឺតែពេលណាដែលវាប៉ះកាំរស្មី X ឬកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយ៉ូឡេ ។
អ៊ីនឌីក…	[UNCLEAR: ចំណងជើងអានមិនបាន — បោះពុម្ព «អ៊ីនឌីក…»] និយមន័យ ៖ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចដែលដំណើរការដោយរលកអគ្គិសនី គឺជាសំឡេង … [UNCLEAR: ២ ពាក្យ]
អ៊ីសូតូប	អាតូមនៃធាតុតែមួយ តែខុសគ្នាដោយចំនួនណឺត្រុង ។
ក្វាក (quarks)	ភាគល្អិតដែលបង្កប្រូតុង និងណឺត្រុង ។
កាំរស្មីស្វាយអ៊ុលត្រា	កាំរស្មីមើលមិនឃើញ ដែលមានដែនរលកខ្លីជាងពន្លឺស ។
ត្រង់ស៊ីស្ទ័រ	គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចដែលបង្កើតឡើងពីស៊ីមីកុងឌុចទ័រប្រភេទ P ពីរ និង N មួយ ឬ N ពីរ និង P មួយ សម្រាប់ពង្រីក (amplify) ឬធ្វើជាកុងតាក់របស់ចរន្តអគ្គិសនី ។

ផ្នែក 05

៣.២ តារាងពាក្យ ភាសាអង់គ្លេស

សង្កេត ៖ ក្នុងតារាងខាងលើ មានប្រាំជួរដែលពាក្យខ្មែរអានមិនបានទាំងស្រុង (ស៊ីចម៉ង, កាប៊ីយ៉ងដឹង, អ៊ីនឌីក…) ឬអានបានតែមួយផ្នែក (អ៊ីសូតូបនុយក្លេអីត, អង្គអាំងឌុចស្យុង) ។ ជួរទាំងនោះកត់ទុកក្នុងផ្នែក ១០ ។

ផ្នែក 06

៤.១ និមិត្តសញ្ញា និងឯកតាដែលបញ្ជីពាក្យនេះប្រើ

មេរៀននេះជាបញ្ជីពាក្យ ដូច្នេះគ្មានរូបមន្តថ្មីទេ ។ តែពាក្យជាច្រើនក្នុងបញ្ជីនាំមកជាមួយនិមិត្តសញ្ញា និងឯកតា ។ តារាងខាងក្រោមប្រមូលវាទុកជាមួយគ្នា ដើម្បីកុំឲ្យសរសេរឯកតាខុសពេលប្រឡង ។

និមិត្តសញ្ញា	ឈ្មោះ	ឯកតា ឬតម្លៃ
$α$	ភាគល្អិតអាល់ហ្វា	គ្មានឯកតា — ជាស្នូលអេលីយ៉ូម $_{2}^{4} He$
$β$	ភាគល្អិតបេតា	គ្មានឯកតា — ជាអេឡិចត្រុង ឬប៉ូស៊ីត្រុង
$γ$	កាំរស្មីហ្គាម៉ា	គ្មានឯកតា — ជារលកអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច
$μ$	មីក្រូ (បុព្វបទ)	$1 0^{- 6}$ នៃឯកតា — ឧ. $μ F$ , $μ m$
$Ω$	អូម	ឯកតានៃរេស៊ីស្តង់ $R$
dB	ដេស៊ីបែល	ឯកតានៃអាំងតង់ស៊ីតេសំឡេង
H	ហង់រី	ឯកតានៃអាំងឌុចតង់ $L$
T	តេស្លា	ឯកតានៃដែនម៉ាញេទិច $B$
$Z$	លេខលំដាប់	គ្មានឯកតា — ជាចំនួនប្រូតុង
$A$	ចំនួនម៉ាស	គ្មានឯកតា — ជាចំនួននុយក្លេអុង
$N$	ចំនួនណឺត្រុង	គ្មានឯកតា — $N = A - Z$
$R$	រេស៊ីស្តង់ / សកម្មភាព	$Ω$ សម្រាប់រេស៊ីស្តង់; Bq សម្រាប់សកម្មភាព
Bq	បេកឺរែល	ឯកតានៃសកម្មភាពវិទ្យុសកម្ម
u	ខ្នាតម៉ាសអាតូម	$1 u = 1.6605402 \times 1 0^{- 27} kg$
V	វ៉ុល	ឯកតានៃតង់ស្យុង
W	វ៉ាត់	ឯកតានៃកម្មន្ត ឬថាមពលក្នុងមួយវិនាទី
Hz	ហឺត	ឯកតានៃប្រេកង់
$e$	បន្ទុកគ្រឹះ	$1.6 \times 1 0^{- 19} C$
C	គូឡុង	ឯកតានៃបន្ទុកអគ្គិសនី

ផ្នែក 07

រូបភាព

មេរៀននេះគ្មានរូបភាពទេ ។ បញ្ជីពាក្យនៅទំព័រ ២៥១–២៥២ ជាតារាងអក្សរសុទ្ធ ៖ មានតែជួរឈរពាក្យ និងជួរឈរនិយមន័យ ។ ដូច្នេះគ្មាន FIG ក្នុងបញ្ជីការងារនេះទេ ហើយគ្មានរូបត្រូវបញ្ចូល ។ បើអ្នកចង់ឃើញរូបពិត សូមមើលមេរៀននៃជំពូកនីមួយៗ (ឧ. ម៉ាស៊ីនសាំង នៅមេរៀន ៤ និង ៥) ។

ផ្នែក 08

ឧទាហរណ៍ដែលបានដោះស្រាយ

ឧទាហរណ៍ទាំងបីខាងក្រោមមិនមែនលំហាត់គណនាទេ ។ វាបង្ហាញរបៀប ប្រើពាក្យមួយឲ្យត្រូវ ក្នុងប្រយោគឆ្លើយសំណួរប្រឡង ។ មើលប្រយោគខ្សោយ បន្ទាប់មកប្រយោគល្អ ហើយអានហេតុផល ។

ផ្នែក 09

ឧទាហរណ៍ទី ១

សំណួរ៖ កាបូន-១៤ ជាអ្វី? ប្រយោគខ្សោយ ៖ «កាបូន-១៤ ជានុយក្លេអីតផ្សេងពីកាបូន-១២ ។» — ត្រូវមួយភាគ តែខ្វះពាក្យកូនសោ ។ ប្រយោគល្អ ៖ «កាបូន-១៤ ជាអ៊ីសូតូបនៃកាបូន ៖ វាមានប្រូតុង ៦ ដូចកាបូន-១២ តែមានណឺត្រុង ៨ ជំនួសឲ្យ ៦ ដូច្នេះចំនួនម៉ាសរបស់វាគឺ ១៤ ។» ហេតុអ្វី ៖ ពាក្យ «អ៊ីសូតូប» ទាមទារឲ្យបញ្ជាក់ថា $Z$ ដូចគ្នា តែ $A$ ខុសគ្នា ។ លេខ ៦ និង ១៤ ជាភស្តុតាង ។

ផ្នែក 10

ឧទាហរណ៍ទី ២

សំណួរ៖ គេវាស់ថាសំណាកមួយមាន ៨០០ ស្នូល ហើយក្រោយ ១០ ថ្ងៃ នៅសល់ ២០០ ស្នូល ។ កន្លះជីវិតរបស់វាប៉ុន្មាន? ប្រយោគល្អ ៖ «សំណាកថយពី ៨០០ មក ២០០ គឺថយ ៤ ដង ដូច្នេះវាចំណាយពេល ២ ដងនៃកន្លះជីវិត ។ ដូច្នេះ កន្លះជីវិត $= 10/2 = 5$ ថ្ងៃ ។» ហេតុអ្វី ៖ «កន្លះជីវិត» ជារយៈពេល (ឯកតា ថ្ងៃ, ឆ្នាំ, វិនាទី) មិនមែនជាចំនួនស្នូលទេ ។ ដូច្នេះចម្លើយត្រូវមានឯកតាពេលវេលា ។

ផ្នែក 11

ឧទាហរណ៍ទី ៣

សំណួរ៖ រលកមួយមានចម្ងាយពីកំពូលដល់បាត ០,៤ ម៉ែត្រ ។ អំព្លីទូតរបស់វាប៉ុន្មាន? ប្រយោគល្អ ៖ «ចម្ងាយកំពូលដល់បាតជា ២ ដងនៃ អំព្លីទូត ដូច្នេះ $A = 0, 4/2 = 0, 2$ m ។» ហេតុអ្វី ៖ អំព្លីទូតវាស់ពីតំណែងលំនឹង ដល់កំពូល មិនមែនពីកំពូលដល់បាតទេ ។ បើអ្នកសរសេរ $0, 4$ m អ្នកបានយកចម្ងាយទាំងមូលមកធ្វើជាអំព្លីទូត ។

ផ្នែក 12

វិធីដោះស្រាយលំហាត់ប្រភេទនេះ

រៀនពាក្យមិនដូចរៀនលំហាត់ទេ ៖ គ្មានលេខជំនួស គ្មានឯកតាត្រូវបំលែង ។ តែវាមានវិធីដូចគ្នាដែរ ។ ធ្វើតាមបួនជំហាន ៖

១. អានពាក្យឲ្យច្បាស់ ៖ ប្រកបវាឮ ហើយសរសេរវាមួយដង ។ ពាក្យខ្មែរខ្លះជិតគ្នាណាស់ (នុយក្លេអុង / នុយក្លេអីត) ។

២. កាត់និយមន័យឲ្យខ្លី ៖ យកតែពាក្យកូនសោ បួនទៅប្រាំមួយពាក្យ ។ ឧ. «កន្លះជីវិត = រយៈពេល ដែល ពាក់កណ្តាល បំបែក» ។

៣. ដាក់ក្នុងប្រយោគប្រឡង ៖ សរសេរប្រយោគពេញលេញមួយ ដែលមានពាក្យនោះ និងឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ។

៤. ផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកតា និងនិមិត្តសញ្ញា ៖ បើពាក្យមាននិមិត្តសញ្ញា ឬឯកតា សរសេរវាឲ្យត្រូវ ( $Ω$ , dB, H, T, Bq, u) ។

ផ្នែក 13

លំហាត់អនុវត្ត

ឆ្លើយដោយមិនមើលតារាង ។ បន្ទាប់មកបើកតារាង ហើយប្រៀបធៀប ។

១. តើ «នុយក្លេអុង» ខុសពី «នុយក្លេអីត» ដូចម្តេច? ចម្លើយ ៖ នុយក្លេអុងជាប្រូតុង ឬណឺត្រុងមួយ; នុយក្លេអីតជាសំណុំអាតូម ឬអ៊ីយ៉ុងដែលមានណ្វៃយូដូចគ្នា ។

២. កន្លះជីវិតមានឯកតាអ្វី? ចម្លើយ ៖ ឯកតាពេលវេលា — វិនាទី, ថ្ងៃ, ឆ្នាំ ។ មិនមែន Bq ទេ ។

៣. អំព្លីទូតរបស់រលកមួយ គឺជាអ្វី? ចម្លើយ ៖ ចម្ងាយអតិបរមាពីតំណែងលំនឹង (ពីតំណែងលំនឹងដល់កំពូល) ។

៤. ឌីយ៉ូតមានលក្ខណៈពិសេសអ្វី? ចម្លើយ ៖ ឲ្យចរន្តឆ្លងកាត់បានតែមួយទិស ហើយអាចបំលែងចរន្តឆ្លាស់ជាចរន្តជាប់ ។

៥. គេប្រើអេឡិចត្រូស្កូបធ្វើអ្វី? ចម្លើយ ៖ ដើម្បីរកបន្ទុកអគ្គិសនី និងដឹងថាបន្ទុកនោះវិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន ។

៦. ដេស៊ីបែល (dB) វាស់បរិមាណអ្វី? ចម្លើយ ៖ អាំងតង់ស៊ីតេសំឡេង ។

៧. ក្វាកបង្កើតភាគល្អិតអ្វី? ចម្លើយ ៖ ប្រូតុង (បីក្វាក) និងណឺត្រុង (បីក្វាក) ។

៨. លេខលំដាប់ $Z$ រាប់អ្វី? ចម្លើយ ៖ ចំនួនប្រូតុងក្នុងណ្វៃយូ ។ ចំនួននុយក្លេអុងជា $A$ ។

៩. អាំងឌុចស្យុងដោយខ្លួនឯងកើតឡើងពេលណា? ចម្លើយ ៖ ពេលចរន្តក្នុងសៀគ្វីខ្លួនឯងប្រែប្រួល — សៀគ្វីនោះបង្កើតតង់ស្យុងអាំងឌុចស្យុងលើខ្លួនវា ។

១០. វត្ថុហ្វ្លុយអូរេសង់បញ្ចេញពន្លឺពេលណា? ចម្លើយ ៖ តែពេលវាប៉ះកាំរស្មី X ឬកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយ៉ូឡេ ។ ឈប់ប៉ះ គឺឈប់បញ្ចេញ ។

ផ្នែក 14

សេចក្តីសង្ខេប និងតារាងរូបមន្ត

បញ្ជីពាក្យនេះមាន ៣៣ ពាក្យ ៖ ១៨ នៅទំព័រ ២៥១, ១៥ នៅទំព័រ ២៥២ ។
ពាក្យភាគច្រើនមកពីជំពូកម៉ាស៊ីន, អគ្គិសនី, អេឡិចត្រូនិច និងនុយក្លេអ៊ែរ ។
និយមន័យក្នុងបញ្ជីខ្លីណាស់ ៖ មួយជួរមួយប្រយោគ ។ ត្រូវចងចាំពាក្យកូនសោ មិនមែនអានវែង ។
ចំណុចសំខាន់បំផុត ៖ កន្លះជីវិតជាពេលវេលា; សកម្មភាពជាចំនួនក្នុងមួយវិនាទី; អំព្លីទូតវាស់ពីលំនឹង ។
ពាក្យខ្មែរខ្លះក្នុងបញ្ជីនេះមើលទៅជាពាក្យបម្លែងសំឡេងពីភាសាបារាំង (ស៊ីប៉ាប, គុយយ៉ាស, ដ្យូល, កាប៊ីយ៉ង) ។ ចាំអត្ថន័យ មិនមែនចាំអក្ខរាវិរុទ្ធបារាំង ។
អក្សរបោះពុម្ពនៅទំព័រនេះខូចខ្លាំង ។ ជួរខាងក្រោមជាជួរដែលអានមិនបាន ឬអានបានតែមួយផ្នែក ។
សម្រាប់ BACII ៖ រៀនពាក្យជាគូ (អ៊ីសូតូប/នុយក្លេអីត, សកម្មភាព/កន្លះជីវិត) ហើយសរសេរឯកតាជាប់ជាមួយពាក្យជានិច្ច ។

និមិត្តសញ្ញា	អត្ថន័យ	ឯកតា
$Ω$	រេស៊ីស្តង់	អូម
dB	អាំងតង់សីតេសំឡេង	ដេស៊ីបែល
H	អាំងឌុចតង់	ហង់រី
T	ដែនម៉ាញេទិច	តេស្លា
Bq	សកម្មភាពវិទ្យុសកម្ម	បេកឺរែល
$Z$ / $A$	ចំនួនប្រូតុង / ចំនួននុយក្លេអុង	គ្មានឯកតា

បញ្ជីចន្លោះប្រហោង — ជួរដែលអានមិនបាន ៖

លេខកូដ	ពាក្យ	អ្វីដែលអានមិនបាន
	ស៊ីចម៉ង	និយមន័យទាំងមូល — ឃើញតែចុង «…នៃគ្រឿងមេកានិច»
	កាប៊ីយ៉ងដឹង	ពាក្យបញ្ចប់នៃចំណងជើង
	អ៊ីសូតូបនុយក្លេអីត	អក្សរកណ្តាលនៃពាក្យ («អ៊ីសូតូប» ឬ «អ៊ីសូបារ»)
	អង្គអាំងឌុចស្យុង	ពាក្យដំបូងនៃចំណងជើង
	តង់ស្យុងជ្រុល	ចុងប្រយោគនៃនិយមន័យ
	រេស៊ីស្តង់ស្គុន្ធ	ពាក្យបញ្ចប់ «ស្គុន្ធ»
	ដង្អាល់ហ្វា	ពាក្យដំបូងនៃនិយមន័យ
	បាតេរី	២ ពាក្យកណ្តាលនៃនិយមន័យ
	ចរន្ត	និយមន័យក្នុងបញ្ជីពាក្យ
	ពន្លឺកូអេរ៉ង	ចុងប្រយោគនៃនិយមន័យ
	អ៊ីនឌីក…	ចំណងជើងទាំងមូល និង ២ ពាក្យក្នុងនិយមន័យ

ចំណាំបន្ថែម ៖ មានពីរជួរដែលអានបាន តែនិយមន័យបោះពុម្ពផ្ទុយ ឬខុសកន្លែង ៖ លោហៈស្រាល (បោះពុម្ព «លោហៈមិនស្រាល») និងលោហៈធ្ងន់ (បោះពុម្ពនិយមន័យនៃប្រតិកម្មបំបែក) ។ ជួរទាំងពីរនេះបានពន្យល់ក្នុងតារាងផ្នែក ៣ ហើយមិនបានកែសម្រួលអត្ថបទបោះពុម្ពទេ ។

ពិនិត្យវិធីគិតរបស់អ្នក

១. អ៊ីសូតូប និងនុយក្លេអីត ៖ អ៊ីសូតូបជាអាតូមនៃធាតុតែមួយ ( $Z$ ដូចគ្នា, ណឺត្រុងខុសគ្នា); នុយក្លេអីតជាគ្រួសារធំជាង ៖ អាតូម ឬអ៊ីយ៉ុងណាដែលមានណ្វៃយូដូចគ្នា ។ អ៊ីសូតូបទាំងអស់ជានុយក្លេអីត តែនុយក្លេអីតទាំងអស់មិនមែនអ៊ីសូតូបទេ ។

២. សកម្មភាព និងកន្លះជីវិត ៖ សកម្មភាព $R$ ជាចំនួនបំបែកក្នុងមួយវិនាទី (ឯកតា Bq); កន្លះជីវិត $T_{1/2}$ ជារយៈពេល (វិនាទី, ថ្ងៃ, ឆ្នាំ) ។ សំណាកធំអាចមានសកម្មភាពធំ ទោះកន្លះជីវិតវែងក៏ដោយ ។

៣. អំព្លីទូត និងចម្ងាយ ៖ អំព្លីទូតវាស់ពីតំណែងលំនឹងតែម្ខាង ។ ចម្ងាយកំពូលដល់បាតជា $2 A$ ។

៤. ចំនួនម៉ាស និងលេខលំដាប់ ៖ $Z$ ជាចំនួនប្រូតុង, $A$ ជាចំនួននុយក្លេអុង (ប្រូតុង + ណឺត្រុង) ។ $A$ មិនមែនម៉ាសគិតជាគីឡូក្រាមទេ ។

៥. និមិត្តសញ្ញា $R$ មួយ អត្ថន័យពីរ ៖ ក្នុងមេរៀនចរន្តឆ្លាស់ $R$ ជារេស៊ីស្តង់ ( $Ω$ ); ក្នុងមេរៀនវិទ្យុសកម្ម $R$ ជាសកម្មភាព (Bq) ។ មើលបរិបទមុនសរសេរឯកតា ។

ជួយកែលម្អ StemCloud

មុខងារប្រឡងសាកល្បងមិនទាន់មាននៅឡើយទេ