អាំងទែផេរ៉ង់ និងឌីប្រាក់ស្យុង (សៀវភៅលំហាត់)

Chapter 4 · Exam revision handbook

120 min7 គោលដៅសិក្សា86 ផ្នែកមេរៀន
នៅចុងបញ្ចប់ អ្នកនឹងអាច
  • ពន្យល់អាំងទែផេរ៉ង់នៃរលកពីរ និងលក្ខខណ្ឌអំព្លីទុតអតិបរមា និងអំព្លីទុតសូន្យ ។
  • សរសេរសមីការរលកត្រង់ចំណុច M និងសមីការរលកតម្រួត ព្រមទាំងអំព្លីទុត និងផាសដើមរបស់វា ។
  • ប្រើ , និង ដើម្បីរកមុំ និងចន្លោះប្រអប់ ។
  • រកទីតាំងប្រអប់ភ្លឺ និងប្រអប់ងងឹត ។
  • គណនាឌីប្រាក់ស្យុងរង្វះមួយ ៖ ប្រអប់ងងឹត និងប្រវែងប្រអប់ភ្លឺកណ្តាល ។
  • ប្រើលក្ខខណ្ឌបន្ទះរង្វះច្រើន ។
  • ដោះស្រាយលំហាត់ទាំង ៣៤ នៃសៀវភៅលំហាត់ ដោយខ្លួនឯង ។

២.១ រលកពីរជួបគ្នា ៖ កំពូលជួបកំពូលភ្លឺ កំពូលជួបបាតងងឹត

ស្រមៃថាអ្នកទម្លាក់ដុំថ្មពីរក្នុងស្រះទឹកមួយ ។ រង្វង់រលកពីដុំថ្មទីមួយ និងពីដុំថ្មទីពីរ ដាលជួបគ្នា ។ នៅកន្លែងខ្លះ កំពូលរលកជួបកំពូលរលក ហើយទឹកឡើងខ្ពស់ជាងធម្មតា ។ នៅកន្លែងផ្សេង កំពូលរលកជួបបាតរលក ហើយទឹកនៅស្ងាត់ ។ បាតុភូតនេះហៅថា អាំងទែផេរ៉ង់ ។

ដើម្បីគណនា គេរាប់ ផលសងដំណើររលក ៖ ចម្ងាយដែលរលកមួយដើរបាន ដក ចម្ងាយដែលរលកមួយទៀតដើរបាន ។

  • បើ ស្មើចំនួនគត់នៃប្រវែងរលក រលកពីរមកដល់ «ជាមួយគ្នា» ហើយអំព្លីទុតធំបំផុត () ។
  • បើ ស្មើចំនួនសេសនៃកន្លះប្រវែងរលក រលកពីរមកដល់ «ផ្ទុយគ្នា» ហើយអំព្លីទុតសូន្យ () ។

ដូច្នេះបើដឹង គឺដឹងភ្លាមថាចំណុចនោះភ្លឺ ឬងងឹត ។

២.២ ប្រអប់ភ្លឺ និងប្រអប់ងងឹតនៅលើអេក្រង់

ពន្លឺចេញពីរង្វះតូចពីរ (រង្វះ និង ) ហើយទៅដល់អេក្រង់ ។ នៅលើអេក្រង់ យើងឃើញឆ្នូតភ្លឺ និងឆ្នូតងងឹត ឆ្លាស់គ្នាទៀងទាត់ ។ សៀវភៅលំហាត់ហៅឆ្នូតនីមួយៗថា ប្រអប់ ៖ ប្រអប់ភ្លឺ (bright fringe) និង ប្រអប់ងងឹត (dark fringe) ។

  • ប្រអប់ភ្លឺកណ្តាលនៅត្រង់ចំណុច O (ត្រង់មុខរង្វះទាំងពីរ) ។
  • ចម្ងាយរវាងប្រអប់ភ្លឺពីរជាប់គ្នា គឺ ចន្លោះប្រអប់ភ្លឺ ហើយវាស្មើគ្នាគ្រប់កន្លែង ។ ដូច្នេះពេលដឹង ម្តង

គឺដឹងទីតាំងប្រអប់ទាំងអស់ ៖ ប្រអប់ភ្លឺទី នៅ ។

  • ប្រអប់ងងឹតស្ថិតនៅចន្លោះប្រអប់ភ្លឺ ៖ ប្រអប់ងងឹតទី នៅ ។

២.៣ ហេតុអ្វីបានប្រអប់ ៖ ផលសងដំណើរប្រែតាមមុំ

មើលពីខាងលើ ៖ រង្វះទាំងពីរឃ្លាតគ្នា ។ ចំណុច M មួយនៅលើអេក្រង់ ឃើញពីរង្វះទាំងពីរក្រោមមុំ ។ ពេល តូច គេបាន ។ ដូច្នេះ ៖

  • ប្រអប់ភ្លឺ ៖ ។
  • ប្រអប់ងងឹត ៖ ។

មុំ កាន់តែធំ ចំណុចនៅលើអេក្រង់កាន់តែឆ្ងាយពីកណ្តាល ។ ដោយសារ តូច គេប្រើ ហើយបានចន្លោះប្រអប់ ។

២.៤ សូរក៏មានអាំងទែផេរ៉ង់ដែរ

ឧបករណ៍បំពងសូរពីរដែលចេញសូរប្រេកង់ដូចគ្នា ក៏បង្កើតបានកន្លែងសូរលឺខ្លាំង និងកន្លែងស្ងាត់ ដូចប្រអប់ភ្លឺ-ងងឹតដែរ ។ ច្បាប់ដូចគ្នា ៖ បើ សូរលឺខ្លាំងបំផុត ; បើ សូរស្រាលបំផុត (ស្ទើរតែស្ងាត់) ។ ដោយ គេអាចដោះស្រាយរកប្រេកង់ដែលឮ ឬមិនឮ ។

២.៥ រង្វះមួយ និងរង្វះច្រើន

រង្វះមួយ (ឌីប្រាក់ស្យុង) ៖ ពន្លឺឆ្លងកាត់រង្វះតែមួយ ហើយបត់ទៅគ្រប់ទិស ។ នៅលើអេក្រង់ គេឃើញប្រអប់ភ្លឺកណ្តាល ធំ និងភ្លឺខ្លាំងជាងគេ ហើយសងខាងមានប្រអប់ភ្លឺតូចៗ ចុះស្រអាប់ ។ ប្រអប់ងងឹតនៅ ។

រង្វះច្រើន (បន្ទះរង្វះ) ៖ ពេលមានរង្វះច្រើនណាស់ ប្រអប់ភ្លឺកាន់តែស្រួច ហើយឃើញច្បាស់ជាង ។ លក្ខខណ្ឌប្រអប់ភ្លឺ ដែល ជាចម្ងាយរវាងរង្វះពីរជាប់គ្នា ។

៣.១ អាំងទែផេរ៉ង់

អាំងទែផេរ៉ង់ ជាបាតុភូតកើតឡើងពេលរលកពីរដាលកាត់គ្នាក្នុងមជ្ឈដ្ឋានតែមួយ ហើយមានប្រេកង់ ទិស និងអំព្លីទុតដូចគ្នា ។ លទ្ធផល ៖ នៅកន្លែងខ្លះអំព្លីទុតកើន (អាំងទែផេរ៉ង់បង្កើន) នៅកន្លែងខ្លះអំព្លីទុតសូន្យ (អាំងទែផេរ៉ង់បំបាត់) ។ រលកពីរបែបនេះហៅថា រលកជាប់គ្នា (coherent waves) ព្រោះផាសរបស់វាខុសគ្នាថេរជានិច្ច ។

៣.២ រលកមេកានិច

រលកមេកានិច ជារលកដែលដាលកាត់មជ្ឈដ្ឋានរូបធាតុ (រឹង រាវ ឧស្ម័ន) ហើយល្បឿនរបស់វាអាស្រ័យនឹងមជ្ឈដ្ឋានដំណាល ។ ឧទាហរណ៍ ៖ រលកទឹក រលកខ្សែ និងរលកសូរ ។

៤.១ សមីការរលកត្រង់ប្រភពទាំងពីរ

រូបមន្ត៖ សមីការរលកត្រង់ និង

- ៖ ចលនារលក (ឯកតា៖ m ឬ cm តាមលំហាត់)

- ៖ អំព្លីទុតនៃប្រភពនីមួយៗ (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ ប្រេកង់មុំ (ឯកតា៖ rad/s),

- ៖ ពេល (ឯកតា៖ s)

- ប្រើពេលណា៖ ប្រភពពីរដូចគ្នា ហើយលំយោលស្របផាស (ជាប់គ្នា) ។

- ចំណាំ៖ នៅទីនេះជាអំព្លីទុត ។ ចាប់ពី ៤.១៦ ទៅ ជាចម្ងាយរវាងរង្វះ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.២ សមីការរលកពី ត្រង់ M

រូបមន្ត៖ រលកពី ដល់ M

- ៖ ចលនារលកពី នៅ M (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ អំព្លីទុត (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ ប្រេកង់មុំ (ឯកតា៖ rad/s)

- ៖ ពេល (ឯកតា៖ s)

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m),

- ៖ ចម្ងាយពី ទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវសរសេរសមីការនៅចំណុចមួយ ដែលរលកដើរបានចម្ងាយ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៣ សមីការរលកពី ត្រង់ M

រូបមន្ត៖ រលកពី ដល់ M

- ៖ ចលនារលកពី នៅ M (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ អំព្លីទុត (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ ប្រេកង់មុំ (ឯកតា៖ rad/s)

- ៖ ពេល (ឯកតា៖ s)

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m)

- ៖ ចម្ងាយពី ទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលគណនាចលនារលកពី នៅចំណុច M ។

- ចំណាំ៖ និង ខុសគ្នាតែនៅ និង ប៉ុណ្ណោះ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៤ គោលការណ៍តម្រួតរលក

រូបមន្ត៖ រលកតម្រួត

- ៖ ចលនារលកតម្រួតនៅ M (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- , ៖ ចលនារលកពីប្រភពនីមួយៗ (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ប្រើពេលណា៖ រលកពីរមកដល់ចំណុចតែមួយ ។ ចលនាសរុបគឺជាផលបូកពិជគណិតនៃចលនានីមួយៗ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៥ សមីការរលកតម្រួត (ទម្រង់ពេញ)

រូបមន្ត៖ រលកតម្រួត (ទម្រង់ពេញ)

- ៖ ចលនារលកតម្រួត (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ អំព្លីទុតប្រភពនីមួយៗ (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m),

- , ៖ ចម្ងាយពីប្រភពទាំងពីរទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ៖ ប្រេកង់មុំ (ឯកតា៖ rad/s) ; ៖ ពេល (ឯកតា៖ s)

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវការទាំងអំព្លីទុត និងផាសដើមក្នុងសមីការតែមួយ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៦ អំព្លីទុតនៃរលកតម្រួត

រូបមន្ត៖ អំព្លីទុតរលកតម្រួត

- ៖ អំព្លីទុតរលកតម្រួត (ឯកតា៖ m ឬ cm),

- ៖ អំព្លីទុតប្រភពនីមួយៗ (ឯកតា៖ m ឬ cm)

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m)

- , ៖ ចម្ងាយពីប្រភពទាំងពីរទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវដឹងថាចំណុច M ភ្លឺ ឬងងឹត ឬកណ្តាល ។

- ចំណាំ៖ អាស្រ័យតែ មិនអាស្រ័យនឹង ទេ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៧ ផាសដើមនៃរលកតម្រួត

រូបមន្ត៖ ផាសដើម

- ៖ ផាសដើមនៃរលកតម្រួត (ឯកតា៖ rad)

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m)

- , ៖ ចម្ងាយពីប្រភពទាំងពីរទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលត្រូវការផាសដើមនៃរលកតម្រួតនៅ M ។

- ចំណាំ៖ អាស្រ័យតែ ។ ដូច្នេះអំព្លីទុត និងផាសដើមអាស្រ័យនឹងផលបូក និងផលសងផ្សេងគ្នា ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៨ លក្ខខណ្ឌអំព្លីទុតអតិបរមា

រូបមន្ត៖ លក្ខខណ្ឌអំព្លីទុតអតិបរមា

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m)

- , ៖ ចម្ងាយពីប្រភពទាំងពីរទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ៖ ចំនួនគត់ (គ្មានឯកតា),

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវរកកន្លែងដែល (ភ្លឺខ្លាំងបំផុត) ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.៩ ផលសងដំណើរសម្រាប់អំព្លីទុតអតិបរមា

រូបមន្ត៖ នៃអតិបរមា

- ៖ ផលសងដំណើររលក (ឯកតា៖ m)

- ៖ លំដាប់ (គ្មានឯកតា), គឺប្រអប់កណ្តាល

- ៖ ប្រវែងរលក (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ រកកន្លែងភ្លឺ (ឬកន្លែងឮសូរខ្លាំង) ។

- ចំណាំ៖ ចាប់ពី ០ មិនមែន ១ ទេ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.១០ លក្ខខណ្ឌអំព្លីទុតសូន្យ

រូបមន្ត៖ លក្ខខណ្ឌអំព្លីទុតសូន្យ

- ៖ ចំនួនរលក (ឯកតា៖ rad/m)

- , ៖ ចម្ងាយពីប្រភពទាំងពីរទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ៖ ចំនួនគត់ (គ្មានឯកតា),

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវរកកន្លែងដែល (ងងឹត ឬស្ងាត់) ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.១១ ផលសងដំណើរសម្រាប់អំព្លីទុតសូន្យ

រូបមន្ត៖ នៃអប្បបរមា

- ៖ ផលសងដំណើររលក (ឯកតា៖ m)

- ៖ លំដាប់ (គ្មានឯកតា), គឺអប្បបរមាទី ១

- ៖ ប្រវែងរលក (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ រកកន្លែងងងឹត (ឬកន្លែងសូរស្រាល) ។

- ចំណាំ៖ ចាប់ពី ១ មិនមែន ០ ទេ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

៤.១២ និយមន័យផលសងដំណើររលក

រូបមន្ត៖ ផលសងដំណើររលក

- ៖ ផលសងដំណើររលក (ឯកតា៖ m)

- ៖ ចម្ងាយពី ទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ៖ ចម្ងាយពី ទៅ M (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលត្រូវប្រៀបធៀបផលសងចម្ងាយជាមួយ ។

- ចំណាំ៖ គេយកតម្លៃដាច់ខាត ពេលធៀបនឹង ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

- កុំច្រឡំ៖ ជាផលសងចម្ងាយ មិនមែនផលសងផាសទេ ។ ផលសងផាសគឺ ។

៤.១៣ ប្រេកង់ និងប្រវែងរលក

រូបមន្ត៖ ប្រេកង់

- ៖ ប្រេកង់ (ឯកតា៖ Hz)

- ៖ ល្បឿនដាលរលក (ឯកតា៖ m/s)

- ៖ ប្រវែងរលក (ឯកតា៖ m)

- ប្រើពេលណា៖ ត្រូវប្តូររវាងប្រេកង់ និងប្រវែងរលក ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ ,

StemC!oud
0%