អត្តអាំងឌុចស្យុង និងសៀគ្វី RL

ស្រមៃថាអ្នកមានអ្នកជិតខាងម្នាក់ដែលហៅឈ្មោះពីបន្ទប់មួយទៀត ។ បើគាត់ហៅដោយសំឡេងថេរ អ្នកឮតែសំឡេងធម្មតា ហើយមិនកត់សម្គាល់អ្វី ។ តែបើសំឡេងគាត់កើនឡើង ឬថយចុះភ្លាមៗ អ្នកកត់សម្គាល់ ការប្រែប្រួល នោះភ្លាម ។ ប៊ូប៊ីនទី២ ក៏ដូចអ្នកជិតខាងនោះ ៖ វាឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលចរន្ត មិនមែននឹងចរន្តថេរទេ ។

តាមច្បាប់ផារ៉ាដេយ កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូកើតមានកាលណានៅក្នុងប៊ូប៊ីនមានបម្រែបម្រួលហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង ។ ឥឡូវគេមានប៊ូប៊ីនពីរដាក់នៅលើស៊ីឡាំងតែមួយ ៖ ប៊ូប៊ីនទី១ ភ្ជាប់ទៅជនិតាតាមរយៈកុងតាក់ $S$ ឯប៊ូប៊ីនទី២ ភ្ជាប់ទៅរន្ធ $AB$ ។

• ពេលកុងតាក់ $S$ ចំហ ៖ គ្មានចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនទី១ ដូច្នេះគ្មានហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុងឆ្លងកាត់ប៊ូប៊ីនទាំងពីរទេ ។
• ពេលគេបិទ $S$ ៖ មានដែនម៉ាញេទិចថ្មីកើតឡើង ហើយហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុងក្នុងប៊ូប៊ីនទី២ ប្រែប្រួល ។ ពេលនោះនៅក្នុងប៊ូប៊ីនទី២ កើតមានកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូ ។
• កម្លាំងអគ្គិសនីចលករនេះ ផ្លាស់ចរន្តអាំងឌូឆ្លងកាត់ម៉ែត្រ $AB$ ពី $B$ ទៅ $A$ គឺផ្ទុយនឹងទិសចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនទី១ ។
• តម្លៃនៃកម្លាំងអគ្គិសនីចលករនេះ អាស្រ័យនឹងលក្ខណៈធរណីមាត្រនៃសៀគ្វី ហើយសមាមាត្រនឹងល្បឿនបម្រែប្រួលចរន្ត $\frac{\Delta I}{\Delta t}$ ក្នុងប៊ូប៊ីនទី១ ។

គេសរសេរ

$$e=-M\frac{\Delta I}{\Delta t}$$

ដែល $M$ ជាអាំងឌុចតង់ទៅវិញទៅមក ។ ដូច្នេះ បាតុភូតនេះហៅថា អាំងឌុចស្យុងទៅវិញទៅមក ៖ ចរន្តប្រែប្រួលក្នុងប៊ូប៊ីនមួយ បង្កើតកម្លាំងអគ្គិសនីចលករនៅក្នុងប៊ូប៊ីនមួយទៀត ដោយមិនចាំបាច់មានខ្សែភ្ជាប់គ្នា ។

គោលបំណង៖ បង្ហាញថា ពេលគេបិទសៀគ្វី អំពូលដែលតជាមួយប៊ូប៊ីនភ្លឺយឺតជាងអំពូលធម្មតា ។

ឧបករណ៍៖ សៀគ្វីមានកំណាត់សៀគ្វីពីរ ៖ កំណាត់ទី១ មានរេអូស្តាត $Rh$ តជាសេរី និងអំពូល $L_1$ ; កំណាត់ទី២ មានប៊ូប៊ីនមួយដែលមានស្នូលដែក តជាសេរី និងអំពូល $L_2$ ។ បន្ថែមមានជនិតា កុងតាក់ $K$ និងរេអូស្តាត $rh$ ។ អំពូល $L_1$ និង $L_2$ ដូចគ្នាបេះបិទ ។ [UNCLEAR: …ដោះ — the two characters before ដោះ are illegible in the scan]

ដំណើរការពិសោធន៍៖

១. តម្រូវរេអូស្តាត $Rh$ ឲ្យរេស៊ីស្ទង់នៃកំណាត់សៀគ្វីទាំងពីរស្មើគ្នា ។

២. តម្រូវរេអូស្តាត $rh$ ឲ្យអំពូលទាំងពីរភ្លឺបានពេញលេញ ។

៣. បិទកុងតាក់ $K$ ហើយសង្កេតអំពូលទាំងពីរភ្លាមៗ ។

លទ្ធផលសង្កេត៖ អំពូល $L_2$ ដែលតជាមួយប៊ូប៊ីន ភ្លឺបន្តិចម្តងៗ មុននឹងភ្លឺដល់បរិបូរណ៍ ។ ចំណែកអំពូល $L_1$ ភ្លឺដល់បរិបូរណ៍ភ្លាម ។

ការពន្យល់៖ ពេលគេបិទសៀគ្វីភ្លាម ចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនកើនឡើងយ៉ាងរហ័ស ដូច្នេះនៅក្នុងប៊ូប៊ីននោះក៏មានបម្រែបម្រួលហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង ។ តាមច្បាប់អាំងឌុចស្យុងអេឡិចត្រូម៉ាញេទិច នៅក្នុងប៊ូប៊ីននោះកើតមានកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអត្តអាំងឌូ ។ តាមច្បាប់ឡេន កម្លាំងអគ្គិសនីចលករនេះ បញ្ជូនចរន្តអាំងឌូ $i_1$ ដែលមានទិសផ្ទុយនឹងចរន្ត $i_2$ ដែលគ្រោងឆ្លងកាត់ប៊ូប៊ីន ។ ដូច្នេះ ចរន្តសរុបក្នុងកំណាត់សៀគ្វីដែលមានប៊ូប៊ីន និងអំពូល $L_2$ តូចជាងចរន្តក្នុងកំណាត់ដែលមានអំពូល $L_1$ ។ ហេតុនេះអំពូល $L_2$ មិនភ្លឺដល់បរិបូរណ៍ដូច $L_1$ ទេ ។ លុះពេលកន្លងទៅ ចរន្តអាំងឌូ $i_1=0$ ហើយអំពូលទាំងពីរភ្លឺដល់បរិបូរណ៍វិញ ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ប៊ូប៊ីនប្រឆាំងនឹងការកើនឡើងនៃចរន្តរបស់វាផ្ទាល់ ។ ឥទ្ធិពលនេះកើតមានតែពេលចរន្តប្រែប្រួលប៉ុណ្ណោះ ។

គោលបំណង៖ បង្ហាញថា ពេលគេបើកសៀគ្វីដែលមានប៊ូប៊ីន អំពូលភ្លឺចាំងមួយភ្លែត ទោះបីជនិតាបានផ្តាច់ចេញហើយក៏ដោយ ។

ឧបករណ៍៖ សៀគ្វីមួយមានអំពូលអគ្គិសនីមួយតជាដោយឡែក និងប៊ូប៊ីនមួយដែលមានស្នូលដែក ព្រមទាំងជនិតា និងកុងតាក់ $K$ ។ អំពូលស្ថិតនៅលើខ្សែខាងក្រៅ ឯប៊ូប៊ីនស្ថិតនៅលើកំណាត់ខាងក្នុងរវាង $P$ និង $Q$ ។

ដំណើរការពិសោធន៍៖

១. បិទកុងតាក់ $K$ ហើយរង់ចាំឲ្យចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនឈានដល់តម្លៃថេរ ។

២. បើកកុងតាក់ $K$ ភ្លាមៗ ហើយសង្កេតអំពូល ។

លទ្ធផលសង្កេត៖ ពេលគេបើកសៀគ្វីភ្លាម អំពូលភ្លឺចាំងក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុត ទោះបីជនិតាត្រូវបានផ្តាច់ចេញពីសៀគ្វីហើយក៏ដោយ ។

ការពន្យល់៖ ពេលគេបើកសៀគ្វី ចរន្តដែលឆ្លងកាត់ប៊ូប៊ីនថយចុះយ៉ាងរហ័ស ដូច្នេះក្នុងប៊ូប៊ីនមានបម្រែបម្រួលហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង ហើយបង្កើតកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអត្តអាំងឌូ ។ លើកនេះ តាមច្បាប់ឡេន កម្លាំងអគ្គិសនីចលករនេះផ្លាស់ចរន្តអាំងឌូ $i_1$ ដែលមានទិសដូចចរន្ត $i_2$ ដែលកំពុងថយចុះ ហើយខ្លាំងជាងចរន្តដែលជនិតាផ្លាស់ទៅទៀត ។ ដូច្នេះ ចរន្តនេះឆ្លងកាត់អំពូល ហើយធ្វើឲ្យវាភ្លឺចាំងខ្លីៗ មុនពេលរលត់ ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ពេលបើកសៀគ្វី កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអត្តអាំងឌូអាចខ្លាំងជាងកម្លាំងអគ្គិសនីចលកររបស់ជនិតា ។ ប៊ូប៊ីនប្រឆាំងនឹងការថយចុះនៃចរន្តរបស់វា ។

យើងដឹងហើយថា បាតុកូតអត្តអាំងឌុចស្យុងកើតមានកាលណាមានបម្រែប្រួលចរន្តក្នុងសៀគ្វី ។ ចរន្តបង្កើតដែនម៉ាញេទិច $B$ ដែលសមាមាត្រនឹង $i$ ។ ដែនម៉ាញេទិចនេះឆ្លងកាត់ផ្ទៃមុខកាត់នៃប៊ូប៊ីន ហើយបង្កើតហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង $\phi$ ។ ដោយ $\phi$ សមាមាត្រនឹង $B$ ហើយ $B$ សមាមាត្រនឹង $i$ គេអាចសរសេរ

$$\phi =Li$$

មេគុណសមាមាត្រ $L$ អាស្រ័យនឹងលក្ខណៈធរណីមាត្រនៃសៀគ្វី ហើយហៅថា អាំងឌុចតង់ នៃសៀគ្វី ។ ខ្នាតអាំងឌុចតង់ក្នុងប្រព័ន្ធ SI គឺ ហេនរី (H) ។

ក្នុងការអនុវត្ត គេច្រើនប្រើអនុពហុគុណនៃហេនរី ៖

• មីលីហេនរី ៖ $1\text{mH}=10^{-3}\text{H}$
• មីក្រូហេនរី ៖ $1\mu \text{H}=10^{-6}\text{H}$

បូប៊ីនទាំងឡាយសុទ្ធតែមានអាំងឌុចតង់ជាចំណុះរបស់វា ។ ដើម្បីបានអាំងឌុចតង់ធំ គេបន្ថែមស្នូលដែកចូលក្នុងប៊ូប៊ីន ៖ ចរន្តឆ្នាំងនៅក្នុងដែកមានទិសដូចគ្នា ហើយហ្វ្លុចរបស់វាបូកចូលនឹងហ្វ្លុចរបស់ប៊ូប៊ីន ដូច្នេះហ្វ្លុចសរុបធំឡើង ហើយ $L$ ក៏ធំឡើងដែរ ។

យកប៊ូប៊ីនមួយដែលមានអាំងឌុចតង់ $L$ ឆ្លងកាត់ដោយចរន្តអាំងតង់ស៊ីតេ $i$ ។ ពេលចរន្តនោះប្រែប្រួលតាមពេល ហ្វ្លុច $\phi$ ក៏ប្រែប្រួលដែរ ។ ពេលនោះនៅក្នុងប៊ូប៊ីនកើតមានកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូ ៖

$$e=-\frac{d\phi }{dt}=-\frac{d(Li)}{dt}=-L\frac{di}{dt}$$

សញ្ញាដកបង្ហាញថា កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអត្តអាំងឌូ និងដេរីវេនៃចរន្ត $\frac{di}{dt}$ មានសញ្ញាផ្ទុយគ្នា ។ នេះជាការបញ្ជាក់ច្បាប់ឡេន ៖ កម្លាំងអគ្គិសនីចលករតែងតែប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលបង្កើតវា ។

ចំណែកទិសដៅ ៖ បើ $e$ មានទិសដៅដូចចរន្តក្នុងសៀគ្វី គេហៅវាថា កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូ ។

ក្នុងសៀគ្វីដែលមានប៊ូប៊ីនគ្មានស្នូលដែក អាំងឌុចតង់នៅតែមានតម្លៃជាក់លាក់របស់វា ។

តាមរូបមន្តនេះ គេអាចឲ្យនិយមន័យនៃខ្នាតអាំងឌុចតង់ ៖ បើ $|e|=1\text{V}$ និង $\frac{di}{dt}=1\text{A/s}$ គេបាន $L=1\text{H}$ ។ ដូច្នេះ ហេនរី ជាអាំងឌុចតង់នៃសៀគ្វីមួយ ដែលការប្រែប្រួលចរន្ត $1\text{A}$ ក្នុងមួយវិនាទី បណ្តាលឲ្យកើតកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអត្តអាំងឌូ $1\text{V}$ ។

ពេលចរន្តឆ្លងកាត់ប៊ូប៊ីន ប៊ូប៊ីនស្តុកថាមពលទុកក្នុងដែនម៉ាញេទិចរបស់វា ។ ពេលគេបិទសៀគ្វី ថាមពលនេះអាចបញ្ចេញមកវិញបាន ។ គេហៅវាថា ថាមពលម៉ាញេទិច ។

ពិសោធន៍ (គោលបំណង)៖ បង្ហាញថា ប៊ូប៊ីនស្តុកថាមពល ហើយថាមពលនោះអាចផ្ទេរទៅកុងដង់សាទ័របាន ។

ឧបករណ៍៖ សៀគ្វីមួយមានជនិតា $6\text{V}$ មីលីអំពែរម៉ែត្រ ($\text{mA}$) កុងតាក់ $K$ ប៊ូប៊ីន ឌីយ៉ូត កុងដង់សាទ័រ និងវ៉ុលម៉ែត្រ $V$ តជាប៉ារ៉ាឡែលនឹងកុងដង់សាទ័រ ។

ដំណើរការពិសោធន៍ ៖

១. បិទកុងតាក់ $K$ ។ សង្កេតមីលីអំពែរម៉ែត្រ និងវ៉ុលម៉ែត្រ ។

២. បើកកុងតាក់ $K$ ។ សង្កេតវ៉ុលម៉ែត្រម្តងទៀត ។

លទ្ធផលសង្កេត ៖

• ពេលបិទ $K$ ៖ មានចរន្តឆ្លងកាត់ប៊ូប៊ីន តែកុងដង់សាទ័រមិនផ្ទុកបន្ទុកអគ្គិសនីទេ ព្រោះឌីយ៉ូត [UNCLEAR: the verb between ឌីយ៉ូត and ចរន្ត — most consistent with រារាំង] ចរន្តមិនឲ្យឆ្លងកាត់កំណាត់សៀគ្វីដែលមានកុងដង់សាទ័រ ហើយវ៉ុលម៉ែត្រចង្អុល $0$ ។
• ពេលបើក $K$ ៖ កុងដង់សាទ័រទទួលបន្ទុកអគ្គិសនី ព្រោះវ៉ុលម៉ែត្រចង្អុលតម្លៃកើនឡើង $V_{AM}$ ។ ពេលនេះ ឌីយ៉ូត [UNCLEAR: same verb as above] ចរន្តកុងដង់សាទ័រមិនឲ្យឆ្លងទៅប៊ូប៊ីន ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន ៖ កុងដង់សាទ័របានផ្ទុករួច ។ គេថាវាទទួលថាមពល ឬគេថាប៊ូប៊ីនបានផ្ទុកថាមពលទៅឲ្យកុងដង់សាទ័រ ។ ថាមពលនោះជាថាមពលម៉ាញេទិចដែលប៊ូប៊ីនស្តុកទុក ។

ថាមពលម៉ាញេទិចសមមាត្រនឹងអាំងឌុចតង់ និងការេនៃអាំងតង់ស៊ីតេចរន្ត ៖

$$E_L=\frac{1}{2}L{i}^2$$

ដែល $L$ គិតជា H , $i$ គិតជា A ហើយ $E_L$ គិតជា J ។

សៀគ្វី $RL$ ជាសៀគ្វីដែលមានប៊ូប៊ីន ដែលមានទាំងរេស៊ីស្ទង់ និងអាំងឌុចតង់ ។ ក្នុងការអនុវត្ត ប៊ូប៊ីនមួយមិនអាចមានអាំងឌុចតង់សុទ្ធបានទេ ៖ ខ្សែស្ពាន់របស់វាមានរេស៊ីស្ទង់ $r$ ជានិច្ច ។ ដូច្នេះ គេសម្គាល់ប៊ូប៊ីនដោយគូ $(L,r)$ ហើយ $r$ អាចវាស់បានដោយអូមម៉ែត្រ ។

ស្រមៃថាអ្នកបើកឡានធ្ងន់មួយ ។ ពេលអ្នកចុចជើងលើដងសាំង ឡានមិនទាន់ទទួលល្បឿនភ្លាមទេ ៖ វាត្រូវចំណាយពេលបន្តិច ។ ប៊ូប៊ីនក៏ដូចគ្នា ៖ ពេលបិទសៀគ្វី ចរន្តមិនឡើងដល់តម្លៃពេញភ្លាមទេ ហើយពេលបើកសៀគ្វី ចរន្តក៏មិនធ្លាក់ដល់សូន្យភ្លាមដែរ ។ ពេលដែលប៊ូប៊ីនចំណាយដើម្បីឆ្លើយតបនោះ ហៅថា ចេរពេល $\tau$ ។

ពិសោធន៍ (ការសិក្សាដោយពិសោធន៍)៖

គោលបំណង៖ បង្ហាញថា ពេលបិទសៀគ្វី $(R,L)$ ចរន្តមិនឡើងដល់តម្លៃពេញភ្លាម តែឡើងបន្តិចម្តងៗតាមខ្សែកោងមួយ ។

ឧបករណ៍៖ សៀគ្វី $(R,L)$ ដែលមានជនិតា $E$ កុងតាក់ $K$ ប៊ូប៊ីន $(L,r)$ និងរេស៊ីស្ទង់ $r^{\prime }$ ; អូស៊ីឡូស្កូបដែលមានបញ្ជូលពីរ $Y_1$ និង $Y_2$ ។

ដំណើរការពិសោធន៍៖

១. ភ្ជាប់បញ្ជូល $Y_1$ ទៅកោលនៃជនិតា ដើម្បីវាស់ $V_{AM}$ ។

២. ភ្ជាប់បញ្ជូល $Y_2$ ទៅកោលនៃរេស៊ីស្ទង់ $r^{\prime }$ ដើម្បីវាស់ $V_{BM}$ ។

៣. បិទកុងតាក់ $K$ ហើយកត់ខ្សែកោងទាំងពីរនៅលើអេក្រង់ ។

លទ្ធផលសង្កេត៖

• នៅលើ $Y_1$ តង់ស្យុង $V_{AM}$ កើនឡើងយ៉ាងរហ័សពី $0$ ដល់ $E$ ៖ នេះជាលំដាប់ថ្នាក់នៃតង់ស្យុង ។
• នៅលើ $Y_2$ តង់ស្យុង $V_{BM}=r^{\prime }i$ កើនឡើងពី $0$ ដល់ $Ip$ ប៉ុន្តែ យឺតៗ ព្រោះវាសមាមាត្រនឹងចរន្ត $i$ ។ នេះបញ្ជាក់ថា មិនមានការលោតខ្លាំងនៃអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តទេ ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ចរន្តក្នុងសៀគ្វី $(R,L)$ កើនពី $0$ ដល់តម្លៃថេរ $Ip$ បន្តិចម្តងៗ ។ ពេលវេលាដែលវាចំណាយនោះ គឺជាចេរពេល $\tau$ ។

ខ្សែកោង $i(t)$ មានរាងដូចខ្សែកោង [UNCLEAR: two or three words, printed …អុីចស៊ីយ៉ុល…] នៃការវិវឌ្ឍន៍នៃតង់ស្យុងរវាងកោលនៃកុងដង់សាទ័រ ក្នុងសៀគ្វី $(R,C)$ ពេលតង់ស្យុងផ្លាស់ជាលំដាប់ថ្នាក់មួយ ។

ចេរពេលកំណត់ដូច្នេះ ៖

• បន្ទាប់ពីពេល $t=\tau$ អាំងតង់ស៊ីតេចរន្តសម្រេចបាន $63\%$ នៃកម្រិតលីមីត $Ip$ ។
• បន្ទាប់ពីពេល $t=5\tau$ អាំងតង់ស៊ីតេចរន្តសម្រេចបាន $99\%$ នៃ $Ip$ គឺស្មើនឹងចរន្តក្នុងរបបចរន្តថេរ ។

ចេរពេលឲ្យតាមរូបមន្ត

$$\tau =\frac{L}{R}$$

ដែល $L$ គិតជា H , $R$ គិតជា $\Omega$ , $\tau$ គិតជា s ។ ចេរពេលកើនឡើងកាលណា $L$ កើន ហើយចុះកាលណា $R$ កើន ។

អាំងឌុចតង់ ជាមេគុណសមាមាត្រ $L$ រវាងហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង $\phi$ ដែលឆ្លងកាត់សៀគ្វី និងអាំងតង់ស៊ីតេចរន្ត $i$ ដែលឆ្លងកាត់សៀគ្វីនោះ ៖ $\phi =Li$ ។

• វាអាស្រ័យនឹងលក្ខណៈធរណីមាត្រនៃសៀគ្វី ៖ ចំនួនរង្វេន $N$ ផ្ទៃមុខកាត់ $A$ ប្រវែង $\ell$ និងវត្តមានស្នូល ។ វាមិនអាស្រ័យនឹងចរន្ត $i$ ទេ ។
• ខ្នាត SI ៖ ហេនរី (H) ។ តាមនិយមន័យ បើ $|e|=1\text{V}$ និង $\frac{di}{dt}=1\text{A/s}$ គេបាន $L=1\text{H}$ ។
• អាំងឌុចតង់ជាទំហំវិញ្ញាណ (មិនមានសញ្ញា) ។

អាំងឌុចតង់ទៅវិញទៅមក $M$ ជាមេគុណសមាមាត្ររវាងកម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូ ដែលកើតមានក្នុងប៊ូប៊ីនមួយ និងល្បឿនបម្រែប្រួលចរន្ត $\frac{\Delta I}{\Delta t}$ ក្នុងប៊ូប៊ីនមួយទៀត ៖ $e=-M\frac{\Delta I}{\Delta t}$ ។

• ខ្នាត ៖ ហេនរី (H) ដូចអាំងឌុចតង់ដែរ ។
• វាអាស្រ័យនឹងចម្ងាយ និងការតម្រឹមរវាងប៊ូប៊ីនទាំងពីរ ។
• បាតុភូតនេះហៅថា អាំងឌុចស្យុងទៅវិញទៅមក ។

សៀគ្វី $RL$ ជាសៀគ្វីដែលមានប៊ូប៊ីនមួយ ដែលមានទាំងរេស៊ីស្ទង់ និងអាំងឌុចតង់ ។ គេតាងប៊ូប៊ីននោះដោយដ្យាក្រាមអូម ៖ រេស៊ីស្ទង់ $r$ តជាសេរីនឹងអាំងឌុចតង់ $L$ ។ បើគេភ្ជាប់បន្ថែមរេស៊ីស្ទង់ $r^{\prime }$ នោះរេស៊ីស្ទង់សរុបនៃសៀគ្វីគឺ $R=r+r^{\prime }$ ។

តាមច្បាប់ផារ៉ាដេយ កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូកើតមានកាលណានៅក្នុងប៊ូប៊ីនមានបម្រែបម្រួលហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង ។ កម្លាំងអគ្គិសនីចលករនេះសមាមាត្រនឹងល្បឿនបម្រែប្រួលហ្វ្លុច ។

តាមច្បាប់ឡេន ចរន្តអាំងឌូមានទិសដៅបែបណាដែលវាប្រឆាំងនឹង មូលហេតុ ដែលបង្កើតវា ។

• ពេលបិទសៀគ្វី ៖ ចរន្តអាំងឌូ $i_1$ មានទិសផ្ទុយនឹងចរន្ត $i_2$ ដែលកំពុងកើនឡើង ។
• ពេលបើកសៀគ្វី ៖ ចរន្តអាំងឌូ $i_1$ មានទិសដូចចរន្ត $i_2$ ដែលកំពុងថយចុះ ។

តាមច្បាប់បូកកម្លាំងសង្កត់ តង់ស្យុងសរុបរវាងចំណុចពីរ ស្មើនឹងផលបូកតង់ស្យុងនៅលើកំណាត់នីមួយៗរវាងចំណុចទាំងពីរនោះ ៖ $V_{AB}=V_{AC}+V_{CB}$ ។

លើកំណាត់សៀគ្វីដែលមានរេស៊ីស្ទង់ $r$ និងអាំងឌុចតង់ $L$ តជាសេរី គេប្រើច្បាប់បូកកម្លាំងសង្កត់ ៖ តង់ស្យុង $V_{AB}$ រវាងកោលទាំងពីរនៃកំណាត់នោះ ស្មើនឹងផលបូកតង់ស្យុងលើរេស៊ីស្ទង់ $ri$ និងតង់ស្យុងលើអាំងឌុចតង់ $L\frac{di}{dt}$ ។

លើកំណាត់សៀគ្វីដែលមានរេស៊ីស្ទង់ $R$ និងអាំងឌុចតង់ $L$ ច្បាប់អូមឲ្យ $V_{AB}=Ri+L\frac{di}{dt}$ ។ ពេលចរន្តថេរ ($\frac{di}{dt}=0$) គេវិញបាន $V_{AB}=Ri$ ដូចច្បាប់អូមធម្មតា ។

ក្នុងរូបមន្ត $E_L=\frac{1}{2}L{i}^2$ ៖ $L$ គិតជា H , $i$ គិតជា A ហើយ $E_L$ គិតជា J (ហ្សូល) ។

ក្នុងរូបមន្ត $\tau =\frac{L}{R}$ ៖ $L$ គិតជា H , $R$ គិតជា $\Omega$ ហើយ $\tau$ គិតជា s (វិនាទី) ។

រូបមន្ត៖ អាំងឌុចស្យុងទៅវិញទៅមក

$$e=-M\frac{\Delta I}{\Delta t}$$

- e ៖ កម្លាំងអគ្គិសនីចលករអាំងឌូក្នុងប៊ូប៊ីនទី២ (ឯកតា៖ V, វ៉ុល)

- M ៖ អាំងឌុចតង់ទៅវិញទៅមករវាងប៊ូប៊ីនទាំងពីរ (ឯកតា៖ H, ហេនរី)

- ΔI ៖ បម្រែបម្រួលអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនទី១ (ឯកតា៖ A, អំពែរ)

- Δt ៖ រយៈពេលនៃបម្រែបម្រួលនោះ (ឯកតា៖ s, វិនាទី)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលចរន្តក្នុងប៊ូប៊ីនមួយប្រែប្រួលស្មើៗ ហើយគេចង់រកកម្លាំងអគ្គិសនីចលករក្នុងប៊ូប៊ីនមួយទៀត ។

- ចំណាំ៖ សញ្ញាដកបង្ហាញច្បាប់ឡេន ។ បើគេគ្រាន់តែចង់បានតម្លៃដាច់ខាត គេសរសេរ $|e|=M\frac{\Delta I}{\Delta t}$ ។

- កុំច្រឡំ៖ $M$ ជាអាំងឌុចតង់ទៅវិញទៅមក រវាងប៊ូប៊ីនពីរ (ចរន្តប្រែប្រួលនៅប៊ូប៊ីនមួយ បង្កើត $e$ នៅប៊ូប៊ីនមួយទៀត) ; ចំណែក $L$ ជាអាំងឌុចតង់ខ្លួនឯង នៃប៊ូប៊ីនតែមួយ (ចរន្តប្រែប្រួលក្នុងប៊ូប៊ីននោះ បង្កើត $e$ នៅក្នុងប៊ូប៊ីននោះឯង) ។ ទាំងពីរមានឯកតា H ដូចគ្នា តែជាបាតុភូតខុសគ្នា ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ $M=-\frac{e\Delta t}{\Delta I}$, $\Delta I=-\frac{e\Delta t}{M}$

រូបមន្ត៖ ហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុង

$$\phi =Li$$

- φ ៖ ហ្វ្លុចអាំងឌុចស្យុងឆ្លងកាត់សៀគ្វី (ឯកតា៖ Wb, វេប៊ែរ)

- L ៖ អាំងឌុចតង់នៃសៀគ្វី (ឯកតា៖ H, ហេនរី)

- i ៖ អាំងតង់ស៊ីតេចរន្តក្នុងសៀគ្វី (ឯកតា៖ A, អំពែរ)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលចង់រកហ្វ្លុចពីចរន្ត ឬចរន្តពីហ្វ្លុច ពេលដឹងអាំងឌុចតង់ ។

- ចំណាំ៖ រូបមន្តនេះជានិយមន័យនៃ $L$ ដែរ ៖ $L=\phi /i$ ។

- កុំច្រឡំ៖ $\phi$ ជាហ្វ្លុច (Wb) ដែលអាស្រ័យនឹងចរន្តផ្ទាល់ ; ចំណែក $e$ ជាកម្លាំងអគ្គិសនីចលករ (V) ដែលអាស្រ័យនឹង ល្បឿនបម្រែប្រួល នៃហ្វ្លុច ។ ចរន្តថេរមួយអាចមានហ្វ្លុចធំ តែគ្មាន $e$ ទេ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ $L=\frac{\phi }{i}$, $i=\frac{\phi }{L}$

រូបមន្ត៖ មីលីហេនរី និងមីក្រូហេនរី

$$1\text{mH}=10^{-3}\text{H}1\mu \text{H}=10^{-6}\text{H}$$

- mH ៖ មីលីហេនរី (ឯកតា៖ $10^{-3}$ H)

- μH ៖ មីក្រូហេនរី (ឯកតា៖ $10^{-6}$ H)

- H ៖ ហេនរី ជាខ្នាតមូលដ្ឋាន (ឯកតា៖ H)

- ប្រើពេលណា៖ ពេលលំហាត់ឲ្យ $L$ ជា mH ឬ μH ហើយរូបមន្តត្រូវការ H ។

- ចំណាំ៖ ត្រូវបំប្លែងជា H មុននឹងជំនួសក្នុងរូបមន្តណាមួយ ។

- ទម្រង់បំប្លែង៖ $1\text{H}=10^3\text{mH}=10^6\mu \text{H}$