លក្ខណៈឧស្ម័ន

សូមមើលបាល់ឡើងទេរនៅលើមេឃ ។ ក្នុងបាល់មានតែខ្យល់ ។ ខ្យល់នោះក្តៅជាងខ្យល់ជុំវិញ ដូច្នេះវាស្រាលជាង ហើយអាចលើកបាល់ធ្ងន់ៗឡើងទៅលើបាន ។ គ្មានអ្វីដែល «រឹង» នៅក្នុងបាល់ទេ — មានតែឧស្ម័ន ។

នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធជាក់លាក់ អង្គធាតុមួយអាចស្ថិតនៅក្នុងភាពរូបណាមួយក្នុងចំណោមភាពរូបទាំងបី គឺ រឹង រាវ និងឧស្ម័ន ។ ឧទាហរណ៍៖ ក្រោមសម្ពាធបរិយាកាស ទឹកអាចស្ថិតនៅជាភាពរាវនៅ 25 °C ក្នុងភាពរឹងនៅ 0 °C និងក្នុងភាពចំហាយនៅ 100 °C ។

ដូច្នេះ «រឹង រាវ ឧស្ម័ន» មិនមែនជាសារធាតុបីផ្សេងគ្នាទេ — ជួនកាលជាសារធាតុតែមួយ ដែលរូបរាងខុសគ្នាតាមសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធ ។

តារាងទី 1.1 (មើល ៣.១) រាយឈ្មោះអង្គធាតុខ្លះដែលស្ថិតនៅជាភាពឧស្ម័ននៅ 25 °C និងក្រោមសម្ពាធបរិយាកាសធម្មតា ។

លក្ខណៈរួមមួយរបស់ឧស្ម័នទាំងអស់ ៖ ម៉ូលេគុលរបស់វាស្ថិតនៅដាច់ឆ្ងាយពីគ្នាជាងកម្រិតអង្គធាតុរឹង និងរាវ ។

អង្គធាតុរឹងនិងរាវ ថ្វីបើលក្ខណៈរបស់វាខុសគ្នាខ្លះ ប៉ុន្តែអង្គធាតុទាំងពីរមានលំហអន្តរម៉ូលេគុលជិតគ្នាជាង ។ [UNCLEAR: «លំហអន្តរម៉ូលេគុលគូចជាងគ្នា» — the third word of this clause is compressed in the scan; គូច may be ជិត or ខ្លី.]

ឯឧស្ម័នវិញ ទោះបីមានលំហអន្តរម៉ូលេគុលធំជាងអង្គធាតុរាវ ប៉ុន្តែឧស្ម័ននៅមានលក្ខណៈខ្លះដូច ឬស្រដៀងទៅនឹងអង្គធាតុរាវដែរ ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ឧស្ម័នហូរបាន ដូចទឹកដែរ ។

ចងចាំចំណុចនេះ ៖ ចន្លោះធំ = ម៉ាសតិចក្នុងមាឌមួយ = ដង់ស៊ីតេតូច = បង្រួមបាន = សាយភាយបាន ។ លក្ខណៈទាំងបួនខាងក្រោយនេះកើតចេញពីចន្លោះធំតែមួយ ។

គេចាត់ទុកឧស្ម័នជាសន្តានីយ ។ យើងតែងយល់ច្រឡំ ដោយចាត់ទុកពាក្យ «សន្តានីយ» ថាជាអង្គធាតុរាវ ។ តាមពិត សន្តានីយសំដៅទៅលើអ្វីដែលអាចហូរបាន ។

ម៉ូលេគុលឧស្ម័នអាចហូរបានយ៉ាងងាយ ដោយសារម៉ូលេគុលវាស្ថិតនៅដាច់ឆ្ងាយពីគ្នា ។ ដូច្នេះ ឧស្ម័នគ្មានរាងជាក់លាក់ទេ ៖ បើដាក់វាក្នុងដប វាយករាងដប; បើបើកដប វាហូរចេញ ។

ឧស្ម័នមានដង់ស៊ីតេតូចណាស់ ធៀបនឹងអង្គធាតុរឹង ឬរាវ ។ បើយើងពិនិត្យអាតូមសូដ្ឋមក្នុងភាពរឹង រាវ និងចំហាយ យើងសង្កេតឃើញថា ៖ ក្នុងមាឌប៉ុនគ្នា សូដ្ឋមរឹងមានចំនួនអាតូមច្រើនជាងគេ ចំណែកចំហាយសូដ្ឋមមានតិចជាងគេ ។

ក្នុងភាពរឹងនិងរាវ អាតូមសូដ្ឋមស្ថិតនៅជិតៗគ្នា ។ ក្នុងភាពចំហាយ អាតូមសូដ្ឋមនៅឆ្ងាយដាច់ពីគ្នា ធ្វើឱ្យមាឌដែលអាតូមតាំងនៅ មួយ [UNCLEAR: មួយ…លំហ — the words that close this clause before the full stop are not legible] ។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យឧស្ម័នមានដង់ស៊ីតេតូច ។

សូមមើលរូបទី 1.2 (៦.៣) ៖ គេគូរគ្រាប់ដូចគ្នាបីរង្វង់ ។ ក្នុងរង្វង់ទីមួយ គ្រាប់ប៉ះគ្នាពេញ; ក្នុងទីពីរ គ្រាប់នៅជិតគ្នាតែមានចន្លោះ; ក្នុងទីបី មានតែគ្រាប់ពីរបី ហើយឆ្ងាយពីគ្នាខ្លាំង ។

ដាក់អង្គធាតុរាវ ឧទាហរណ៍ទឹក ក្នុងសឺរាំងមួយ ។ យកម្រាមដៃបិទចុងម្ជុល រួចព្យាយាមរុញដងសឺរាំងចុះ ។ យើងមិនអាចធ្វើឱ្យដងសឺរាំងផ្លាស់ទីបានទេ — ទឹកមិនបង្រួម ។

ប៉ុន្តែប្រសិនបើក្នុងសឺរាំងមានខ្យល់វិញ តាមរបៀបដដែល យើងអាចធ្វើឱ្យដងសឺរាំងផ្លាស់ទីបាន ៖ គេអាចធ្វើឱ្យមាឌខ្លីរួមតូចជាងមុន ។

ដូច្នេះ ឧស្ម័នអាចចម្លងបាន គឺអាចរុញភាគល្អិតឧស្ម័នឱ្យនៅជិតគ្នាជាងមុន ដោយហេតុធ្វើឱ្យលំហដែលតាំងនៅរវាងឧស្ម័នត្រូវតូចជាងមុនដើម ។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើគេបង្កើនសម្ពាធតែបន្តិច ភាគល្អិតឧស្ម័ននឹងជិតជិតគ្នាជាង ដោយធ្វើឱ្យមាឌឧស្ម័នថយចុះ ។

អង្គធាតុរឹងមានមាឌនិងរាងជាក់លាក់ ។ អង្គធាតុរាវមានមាឌជាក់លាក់ ប៉ុន្តែមានរាងទៅតាមរូបធាតុដែលផ្ទុកវា ។ ផ្ទុយទៅវិញ ឧស្ម័នគ្មានរាងនិងមាឌជាក់លាក់ទេ ។ ម៉ូលេគុលវាអាចសាយភាយបំពេញគ្រប់ចន្លោះ ។

ដាក់ឧស្ម័នក្នុងបន្ទប់មួយ ហើយបើកដបឧស្ម័នមួយនៅជ្រុងម្ខាង ៖ បន្តិចក្រោយមក យើងធុំក្លិនវានៅជ្រុងម្ខាងទៀត ។ នេះជាការសាយភាយ ។

ឧស្ម័នបន្តបង្កើតសម្ពាធទៅលើផ្ទៃដែលវាប៉ះ ។ ពិសោធន៍ងាយៗដែលបង្ហាញពីអត្តិភាពនៃសម្ពាធឧស្ម័ន ៖

• សប់ពោះកង់មួយឱ្យតឹង រួចយកម្រាមដៃដៅបិទរន្ធ ។ យើងឃើញដងវាមានព្រូស ដែលហាក់ដូចជាចាបម្រាមដៃយើង ។ [UNCLEAR: the first bullet's opening («សប់ពោះកង់មួយឱ្យតឹង…») and its closing («ដងវាមានព្រូស…ចាបម្រាមដៃយើង») are read at the limit of the scan; the sentence is about squeezing an inflated tube and feeling the air push back on the finger.]
• យកបំពង់រាង U ដែលមានដាក់ទឹកពណ៌ ។ ផ្ទៃទឹកពណ៌មានកម្ពស់ស្មើគ្នា ។ យើងយកពីស្តុងមួយទៅដាក់នៅលើផ្នែកម្ខាងនៃបំពង់ ។ បើគេសង្កត់ពីស្តុងចុះបន្តិច គេឃើញផ្ទៃទឹកពណ៌ប្រែប្រួលបានកម្ពស់ $h$ ដែលបញ្ហាលមកពីសម្ពាធខ្យល់ដែលត្រូវបង្ហាប់កើនឡើង ។ កម្ពស់ $h$ តំណាងតម្លៃសម្ពាធនៃឧស្ម័ន ។

ដំបូង មើលទៅឧស្ម័នហាក់ដូចជាស្ងប់ស្ងាត់ ។ តាមពិត ម៉ូលេគុលរបស់វាធ្វើចលនាយ៉ាងលឿនគ្មានឈប់ ហើយប៉ះគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រមទាំងប៉ះជញ្ជាំងធុងដែលផ្ទុកវា ។ ការប៉ះនីមួយៗចេញកម្លាំងតូចមួយ ។ កម្លាំងតូចៗរាប់លានដងក្នុងមួយវិនាទី បូកបញ្ចូលគ្នា ទៅជាកម្លាំងដែលយើងអាចវាស់បាន — នោះគឺសម្ពាធ ។

បរិយាកាសនៃផែនដី គឺជាខ្យល់ ដែលជាល្បាយនៃឧស្ម័នសំខាន់ៗពីរ គឺ អុកស៊ីសែន 21 % និង អាសូត 78 % ព្រមទាំង ឧស្ម័នផ្សេងៗទៀត 1 % ដូចជាចំហាយទឹក កាបូនឌីអុកស៊ីត ឧស្ម័នក្ម … ។ [UNCLEAR: «ឧស្ម័នក្ម . . . ។» is printed with a literal ellipsis after ក្ម — the word is cut in the book itself, likely ឧស្ម័នកម្រ (rare gases). Also «និងរង្វាស់ផ្សេងៗ» and «បានផ្លាស់នៅតាម» are the two least certain readings in this paragraph.]

ដូចឧស្ម័នផ្សេងៗដែរ ខ្យល់ដែលនៅពីលើយើង និងរង្វាស់ផ្សេងៗ បង្កើតសម្ពាធមួយហៅថា «សម្ពាធបរិយាកាស» ។ មនុស្សយើងរស់នៅតាមសម្ពាធខ្យល់ដែលនៅជុំវិញខ្លួន ដែលជាទូទៅយើងមិនបានដឹងថាមានសម្ពាធទេ ។

ម៉ូលេគុលឧស្ម័នក៏រងទំនាញរបស់ផែនដីដែរ ។ ដូច្នេះ ឧស្ម័នប្រមូលផ្តុំនៅជិតផែនដីជាងនៅរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ ។ ដង់ស៊ីតេខ្យល់ថយចុះកាលណារយៈកម្ពស់កាន់តែកើន ហើយសម្ពាធកាន់តែខ្ពស់កាលណាយើងកាន់តែចុះទៅជិតផ្ទៃផែនដី ។

យើងតែងសំគាល់ថា ត្រចៀកហ៊ឹងពេលយើងឡើងទៅរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ ឬពេលធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះ ។ ត្រចៀកហ៊ឹងបណ្តាលមកពីដង់ស៊ីតេខ្យល់ប្រែប្រួល ។ ខ្យល់ដែលនៅក្នុងត្រចៀកមានសម្ពាធខ្យល់ដូចសម្ពាធបរិយាកាសខាងក្រៅ ។ តម្លៃនៃសម្ពាធបរិយាកាសអាស្រ័យទៅនឹងលក្ខខណ្ឌទឹកនិងដី សីតុណ្ហភាព និងអាកាសធាតុ ។ [UNCLEAR: «ត្រចៀកបានបូរសម្ពាធ…» — the verb បូរ and «លក្ខខណ្ឌទឹកនិងដី» are the least certain readings in these two lines.]

តារាងនេះបែងចែកឧស្ម័នជាពីរក្រុម ៖ អង្គធាតុឯកល (មួយប្រភេទអាតូម) និង អង្គធាតុសមាស (ច្រើនប្រភេទអាតូម) ។ ក្នុងក្រុមនីមួយៗ គេបែងចែកទៀតជា ម៉ូលេគុលម៉ូណូអាតូម និង ម៉ូលេគុលប៉ូលីអាតូម ។ ក្រឡានីមួយៗមានរូបមន្តមុន បន្ទាប់មកឈ្មោះខ្មែរ ។

អង្គធាតុឯកល

អង្គធាតុសមាស

ចំណាំលើតារាង ៖

• ក្នុងសៀវភៅ តារាងនេះជាតារាងតែមួយ មានក្បាលក្រុមពីរបញ្ចូលគ្នា ។ ជួររបស់ជួរឈរឆ្វេង និងជួរឈរស្តាំ មិនតម្រៀបជាប់គ្នាទេ ។ ដូច្នេះខ្ញុំបានបំបែកជាតារាងពីរ ដើម្បីរក្សាចំនួនជួរដើម ៖ ជួរឈរ 1 = 6 ធាតុ, ជួរឈរ 2 = 7 ធាតុ, ជួរឈរ 3 = 6 ធាតុ, ជួរឈរ 4 = 8 ធាតុ ។
• តារាងនេះមិនបោះពុម្ពម៉ាសម៉ូល ឬដង់ស៊ីតេទេ — មានតែរូបមន្តនិងឈ្មោះ ។

និយមន័យ ៖ សន្តានីយសំដៅទៅលើអ្វីដែលអាចហូរបាន ។

ឧស្ម័នជាសន្តានីយ ។ អង្គធាតុរាវក៏ជាសន្តានីយដែរ ។ អង្គធាតុរឹងមិនមែនជាសន្តានីយទេ ។ ដូច្នេះ ពាក្យ «សន្តានីយ» មិនមានន័យថា «រាវ» ទេ ៖ វាមានន័យថា «ហូរបាន» ។

- កុំច្រឡំ៖ សន្តានីយ ≠ អង្គធាតុរាវ ។ ឧស្ម័នក៏ជាសន្តានីយ ។ អ្វីដែលកំណត់សន្តានីយ គឺសមត្ថភាពហូរ មិនមែនភាពរាវទេ ។

និយមន័យ ៖ សម្ពាធ គឺជាកម្លាំងដែលផលក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃ ។ ផ្ទៃមួយដែលមានផ្ទៃ $S$ រងនូវទង្គិចពីម៉ូលេគុលឧស្ម័នដែលមានចលនាគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ ។ ទង្គិចនៃម៉ូលេគុលបង្កើតផល [UNCLEAR: ដែលកើតឡើង…ទៅលើផ្ទៃ S — the closing clause of the definition is not legible] ។

ដូច្នេះ សម្ពាធមិនមែនជាកម្លាំងទេ ៖ សម្ពាធជាកម្លាំង ចែក នឹងផ្ទៃ ។ កម្លាំងដូចគ្នា បើធ្វើអំពើលើផ្ទៃតូច បង្កើតសម្ពាធធំ ។ នេះជាហេតុផលដែលម្ជុលមុតចាក់ចូលស្បែកបាន តែការរុញដោយម្រាមដៃមិនចាក់ចូល ។

- កុំច្រឡំ៖ សម្ពាធ $P$ វាស់ជា Pa (N/m²) ហើយជាកម្លាំងក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃ ។ កម្លាំង $F$ វាស់ជា N ហើយជាការទាញ ឬរុញសរុប ។ កម្លាំងដូចគ្នាអាចផ្តល់សម្ពាធខុសៗគ្នា បើផ្ទៃប៉ះខុសគ្នា ។ ដូច្នេះ មិនត្រូវឆ្លើយថា «សម្ពាធគឺ 100 N» ទេ ។

$$1\mathrm{Pa}=1\mathrm{N}{\mathrm{m}}^{-2}$$

អាន៖ ប៉ាស្កាល់មួយ គឺញូតុនមួយធ្វើអំពើលើផ្ទៃមួយម៉ែត្រការេ ។ នេះជានិយមន័យនៃឯកតា Pa ដែលកើតចេញពីរូបមន្ត $P=F/S$ ។ សៀវភៅបោះពុម្ពថា «ដែល 1Pa = 1N.m⁻²» ។

$$1\mathrm{bar}=10^5\mathrm{Pa}$$

អាន៖ បារមួយស្មើនឹង ១០០ ០០០ ប៉ាស្កាល់ ។ ឯកតានេះងាយប្រើជាង Pa ព្រោះលេខខ្លីជាង ។ ឧទាហរណ៍ សម្ពាធបរិយាកាសប្រហែល ១ បារ ។

$$1\mathrm{mbar}=100\mathrm{Pa}$$

អាន៖ មីលីបារមួយស្មើនឹង ១០០ ប៉ាស្កាល់ ។ «មីលី» មានន័យថា ១/១០០០ ដូច្នេះ ១ បារ = ១០០០ មីលីបារ ។ ពិនិត្យ ៖ $1000\times 100=10^5$ Pa = ១ បារ ។

សំគាល់ ៖ សម្ពាធ 1 Pa ឧទាហរណ៍ គឺជាកម្លាំងដូចជាយើងយកម៉ាស 100 g ទៅព្យួរយ៉ាងស្មើលើផ្ទៃ 1 m² ។ ក្នុងករណីខ្លះ គេនិយមប្រើហិកតូប៉ាស្កាល់ (hPa) ។

1 បារ (bar) = 10⁵ Pa និង 1 មីលីបារ (mbar) = 100 Pa ។

មានន័យថា 1 Pa តូចណាស់ ៖ ម៉ាស 100 g (ប្រហែលទម្ងន់ទឹកកន្លះកែវ) ព្យួរលើផ្ទៃមួយម៉ែត្រការេ គឺស្មើនឹង 1 Pa ប៉ុណ្ណោះ ។ ដោយសារតែវាតូចពេក គេចូលចិត្តប្រើ bar, mbar ឬ hPa (1 hPa = 100 Pa) ។ សម្ពាធបរិយាកាស 101 325 Pa សរសេរបានជា 1013,25 hPa ។

តារាងនេះជាឧបករណ៍បំប្លែងឯកតា ៖ ជួរទីបីឲ្យតម្លៃសមមូលគិតជា Pa ។

ចំណាំលើតារាង ៖

• តម្លៃទាំងអស់ខាងលើចម្លងតាមសៀវភៅ ។ ក្នុងជួរ «បារ» សៀវភៅបោះពុម្ព «1bar = 100 025Pa» ហើយបន្ទាប់មក «1bar ≈ 10⁵Pa» ។ តម្លៃត្រឹមត្រូវគឺ 10⁵ Pa ។ សូមប្រើ $1\mathrm{bar}=10^5\mathrm{Pa}$ តាម ។ ចំណែកលេខ 100 025 Pa បានពន្យល់ចម្លើយ 1.034 bar នៃលំហាត់ ។
• 1 mmHg និង 1 torr មានតម្លៃស្មើគ្នាក្នុងតារាង (133.322 Pa) ។
• ជួរ Pa គ្មានតម្លៃ — ព្រោះ Pa ជាឯកតាគោល ។

សំគាល់ ៖ ម៉ាណូម៉ែតប្រភេទនេះ មិនអាចវាស់បានសម្ពាធជាក់លាក់របស់ឧស្ម័នទេ ប៉ុន្តែផល… [UNCLEAR: the note is cut off at the foot of printed page 155 and continues on page 156; the continuation reads «…សង្គរាងសម្ពាធខ្យល់ដែលអនុវត្តនៅផ្ទៃកម្ពុជានៅបាំពង់ដើង និងសម្ពាធខ្យល់ដែលមានអំពីនៅផ្ទៃកម្ពុជានៅផ្ទៃសមុទ្រ» — the opening verb and the place names are low-confidence]

យល់បានថា ៖ ម៉ាណូម៉ែតរាវបង្ហាញតែភាពខុសគ្នារវាងសម្ពាធឧស្ម័នក្នុងបំពង់ និងសម្ពាធខាងក្រៅ (សម្ពាធបរិយាកាស) ។ បើចង់បានសម្ពាធដាច់ខាត ត្រូវបូកសម្ពាធបរិយាកាសបន្ថែម ។

ម៉ាស៊ីនចង្អុលសម្ពាធ 2.2bars មានន័យថា ៖

- សម្ពាធខ្យល់ខាងក្នុងកង់ គឺ 2.2 bars

- សម្ពាធខ្យល់ខាងក្នុងកង់ គឺ ៖ 2.2 bars + 1 bar (សម្ពាធបរិយាកាស) = 3.2 bars ។

បន្ទាត់ទីពីរ គឺសម្ពាធដាច់ខាត (absolute pressure) ។ សម្ពាធដែលម៉ាស៊ីនបង្ហាញ គឺសម្ពាធលើសពីសម្ពាធបរិយាកាស ។

ដប O₂ [UNCLEAR: «មិនាន់ពីប៉ុន្មាន» — the phrase printed between «ដប O₂» and «200bars» is not legible] សម្ពាធ 200 bars មានន័យថា ឧស្ម័នក្នុងដបមានមាឌ 200 ដងនៃមាឌដប កាលណា O₂ ត្រូវបានចំណុះបញ្ចូលសម្ពាធខ្លួន ។ កាលណាសម្ពាធថយដល់សូន្យ មានន័យថា សម្ពាធ O₂ ក្នុងដបស្មើនឹងសម្ពាធខ្យល់ ដូច្នេះត្រូវបញ្ចេញ O₂ ជាដំបូង ។

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់សម្ពាធបរិយាកាសមានឈ្មោះថា «បារ៉ូម៉ែត្រ» ។

បារ៉ូម៉ែត្រសាមញ្ញមានបំពង់កែវមួយមានប្រវែង 1 m មានចុងម្ខាងបិទជិត ហើយបញ្ចេញខ្យល់ចេញអស់ ។ ចុងម្ខាងទៀតដាក់ក្នុងធុងបារត ។ បារតក្នុងបំពង់កែវចុះទាបរហូតដល់កម្រិតមួយ ដែលកម្ពស់បារតក្នុងបំពង់កែវ គឺជាសម្ពាធបរិយាកាស ។ ទំហំបារតក្នុងបំពង់កែវត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយសម្ពាធខ្យល់ដែលមានអំពើនៅផ្ទៃខាងក្រៅ ។ នៅកម្រិតទឹកសមុទ្រ សសរបារតមានកម្ពស់ប្រហែល 760 mm ។ សម្ពាធនេះហៅថា សម្ពាធមួយអាត់ម៉ូស្វែរ (1 atm) ។

1 mm របស់សសរបារតអាចហៅថា 1 ត័រ (torr) ដែលបានមកពីឈ្មោះរូបវិទូអ៊ីតាលី Evangelista Torricelli ដែលជាអ្នកបង្កើតបារ៉ូម៉ែត្រ ។

ដើម្បីសិក្សាអំពីវិធីពិសោធន៍ប្រៀបធៀបលទ្ធផល [UNCLEAR: middle clause between «ប្រៀបធៀបលទ្ធផល» and «អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ» — printed «…ភាពនៃសម្ពាធទៅលើឧស្ម័ន» not confirmed] អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ កំណត់លក្ខខណ្ឌមួយហៅថា ស្តង់ដារសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធ (STP) ដែលគិតនៅ 0 °C និង 1 atm ។

- កុំច្រឡំ៖ បារ៉ូម៉ែត្រ វាស់សម្ពាធបរិយាកាស ។ ម៉ាណូម៉ែត្រ វាស់សម្ពាធឧស្ម័ននៅក្នុងបំពង់ ឬធុង (សម្ពាធធៀបនឹងសម្ពាធបរិយាកាស) ។

និយមន័យ ៖ បច្ចុប្បន្ន គេពន្យល់លក្ខណៈខ្លះនៃឧស្ម័នដោយផ្អែកទៅលើ ត្រឹស្តីស៊ីនេទិច-ម៉ូលេគុល ។ ត្រឹស្តីនេះគឺជាគំរូដែលពណ៌នាពីចលនារបស់ឧស្ម័ន [UNCLEAR: final clause «គំរូដែលពណ៌នាពីចលនារបស់ឧស្ម័ន និងរបស់ខ្លួន» — tail words uncertain] ។

គំនិតសំខាន់ៗរបស់ត្រឹស្តីនេះ ៖

១. ឧស្ម័នបង្កើតជាពីអាតូម ឬម៉ូលេគុលដែលនៅឯកោ ដោយចម្ងាយធំជាងវិមាត្ររបស់វា ។ ដូច្នេះ គេអាចចាត់ទុកភាគល្អិតរបស់ឧស្ម័នជា ចំណុចរូបធាតុ ។

២. ម៉ូលេគុលឧស្ម័នមានម៉ាស តែមានមាឌតូចអាចចែលបាន (មិនគិត) ។ [UNCLEAR: «អាចចែលបាន» and «អាចខ្ចប់បាន» — these two verbs are not legible with confidence]

៣. អាតូម ឬម៉ូលេគុលឧស្ម័ន មានចលនាឥតឈប់ គ្មានសណ្ឋានច្បាស់ ។ ជួនកាលភាគល្អិតរបស់វាប៉ះទង្គិចគ្នា ឬប៉ះនឹងជញ្ជាំងធុងដែលផ្ទុកវា ។ នេះហើយជាមូលហេតុនៃសម្ពាធ ។

៤. តម្លៃមធ្យមនៃចលនស៊ីនេទិច (ថាមពលចលនា) របស់ម៉ូលេគុល សមាមាត្រទៅនឹងសីតុណ្ហភាពជាដាច់ខាត (សីតុណ្ហភាពគិតជាខេលវិន) ។ [UNCLEAR: «ចាមពលស៊ីនេទិច» (likely ចលនស៊ីនេទិច = kinetic energy) and «ខេលវិន» (kelvin) in this paragraph; the sentence «កត្តាបង្កើតចាមពល…» is incomplete as printed/read]

៥. ម៉ូលេគុលឧស្ម័នទាំងឡាយ មិនមានល្បឿនស្មើគ្នាទេ ។ ដោយសារលទ្ធផលនៃទង្គិច ម៉ូលេគុលនីមួយៗមានល្បឿនខុសៗគ្នា ។

- កុំច្រឡំ៖ ម៉ាស (mass, ឯកតា g ឬ kg) គឺបរិមាណរូបធាតុក្នុងវត្ថុមួយ ។ ម៉ាសម៉ូល (molar mass $M$, ឯកតា g/mol) គឺម៉ាសនៃមួយម៉ូលនៃសារធាតុ ។ ម៉ូលេគុល O₂ មួយមានម៉ាសតូចណាស់ (ប្រហែល $5,3\times 10^{-23}$ g) ចំណែកម៉ាសម៉ូលរបស់ O₂ គឺ 32 g/mol ។ ដូច្នេះ ពេលនិយាយពី «ម៉ាសម៉ូលេគុលឧស្ម័ន» ត្រូវបញ្ជាក់ថាកំពុងនិយាយពីម៉ាសម៉ូលេគុលមួយ ឬម៉ាសមួយម៉ូល ។