ប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីន

មជ្ឈដ្ឋានក្នុងនិងប្រអប់ការពារកាយមានបម្រើដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់ ។ ប៉ុន្តែចំពោះសត្វ សមតុល្យភាពផ្នែកខាងក្នុងត្រូវបានរក្សាដោយសារសារពាង្គកាយឱ្យមានតុល្យភាពជាមួយមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ ហៅថាចរលំនឹង ។ ប្រព័ន្ធសំខាន់ៗពីរគឺ ប្រព័ន្ធប្រសាទនិងប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីនបំពេញនាទីសម្របសម្រួល ។ ប្រព័ន្ធទាំងពីរនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់ណាស់ ។ ប្រព័ន្ធប្រសាទមានណឺរ៉ូនលាតសន្ធឹងពីក្នុងខួរក្បាលទៅគ្រប់ផ្នែកនៃខ្លួន ដោយសារតែពួកវាអាចទៅដល់គ្រប់កោសិការបស់សារពាង្គកាយ ។ ចំណែកឯប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីនវិញ គឺជាប្រព័ន្ធដែលបញ្ចេញអរម៉ូន ។ ទីមួយពួកវាគឺជាប្រភេទក្រុម និងមិនអាចមានឥទ្ធិពលលើកោសិកាគោលដៅបានឡើយ ។ ប្រយោគចុងក្រោយនៃអត្ថបទដើមខូច ៖ តាមអក្សរ វានិយាយថាអរម៉ូន «ជាប្រភេទក្រុម និងមិនអាចមានឥទ្ធិពលលើកោសិកាគោលដៅបានឡើយ» ដែលផ្ទុយនឹងមេរៀនទាំងមូល ។ អត្ថន័យរបស់សៀវភៅ ដូចបង្ហាញនៅ 5.5, 5.7 និងរូបទី 3.2 គឺអរម៉ូនធ្វើដំណើរតាមឈាមទៅគ្រប់កោសិកា តែធ្វើសកម្មភាពតែលើកោសិកាដែលមានតំណបត្រូវគ្នា ។

កំណត់សម្គាល់ / Note.

ក្រពេញជាសរីរាង្គដែលកើតឡើងពីកោសិកាអេពីដេលៀម ។ វាមានដែកសម្រាប់ការបញ្ចេញសារធាតុចម្រោះសម្រាប់សារពាង្គកាយ ។ ក្រពេញខ្លះ ដូចជាក្រពេញរំលាយអាហារ បញ្ចេញរសរលាយអាហារទៅក្នុងបំពង់នាំ ដែលជាក់នាំទៅកាន់ក្រពោន ។

ក្រពេញប្រភេទនេះ ហៅថា ក្រពេញអិចសូគ្រីន (glande exocrine) ។ ឧទាហរណ៍ ក្រពេញញើស បញ្ចេញញើសនៅលើស្បែកតាមបំពង់នាំ ។ ក្រពេញមួយប្រភេទទៀត បញ្ចេញផលិតផលរបស់វាផ្ទាល់ទៅក្នុងចរន្តឈាម ។ ក្រពេញដំណោះ ហៅថាក្រពេញអង្គដូគ្រីន (glande endocrine) ប៉ុន្តែក្រពេញគ្មានបំពង់នាំ ។ ក្រពេញអង្គដូគ្រីន ផលិតសារធាតុគីមី ហៅថាអរម៉ូន (hormone) ដែលផ្សព្វផ្សាយតាមចរន្តឈាម ។ ក្រពេញអង្គដូគ្រីន មាននៅពាសពេញសារពាង្គកាយ ។ ក្រពេញមួយប្រភេទផ្សេងទៀត មាននាទីជាក្រពេញអង្គដូគ្រីនផង និងអិចសូគ្រីនផង ហៅថាក្រពេញចម្រុះ ។

ឧទាហរណ៍ លំពែងជាក្រពេញអង្គដូគ្រីនដែលបញ្ចេញអរម៉ូនអាំងស៊ុយលីន ។ វាក៏ជាក្រពេញអិចសូគ្រីនដែលបញ្ចេញរសរលាយអាហារ ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបពីរផ្នែក បង្ហាញក្រពេញពីរប្រភេទកាត់តាមបណ្តោយ ។ ផ្នែក «ក» ជាក្រពេញអិចសូគ្រីន ដែលមានបំពង់នាំនាំសារធាតុចេញ ហើយផ្នែក «ខ» ជាក្រពេញអង្គដូគ្រីន ដែលគ្មានបំពង់នាំ តែបញ្ចេញសារធាតុចូលក្នុងសរសៃឈាមវិញ ។ ស្លាក (labels): បំពង់នាំ (បំពង់ដែលនាំសារធាតុចេញពីក្រពេញ) ; កោសិកាក្រពេញ ; សរសៃឈាម ; ឆរន្តឈាមហូរចូល ; ឆរន្តឈាមហូរចេញ ; ជាមួយការបញ្ចេញអរម៉ូន ; ក ; ខ ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): នៅផ្នែក «ក» ព្រួញចេញពីកោសិកាក្រពេញទៅតាមបំពង់នាំ ។ នៅផ្នែក «ខ» ព្រួញចេញពីកោសិកាក្រពេញចូលទៅក្នុងសរសៃឈាម ហើយអរម៉ូនហូរទៅតាមចរន្តឈាម ។ រូបកាត់នៃទំព័រដូចគ្នានេះក៏មានរូបទី 3.2 នៅខាងស្តាំដែរ ។

អរម៉ូនជាសារធាតុគីមី ដែលបញ្ចេញដោយកោសិការបស់ក្រពេញអង្គដូគ្រីន ។ អរម៉ូនភាគច្រើន អាចធ្វើដំណើរទៅគ្រប់កោសិកានៃសារពាង្គកាយ តែកោសិកាគោលដៅតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានតំណបសម្រាប់អរម៉ូននោះ ។ អរម៉ូនភាគច្រើន ត្រូវបានផលិតឡើងដោយក្រពេញអង្គដូគ្រីន ហើយបញ្ចេញទៅក្នុងចរន្តឈាម ដើម្បីទៅដល់កោសិកាគោលដៅ ។ អរម៉ូនមួយចំនួន ត្រូវបានផលិតដោយកោសិកាឯទៀត ដែលមិនមែនជាក្រពេញអង្គដូគ្រីន ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបបង្ហាញអរម៉ូនមួយធ្វើដំណើរទៅដល់កោសិកាគោលដៅពីរ ដែលមួយមានតំណប (receptor) សម្រាប់អរម៉ូននោះ ហើយមួយទៀតគ្មាន ។ ស្លាក (labels): កោសិកាបញ្ចេញអរម៉ូន ; អរម៉ូន ; តំណប ; កោសិកាគោលដៅ ; គ្មានកោសិកាគោលដៅ (កោសិកាដែលគ្មានតំណប) ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញចេញពីកោសិកាបញ្ចេញអរម៉ូន ទៅរកកោសិកាគោលដៅទាំងពីរ ; នៅកោសិកាដែលមានតំណប អរម៉ូនចូលភ្ជាប់ ហើយចូលទៅខាងក្នុងកោសិកា ; នៅកោសិកាដែលគ្មានតំណប អរម៉ូនមិនអាចចូលបាន ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបបង្ហាញអរម៉ូនចេញពីក្រពេញអង្គដូគ្រីន ហើយទៅដល់កោសិកាគោលដៅពីរ ។ កោសិកាមួយមានតំណបនៅភ្នាស ដែលអរម៉ូនភ្ជាប់បាន ហើយកោសិកាមួយទៀតគ្មានតំណប ។ ស្លាក (labels): ក្រពេញអង្គដូគ្រីន ; អរម៉ូន ; តំណប ; កោសិកាគោលដៅ ; គ្មានតំណប ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញពីក្រពេញទៅកោសិកាទាំងពីរ ; នៅកោសិកាដែលមានតំណប អរម៉ូនភ្ជាប់នឹងតំណប ហើយចូលទៅក្នុងកោសិកា ។ បន្ទាប់មក អរម៉ូនដែលបង្កើតបានជាសារធាតុគីមីផ្សេងៗពីអរម៉ូន ។ បន្ទាប់មកជាតិចម្រោះនោះចាប់ផ្តើមឡើងមានការផ្លាស់ប្តូរតិចតួច និងអាចផ្លាស់ប្តូរបានទេ ។ អរម៉ូនអាចផ្លាស់ប្តូរកោសិកាគោលដៅដោយបង្កើនប្រូតេអ៊ីនសកម្មភាពរបស់វា ។ ឧទាហរណ៍ ដោយសារតែការប្រូតេអ៊ីនអ័រម៉ូន ប្រតិកម្មគីមីជីវៈ គឺជាការបញ្ជូនព័ត៌មានអ័រម៉ូន នៅក្នុងកោសិកាគោលដៅ ។ អរម៉ូនអាចចាប់ផ្តើមប្រតិកម្មដែលមានបង្កើតឡើយ បន្ទាយបញ្ជូន ឬគឺចាំបាច់ ។ ដូចគ្នាស៊ីម៉ូន អរម៉ូនមិនអាចផ្តល់កម្លាំងដែលជាសារធាតុគីមីទេ ។

នៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីន អរម៉ូនមានពីរក្រុមគឺ

• អរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន (ដូចជាគ្លុយកាក់ និងវីតាមីន) ដែលមិនអាចឆ្លងកាត់ភ្នាសកោសិកាបានឡើយ ។ អរម៉ូននេះ បានចងភ្ជាប់ទៅនឹងតំណបនៅលើភ្នាសកោសិកាគោលដៅ ។ ព្រះជាតិមិនអាចចេញពីកោសិកាបានទេ ។
• អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត (ដូចជា ប្រូសេស្តេរ៉ូន) ដែលមិនមានចំណុះ និងអាចឆ្លងកាត់ភ្នាសកោសិកាបាន ។ អរម៉ូននេះ មានដំណើរការបំផ្លាញ ដោយចូលទៅក្នុងកោសិកាគោលដៅ ។

សៀវភៅបោះពុម្ពឧទាហរណ៍អរម៉ូនប្រូតេអ៊ីនថា «គ្លុយកាក់ និងវីតាមីន» ខណៈដែលអត្ថបទនៅទំព័រដូចគ្នា និងចំណុច 5.12 ប្រើអាំងស៊ុយលីននិងអាដ្រេណាលីនជាឧទាហរណ៍ ។ ពាក្យត្រូវរក្សាដូចបោះពុម្ព ។ កុំឆ្លើយក្នុងការប្រឡងថា «វីតាមីន» ជាអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន — សូមប្រើ អាំងស៊ុយលីន គ្លុយកាហ្គុន ADH GH TSH ACTH FSH LH ។

កំណត់សម្គាល់ / Note.

សំណួរក្នុងសៀវភៅ: តើអរម៉ូនទាំងពីរក្រុមនេះ មានអត្ថិភាពដូចម្ដេច? អរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន ត្រូវបានសំយោគដោយអំពីជំហានក្នុងក្រពេញចាត់វិញ្ញាត ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបស្តូកូម៉ែត្រនៃខ្សែសង្វាក់អាស៊ីដអាមីនេ ដែលភ្ជាប់ដោយស្ពានឌីស៊ុលហ្វីត ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ខ្សែ S-S ភ្ជាប់ចុងទាំងពីរនៃខ្សែសង្វាក់ ។ អរម៉ូនប្រូតេអ៊ីនត្រូវបានសំយោគពីក្រុមអាស៊ីដ ដែលចូលរួមក្នុងការសាងសង់កោសិកាគោលដៅ ។ អរម៉ូនទាំងនោះ មានលក្ខណៈចូលទៅក្នុងសន្ទះ ហើយផ្លាស់ប្តូរចរាចរណ៍តាមឈាម ទៅគ្រប់កោសិកាទាំងអស់នៃសារពាង្គកាយ ។ តែកោសិកាគោលដៅតែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានលីពីតក្នុងភ្នាសកោសិកាជាប់សង្គ្រោះអរម៉ូននោះ ។ អរម៉ូនប្រូតេអ៊ីតជាមួយធ្វើឱ្យមានការកាប់ចំណុះអង់ស៊ីម (អង់ស៊ីមអាដេនីលស៊ីក្លាស) ដែលនៅក្នុងភ្នាសកោសិកា ។ អង់ស៊ីមអាដេនីលស៊ីក្លាសបង្កើនល្បឿនបំប្លែង ATP ទៅជា AMP រដ្ឋ (Adénosine Monophosphate cyclique) ដែលមាននាទីជាអ្នកនាំសារទីពីរ ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបពេញទំព័រ បង្ហាញលំដាប់នៃសកម្មភាពអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន ។ នៅផ្នែកខាងលើ ក្រពេញអង្គដូគ្រីនបញ្ចេញអរម៉ូន ។ អរម៉ូនធ្វើដំណើរតាមសរសៃឈាម ហើយទៅដល់ភ្នាសកោសិកាគោលដៅ ដែលមានតំណប ។ អរម៉ូនភ្ជាប់នឹងតំណប ហើយធ្វើឱ្យប្រូតេអ៊ីន G សកម្ម ។ ប្រូតេអ៊ីន G ជំរុញអង់ស៊ីមអាដេនីលស៊ីក្លាស ឱ្យបំប្លែង ATP ទៅជា AMP ស៊ីក្លិក ។ AMP ស៊ីក្លិក ជាអ្នកនាំសារទីពីរ ហើយបញ្ជូនសារទៅបង្កើនសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីមក្នុងកោសិកា ។ ស្លាក (labels): ក្រពេញអង្គដូគ្រីន ; ចង់ដែលមានផ្ទុកអង្គភាព មួយ (អរម៉ូន) ; អរម៉ូន ; សរសៃឈាម ; ភ្នាសកោសិកាគោលដៅ ; អរម៉ូនអាដេនីលស៊ីក្លាស ; ប្រូតេអ៊ីន G ; ATP ; AMP ; អាស៊ីដផូស្វ័រ ; ផ្នែកខាងក្នុងកោសិកា ; តំណប ; ការឆ្លើយតបរបស់កោសិកា ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញពីក្រពេញចុះតាមសរសៃឈាមទៅភ្នាសកោសិកា ; ព្រួញពីតំណបទៅប្រូតេអ៊ីន G ; ព្រួញពី ATP ទៅ AMP ; ព្រួញចុងក្រោយចេញពី AMP ទៅរកការឆ្លើយតបនៅក្នុងកោសិកា ។ ចេញពីភ្នាសកោសិកា AMP រដ្ឋ (AMPc) សាយចូលក្នុងស៊ីតូប្លាសនៃកោសិកាគោលដៅ ។ បន្ទាប់មក វាចងក្នុងអង់ស៊ីមផ្សេងៗទៀត ហើយធ្វើឱ្យអង់ស៊ីមទាំងនោះសកម្មឡើង ។ ដោយមានអរម៉ូនជាច្រើនអាចចងក្នុងផ្នែករបស់វានៅលើភ្នាសកោសិកា ។ ដោយហេតុថា កោសិកាគោលដៅខ្លះក៏ឆ្លើយតបបានតែទៅនឹងអរម៉ូនណាមួយប៉ុណ្ណោះ ព្រោះវាមានតំណបជាក់លាក់សម្រាប់អរម៉ូននោះ ។

ឧទាហរណ៍ ការចងក្នុងអាដ្រេណាលីនដោយចូលដល់ភ្នាសកោសិកាថ្លើម បណ្តាលឱ្យមានការបំប្លែងជាតិស្ករក្នុងថ្លើមចេញជាចលករ AMPc ។ ក៏ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរអង់ស៊ីមសកម្មភាព ។ ដែលធ្វើឱ្យស្ករក្នុងថ្លើមកើនឡើង ហើយរាងកាយមានថាមពលបន្ថែម ។

អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតមានអរម៉ូន ដែលផលិតឡើងដោយក្រពេញលើតម្រងនោម (កណ្តិច) អូវែ និងពងស្វាស ។ មិនដូចជាអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីនទេ អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតជាម៉ូលេគុលតូច ហើយរលាយក្នុងលីពីត ។ ហេតុនេះ វាអាចឆ្លងកាត់តាមភ្នាសនៃកោសិកាគោលដៅយ៉ាងងាយស្រួល ។ នៅក្នុងកោសិកា អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតភ្ជាប់នឹងជលក្នុងស៊ីតូប្លាស ។ តាមធម្មតា ម៉ូលេគុលជលប្រូតេអ៊ីន ដែលអញ្ញត្តដោយសេរីក្នុងស៊ីតូប្លាស ។ នេះជានោះ វាបង្កើតបានជាសារធាតុចម្រោះជលអរម៉ូនដែលចូលទៅក្នុងណ្វៃយ៉ូកោសិកា ។ ក្នុងណ្វៃយ៉ូ ស៊ែនដកទេសមួយត្រូវបានផ្លាស់មួយ ។ ឧទាហរណ៍ អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត តេស្តូស្តេរ៉ូនធ្វើឱ្យ ដើម្បីឱ្យការសំយោគប្រូតេអ៊ីនសាច់ដុំ ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបបង្ហាញអរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតឆ្លងកាត់ភ្នាសកោសិកាគោលដៅ ចូលទៅក្នុងស៊ីតូប្លាស ហើយទៅភ្ជាប់នឹងតំណបក្នុងនុយក្លេអូស បន្ទាប់មកបង្កើត mRNA ដែលចេញទៅស៊ីតូប្លាស ទៅកាន់រ៉ីបូសូម ដើម្បីសំយោគប្រូតេអ៊ីន ។ ស្លាក (labels): អឺស្ត្រាឌីយ៉ុល - 17β (រូបគ្រោងសារធាតុគីមីនៅខាងលើ) ; តេស្តូស្តេរ៉ូន (រូបគ្រោងសារធាតុគីមី) ; ស៊ីតូប្លាស ; S ; R ; ជល ; សារធាតុចម្រោះជល ; អរម៉ូន ; អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត ; ប្រូតេអ៊ីនថ្មី ; ADN ; ARNm ; កោសិកាគោលដៅ ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញចេញពីអរម៉ូនឆ្លងកាត់ភ្នាសចូលក្នុងស៊ីតូប្លាស ; ព្រួញទៅនុយក្លេអូស រួចចេញជា ARNm ; ព្រួញពី ARNm ទៅរ៉ីបូសូម រួចជាប្រូតេអ៊ីន ។ ដូចនេះ ការបញ្ចេញអរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតចូលក្នុងកោសិកាគោលដៅ គឺជាការបង្កើតប្រូតេអ៊ីនថ្មី ។ ហើយប្រូតេអ៊ីនថ្មីនោះ អាចផ្លាស់ប្តូរមុខងាររបស់កោសិកាគោលដៅ ។ ដូចនេះ ឥទ្ធិពលនៃអរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត គឺយឺតជាងអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន ។

ឧទាហរណ៍ អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត តេស្តូស្តេរ៉ូនចូលទៅក្នុងកោសិកានៃសាច់ដុំឱ្យមានការកើនឡើងនូវប្រូតេអ៊ីន ដែលធ្វើឱ្យកោសិកានោះរឹងមាំឡើង ។ អរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតធ្វើសកម្មភាពយឺតជាងអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន ព្រោះវាត្រូវការពេលច្រើន ដើម្បីសំយោគពពួកប្រូតេអ៊ីតទៅលើមេម៉ាទ្រីសរបស់កោសិកា ។ ប៉ុន្តែអរម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីតមានប្រសិទ្ធភាពយូរជាងអរម៉ូនប្រូតេអ៊ីន ។

ក្រពេញអង្គដូគ្រីនសំយោគអរម៉ូននៅពេលមានប្រសិទ្ធភាពបរិមាណអរម៉ូននៅក្នុងឈាមត្រូវ អរម៉ូនប្រប្រួលទៅតាមការប្រប្រួលនៃបរិមាណ ។ ការបញ្ចេញពីប្រព័ន្ធប្រសាទនិងពីអរម៉ូនផ្សេងៗ ។ ប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីនត្រូវបានផ្តើមនីតិយ័តកម្មដោយចលនា រក្សាជាលំនឹងរយៈពេលយូរ ហើយមានការគាំទ្រដំណើរការនៃមជ្ឈដ្ឋានខាងក្នុង ។ ការត្រួតពិនិត្យដោយប្រតិកម្មចំណុះ គឺជាការត្រួតពិនិត្យដោយប្រតិកម្មចំណុះអវិជ្ជមាន (rétro contrôle négatif) ៖ ការត្រួតពិនិត្យអវិជ្ជមាន គឺជាការត្រួតពិនិត្យដែលកើតឡើងនៅពេលកម្រិតអរម៉ូនកើនឡើងខ្ពស់ ហើយធ្វើឱ្យប្រតិកម្មចំណុះអវិជ្ជមាន មាននាទីក្នុងការបញ្ឈប់ការបញ្ចេញអរម៉ូននោះ ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបជាដ្យាក្រាមប្រអប់បញ្ឈរ បង្ហាញរង្វង់ត្រួតពិនិត្យអរម៉ូន ។ ពីលើចុះក្រោម ៖ ក្រពេញបញ្ចេញអរម៉ូន បញ្ចេញអរម៉ូនទៅក្នុងឈាម បន្ទាប់មកអរម៉ូនទៅដល់កោសិកាគោលដៅ ។ ព្រួញមួយចេញពីកោសិកាគោលដៅត្រឡប់ទៅក្រពេញវិញ ដើម្បីបញ្ឈប់ការបញ្ចេញអរម៉ូន ។ ស្លាក (labels): ក្រពេញអរម៉ូនសម្រាប់អរម៉ូននោះ ; អរម៉ូន ; ឈាម ; កោសិកាគោលដៅ ; តំណប ; ការឆ្លើយតប ; បញ្ឈប់ការបញ្ចេញអរម៉ូន ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): ព្រួញចុះពីក្រពេញទៅឈាម ទៅកោសិកាគោលដៅ រួចព្រួញវិលត្រឡប់ពីស្តាំទៅឆ្វេង ត្រឡប់ទៅក្រពេញវិញ ។

ឧទាហរណ៍ ការគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាម ។ ក្រោយពេលញ៉ាំអាហារ កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមកើនឡើង ហើយលំពែងបញ្ចេញអាំងស៊ុយលីន ។ អាំងស៊ុយលីនជំរុញឱ្យកោសិកាប្រើប្រាស់ជាតិស្ករ ឬស្តុកទុកជាជាតិស្ករនៅក្នុងថ្លើម ដូច្នេះកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមត្រឡប់មកកម្រិតធម្មតាវិញ ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមថយចុះ លំពែងបញ្ចេញគ្លូកាហ្គុន ដែលជំរុញឱ្យថ្លើមបំប្លែងគ្លីកូសេនទៅជាជាតិស្ករ ហើយបញ្ចេញទៅក្នុងឈាមវិញ ។

អ្វីដែលរូបបង្ហាញ: រូបគំនូសរាងកាយមនុស្ស បង្ហាញទីតាំងក្រពេញអង្គដូគ្រីនសំខាន់ៗ ។ នៅខាងឆ្វេងមានរូបពង្រីកនៃក្រពេញអិចសូគ្រីន (ក្រពេញញើស) ក្រពេញអង្គដូគ្រីន និងកោសិកាបញ្ចេញអរម៉ូន ។ ស្លាក (labels): ខួរក្បាល ; អីប៉ូតាឡាមុស ; ក្រពេញភីតុយីត័រ ; ក្រពេញប៉ារ៉ាទីរ៉ូអ៊ីត ; ក្រពេញទីមុស ; ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត ; ក្រពេញអាដ្រេណាល់ ; ក្រពេញ (លំពែង) ; ក្រពេញអូវែ ; ក្រពេញអ៊ូតេរ៉ូស ; អរម៉ូន ; សរសៃឈាម ; កោសិកាក្រពេញ ; កោសិកាបញ្ចេញអរម៉ូន ; ក្រពេញអិចសូគ្រីន ; ក្រពេញអង្គដូគ្រីន ។ ព្រួញ/លំដាប់ (arrows/order): បន្ទាត់ភ្ជាប់ពីក្រពេញនីមួយៗ ក្នុងរូបមនុស្ស ទៅកាន់ស្លាកឈ្មោះរបស់វា ។ ប្រព័ន្ធអង្គដូគ្រីនមនុស្សកើតឡើងពីក្រពេញអង្គដូគ្រីនផ្សេងៗ ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបទី 3.7 ។ ក្នុងចំណោមក្រពេញទាំងអស់ ក្រពេញខ្លះមាននាទីជាក្រពេញអង្គដូគ្រីនផងនិងអិចសូគ្រីនផង ដូចជាលំពែង និងក្រពេញភេទ ។ លំពែងជាក្រពេញចម្រុះ ដែលបញ្ចេញអរម៉ូនអាំងស៊ុយលីន និងគ្លូកាហ្គុន ។

អីប៉ូតាឡាមុសជាផ្នែកមួយនៃខួរក្បាលដែលត្រូវបានគេហៅថា មជ្ឈមណ្ឌលខាងក្នុងនៃសារពាង្គកាយ ។ អីប៉ូតាឡាមុស ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលដែលគ្រប់គ្រងការបញ្ចេញអរម៉ូនរបស់ក្រពេញភីតុយីត័រ ។ ដោយមានវត្តមានសម្ពាធសារធាតុពីអាហារ ឬការផ្លាស់ប្តូរក្នុងខ្លួន អីប៉ូតាឡាមុសបញ្ចេញអរម៉ូនជាច្រើន ទៅកាន់ក្រពេញភីតុយីត័រ ។ នៅក្នុងអីប៉ូតាឡាមុសមានណឺរ៉ូនពិសេស ដែលផលិតអរម៉ូនពីរគឺ ADH និងអុកស៊ីតូស៊ីន ។ អរម៉ូនទាំងពីរនេះ ត្រូវបានផ្ទុកទៅក្នុងក្រពេញភីតុយីត័រ តាមរយៈសរសៃប្រសាទ ហើយបញ្ចេញចេញពីអីប៉ូភីសក្រោយ ។ អរម៉ូនទាំងនេះ ធ្វើឱ្យសារពាង្គកាយមានប្រតិកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរនៃមជ្ឈដ្ឋានខាងក្នុង ។ សរសៃឈាមទៅអីប៉ូតាឡាមុស ។ កាលណាកោសិកានៃរាងកាយបានបញ្ចេញ ហើយដោយសារតែអរម៉ូនអាចឆ្លងកាត់បាន ADH និងអុកស៊ីតូស៊ីនដែលផលិតដោយអីប៉ូតាឡាមុស ត្រូវបានផ្ទុកទៅក្នុងក្រពេញភីតុយីត័រ ។ ប្រយោគដំបូងនៃកថាខណ្ឌនេះជាបំណែកកាត់ទំព័រ (ចាប់ផ្តើមកណ្តាលប្រយោគ ក្រោយ «…បញ្ចេញ») ។ ការពិតដែលប្រើនៅពេលក្រោយមិនផ្លាស់ប្តូរទេ ៖ ADH និងអុកស៊ីតូស៊ីនផលិតនៅអីប៉ូតាឡាមុស ធ្វើដំណើរតាមសរសៃប្រសាទ ហើយស្តុកនិងបញ្ចេញពីអីប៉ូភីសក្រោយ ។

កំណត់សម្គាល់ / Note.