កម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុល

ដាក់តំណក់ទឹកពីរនៅជិតគ្នាលើស្លឹកឈើ តំណក់ទាំងពីរនឹងប្រកបគ្នាទៅជាតំណក់មួយ ។ គ្មាននរណាចងវាទេ តែវានៅជាប់គ្នា ។ កម្លាំងដែលចងម៉ូលេគុលទឹកទាំងនោះឲ្យនៅជិតគ្នា ហៅថា កម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុល ។

កម្លាំងនេះខ្សោយជាងសម្ព័ន្ធគីមីក្នុងម៉ូលេគុលច្រើនណាស់ ។ ដូច្នេះ ពេលទឹកពុះនៅ 100 °C អាតូម H មិនដាច់ចេញពី O ទេ ៖ មានតែម៉ូលេគុលទឹកដាច់ចេញពីគ្នា ។ បើចង់បំបែកសម្ព័ន្ធ O–H ត្រូវការសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាងនេះច្រើន ។

នេះជាចំណុចគន្លឹះនៃមេរៀនទាំងមូល ៖ ចំណុចរលាយ និងចំណុចរំពុះ វាស់កម្លាំងរវាងម៉ូលេគុល មិនមែនវាស់កម្លាំងសម្ព័ន្ធក្នុងម៉ូលេគុលទេ ។

អំបិលសម្ល NaCl រលាយនៅ 801 °C ។ ក្រមួនទែន C₁₇H₃₆ រលាយនៅ 22 °C ប៉ុណ្ណោះ ។ ទាំងពីរសុទ្ធតែជាអង្គធាតុរឹងនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ តែមួយក្តៅខ្លាំងទើបរលាយ មួយរលាយត្រជាក់ៗ ។

មូលហេតុ ៖ NaCl ជា សារធាតុអុីយ៉ុង — មាន Na⁺ និង Cl⁻ តម្រៀបគ្នាជាបណ្តាញក្រាម ហើយបន្ទុកផ្ទុយគ្នាទាញគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ។ C₁₇H₃₆ ជា សារធាតុម៉ូលេគុល — មានតែម៉ូលេគុល ហើយកម្លាំងរវាងម៉ូលេគុលខ្សោយ ។

ក្នុងចំណោមសារធាតុអុីយ៉ុងវិញ ក៏មានភាពខុសគ្នាដែរ ៖ KCl រលាយនៅ 770 °C ទាបជាង NaCl (801 °C) ព្រោះអុីយ៉ុង K⁺ ធំជាង Na⁺ ចម្ងាយរវាងអុីយ៉ុងឆ្ងាយជាង កម្លាំងទាញខ្សោយជាង ។ ចំណែក CaF₂ រលាយនៅ 1423 °C ខ្ពស់ជាង NaCl ព្រោះ Ca²⁺ មានបន្ទុក 2+ ធំជាង Na⁺ ដែលមានបន្ទុក 1+ ។

ចង់ដឹងថាកម្លាំងរវាងម៉ូលេគុលខ្លាំងប៉ុណ្ណា មិនចាំបាច់មើលម៉ូលេគុលទេ ៖ មើលចំណុចរំពុះ ។ ចំណុចរំពុះទាប = កម្លាំងខ្សោយ, ចំណុចរំពុះខ្ពស់ = កម្លាំងខ្លាំង ។

ឧស្ម័នអុីដ្រូសែន H₂ ពុះនៅ −252.8 °C ជិតសូន្យដាច់ខាត ៖ កម្លាំងរវាងម៉ូលេគុល H₂ ស្ទើរតែគ្មាន ។ ម៉្យាងវិញ ក្លូរីន (C₂₄H₁₂) ពុះនៅ 525 °C ៖ កម្លាំងរវាងម៉ូលេគុលរបស់វាខ្លាំងខ្លាំង ។ (ឈ្មោះ «ក្លូរីន» និងរូបមន្ត C₂₄H₁₂ មិនត្រូវគ្នាតាមការបោះពុម្ព — សូមមើលបញ្ជីចន្លោះប្រហោងក្នុងផ្នែកទី ១០ ។)

ដូច្នេះ ពេលយើងឃើញលេខចំណុចរំពុះក្នុងតារាង យើងកំពុងអានកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលដោយប្រយោល ។

គិតថាកម្លាំងមានបួនជាន់ ពីខ្សោយទៅខ្លាំង ៖

១. កម្លាំងរាយយន្តទន់ (London) — មាននៅគ្រប់ម៉ូលេគុល ទោះប៉ូលឬមិនប៉ូល ។ ខ្សោយជាងគេ ។

២. កម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូល — មាននៅម៉ូលេគុលប៉ូល ។ ខ្លាំងជាង London ។

៣. សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន — ជាកម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូលពិសេស ខ្លាំងជាងកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលដទៃទៀត ។

៤. កម្លាំងអុីយ៉ុងក្នុងបណ្តាញក្រាម — ខ្លាំងជាងគេ ។ មិនមែនជាកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលទេ តែជាកម្លាំងរវាងអុីយ៉ុង ។

កម្លាំងទាំងបួននេះមិនដូចគ្នាទេ ៖ កម្លាំងអុីយ៉ុង និងកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលសុទ្ធតែធ្វើឲ្យភាគល្អិតនៅជិតគ្នា តែកម្រិតខ្លាំងខុសគ្នាច្រើន ។ ដូច្នេះ ពេលប្រៀបធៀបចំណុចរំពុះ ត្រូវដឹងជាមុនថាសារធាតុនោះប្រើកម្លាំងណា ។

ទឹក H₂O និងអុីដ្រូសែនសុីលផ្វឺ H₂S មានម៉ូលេគុលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ៖ ទំហំដូចគ្នា ទ្រង់ទ្រាយកោងដូចគ្នា ។ តែ H₂O ពុះនៅ 100 °C ចំណែក H₂S ពុះនៅ −60.7 °C ។ ខុសគ្នាជាង 160 °C !

ដូចគ្នាដែរ NH₃ ពុះនៅ −33.35 °C តែ PH₃ ពុះនៅ −87.7 °C ។ ទាំងពីរគូនេះបង្ហាញរឿងតែមួយ ៖ ម៉ូលេគុលដែលមាន H ភ្ជាប់នឹង N, O ឬ F មានកម្លាំងបន្ថែមមួយដែលគូផ្សេងគ្មាន ។ កម្លាំងបន្ថែមនោះហៅថា សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន ។

សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនក៏ពន្យល់ផងដែរថា ហេតុអ្វីទឹកកកអណ្តែតលើទឹករាវ — ដែលជារឿងចម្លែកជាងគេក្នុងធម្មជាតិ ។

តារាងនេះជាភស្តុតាងដំបូង ៖ សារធាតុអុីយ៉ុងរឹងនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ហើយរលាយនៅសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ។ សារធាតុម៉ូលេគុលអាចជាឧស្ម័ន អង្គធាតុរាវ ឬរឹង ហើយរលាយនៅសីតុណ្ហភាពទាប ។

ចំណាំលើតារាង ៖

• ជួររបស់ KCl គ្មានលេខនៅជួរ «ចំណុចរំពុះ» — សៀវភៅទុកឲ្យទទេ ។ សញ្ញា «—» ខាងលើមានន័យថា «សៀវភៅមិនបានបោះពុម្ពតម្លៃ» ។
• ជួរ «សារធាតុអុីយ៉ុង» និង «សារធាតុម៉ូលេគុល» ជាចំណងជើងរង ។
• [UNCLEAR: ក្រឡ «និយមប្រើ» នៃទឹក H₂O អានថា «ប្រើប្រចាំមួយ» ឬ «ប្រើប្រចាំថ្ងៃ» — ពាក្យចុងក្រោយមិនប្រាកដ]
• [UNCLEAR: ក្រឡ «អំបិលជំនួស», «អំបិលសម្ល», «ទឹកលាងក្រចក», «ក្រមួនទែន» អានដោយទំនុកចិត្តទាប — អក្សរតូច]

និយមន័យ ៖ ចំពោះសារធាតុម៉ូលេគុល កម្លាំងដែលមានអំពើទៅវិញទៅមករវាងម៉ូលេគុល ហៅថា កម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុល ។

កម្លាំងទាំងនេះអាចជាកម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូល ឬកម្លាំងបាយទូនដុន (London) ។ វាកើតឡើងនៅពេលម៉ូលេគុលនៅជិតគ្នា ហើយខ្លាំងបំផុតនៅពេលម៉ូលេគុលនៅជិតគ្នាបំផុត ។ ពេលម៉ូលេគុលនៅឆ្ងាយពីគ្នា កម្លាំងនេះស្ទើរតែបាត់ ។

មូលហេតុគឺសាមញ្ញ ៖ កម្លាំងទាំងនេះកើតចេញពីបន្ទុកអគ្គិសនីតូចៗនៅលើផ្ទៃម៉ូលេគុល ។ បន្ទុកអគ្គិសនីចុះខ្សោយយ៉ាងរហ័សតាមចម្ងាយ ។ ដូច្នេះ កម្លាំងនេះខ្លាំងតែពេលប៉ះគ្នាប៉ុណ្ណោះ ។

បើកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលខ្សោយពេក ម៉ូលេគុលមិនអាចនៅជាប់គ្នាបានទេ — សារធាតុនោះនៅជាឧស្ម័ន ។ បើកម្លាំងខ្លាំង សារធាតុនោះនៅជាអង្គធាតុរាវ ឬរឹង ។

- កុំច្រឡំ៖ សម្ព័ន្ធក្នុងម៉ូលេគុល (intramolecular) គឺសម្ព័ន្ធកូវ៉ាឡង់រវាងអាតូមក្នុងម៉ូលេគុលតែមួយ — ខ្លាំង ហើយបើបំបែក គឺជាបម្រែបម្រួលគីមី ។ កម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុល (intermolecular) គឺកម្លាំងរវាងម៉ូលេគុលពីរ — ខ្សោយ ហើយបើបំបែក គ្រាន់តែជាបម្រែបម្រួលរូបរាង (រលាយ ឬពុះ) ។ ពេលទឹកពុះ សម្ព័ន្ធ O–H មិនដាច់ទេ ។

តារាងនេះដាក់ម៉ូលេគុលប៉ូល ម៉ូលេគុលប៉ូលតិច និងម៉ូលេគុលមិនប៉ូល ជាប់គ្នា ដើម្បីឲ្យឃើញភាពខុសគ្នានៃចំណុចរំពុះ ។

ការអានតារាង ៖

• C₃H₇OH (97.4 °C) ពុះខ្ពស់ជាង C₃H₇SH (67.8 °C) ព្រោះ O–H ប៉ូលជាង S–H ។ ទាំងពីរមានខ្សែកាបូនបីដូចគ្នា ។
• C₄H₁₀ (−0.5 °C) ជាឧស្ម័ន ព្រោះគ្មានប៉ូល ៖ មានតែកម្លាំង London ។
• ជួរ «ទម្រង់» បង្ហាញរូបមន្តរចនាសម្ព័ន្ធរបាយៗ ។ ចំណុចសំខាន់គឺចុងម្ខាងនៃម៉ូលេគុល ៖ –O–H, –S–H, ឬខ្សែកាបូនសុទ្ធ ។

(សៀវភៅបោះពុម្ពពាក្យ «ចំណុចរលំពុះ» — មានន័យថា ចំណុចរំពុះ ។)

ការអានតារាង ៖ ពី HCl ទៅ HBr ទៅ HI ចំណុចរំពុះកើនបន្តិចម្តងៗ (−85 → −67 → −35) ព្រោះម៉ូលេគុលកាន់តែធំ អេឡិចត្រុងកាន់តែច្រើន ។ តែ HF កើនឡើងខ្លាំងដល់ 20 °C ទោះបីជាម៉ូលេគុលតូចជាងគេ ។ ភាពខុសគ្នានៃកម្រិតអេឡិចត្រូអវិជ្ជមានមានតែ HF ទេដែលធំ (1.8) ។ នេះជាភស្តុតាងថា HF មានកម្លាំងបន្ថែម ៖ សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន ។

សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនកើតឡើងបាន លុះត្រាតែអាតូមអ៊ីដ្រូសែនភ្ជាប់ទៅនឹងអាតូមអេឡិចត្រូអវិជ្ជមានខ្លាំង គឺ N, O ឬ F — អាតូមដែលនៅខាងលើផ្នែកខាងស្តាំនៃតារាងខួប ។

ពេល H ភ្ជាប់ទៅ N, O ឬ F អាតូមធំទាញអេឡិចត្រុងរបស់ H ទៅរកខ្លួន ។ ដូច្នេះ H មាន បន្ទុកវិជ្ជមានដោយផ្នែក (δ+) ។

អាតូម H ដែលមាន δ+ នោះ ទាញទៅលើ គូអេឡិចត្រុងទំនេរ (lone pair) របស់អាតូម N, O ឬ F នៅក្នុងម៉ូលេគុលជិតខាង ។ កម្លាំងទាញនេះហៅថា សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន ។ (សូមមើលរូបទី 2.1 ក្នុងផ្នែកទី ៦ ។)

- កុំច្រឡំ៖ សម្ព័ន្ធ O–H ជាសម្ព័ន្ធកូវ៉ាឡង់ពិត ៖ អេឡិចត្រុងត្រូវបានចែករំលែក សរសេរជាបន្ទាត់រឹង ។ សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន O–H···O មិនមែនជាសម្ព័ន្ធគីមីទេ ៖ គ្រាន់តែជាកម្លាំងទាញអគ្គិសនី សរសេរជាបន្ទាត់ដាច់ៗ ។ ថាមពលរបស់វាទាបជាងថាមពលសម្ព័ន្ធគីមីធម្មតា ។ ឈ្មោះ «សម្ព័ន្ធ» ធ្វើឲ្យច្រឡំ តែវាជាកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុល ។

ភាពខុសគ្នានៃកម្រិតអេឡិចត្រូអវិជ្ជមាន ប្រាប់ពីកម្លាំងនៃសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែន ។ ΔEN ធំ = សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនខ្លាំង ។

ហេតុផលមួយដែលធ្វើឲ្យសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនខ្លាំង ៖ អាតូម H មានទំហំតូចណាស់ ហើយមានអេឡិចត្រុងតែមួយគត់ ។ ពេលអេឡិចត្រុងនោះត្រូវបានទាញទៅឆ្ងាយដោយអាតូមអេឡិចត្រូអវិជ្ជមានខ្លាំង អាតូម H ស្ទើរតែគ្មានអេឡិចត្រុងនៅសល់ ។ ដូច្នេះ ស្នូល H ដែលមានបន្ទុក + នៅតែចំហ ហើយទាញគូអេឡិចត្រុងរបស់ម៉ូលេគុលជិតខាងយ៉ាងខ្លាំង ។

ថាមពលសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនទាបជាងថាមពលសម្ព័ន្ធគីមីធម្មតា ប៉ុន្តែកម្លាំងសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនខ្លាំងជាងកម្លាំងអន្តរម៉ូលេគុលដទៃទៀត ។ ដូច្នេះ សម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនពន្យល់លក្ខណៈពិសេសជាច្រើនរបស់សារធាតុ ។

ក្នុងម៉ូលេគុលទឹក អាតូម H ពីរភ្ជាប់ទៅអាតូម O មួយដោយសម្ព័ន្ធកូវ៉ាឡង់ ។ អាតូម H នីមួយៗអាចបង្កើតសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនមួយជាមួយអាតូម O នៃម៉ូលេគុលដៃគូ ។ ដូច្នេះ ម៉ូលេគុលទឹកមួយអាចបង្កើតសម្ព័ន្ធអ៊ីដ្រូសែនបានច្រើននៅពេលតែមួយ ។ នេះជាហេតុដែលធ្វើឲ្យទឹកមានចំណុចរំពុះ 100 °C ។

ទឹកកកអណ្តែតលើទឹក ៖ ជាទូទៅ សារធាតុទាំងឡាយហាប់ជាងនៅភាពរឹងជាងនៅភាពរាវ ។ តែទឹកខុសគេ ៖ ទឹកនៅភាពរាវហាប់ជាងទឹកនៅភាពរឹង ។

មូលហេតុគឺមុំ ៖ មុំ H–O–H ក្នុងម៉ូលេគុលទឹកគឺ 104.5° ចំណែកមុំក្នុងចតុមុខនិយតគឺ 109.5° ។ ពេលទឹកក្លាយជាទឹកកក មុំនេះកាន់តែតូច ធ្វើឲ្យម៉ូលេគុលតម្រៀបគ្នាជាទ្រង់ទ្រាយពិសេសក្នុងក្រាម ដែលមានប្រហោងច្រើន ។ ក្រាមទឹកកកមានបរិមាណបើកចំហរច្រើន ដូច្នេះដង់ស៊ីតេទឹកកកតិចជាងទឹករាវ ។ ហេតុនេះ ទឹកកកអណ្តែត ។ (សូមមើលរូបទី 2.2 ក្នុងផ្នែកទី ៦ ។)

ភាពខុសគ្នានៃដង់ស៊ីតេនេះ ពន្យល់បាតុភូតជាច្រើនក្នុងធម្មជាតិ ៖ ត្រីរស់នៅក្រោមស្រទាប់ទឹកកកបាន ព្រោះទឹកកកនៅលើផ្ទៃ ហើយទឹករាវនៅខាងក្រោម ។

(សៀវភៅបោះពុម្ព «ចំណុចរលំពុះ» — មានន័យថា ចំណុចរំពុះ ។)

ឧស្ម័នកម្រ ជាអាតូមឯកវចនៈ គ្មានប៉ូល ។ ដូច្នេះ កម្លាំងរវាងអាតូមរបស់វា គឺមានតែកម្លាំង London ។ តារាងបង្ហាញថា ពេលចំនួនអេឡិចត្រុងកើន ចំណុចរំពុះកើនពី −269 °C (He) ដល់ −62 °C (Rn) ។

ក្នុងសារធាតុអុីយ៉ុង អុីយ៉ុងដែលមានបន្ទុកផ្ទុយគ្នាទាញគ្នា ហើយធ្វើឲ្យអុីយ៉ុងនៅជាប់គ្នា ។ ចំពោះម៉ូលេគុលប៉ូល កម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូលទាញគ្នា ។

តើកម្លាំងអ្វីទាញគ្នារវាងម៉ូលេគុលមិនប៉ូល និងរវាងអាតូមនិងអាតូម ? នេះជាសំណួរសំខាន់ ៖ បើគ្មានកម្លាំងទេ ឧស្ម័នកម្រនឹងមិនអាចក្លាយជាអង្គធាតុរាវបានឡើយ ។ តែគេអាចធ្វើឲ្យឧស្ម័នកម្រក្លាយជារាវបាន ដោយបញ្ចុះសីតុណ្ហភាព ។ ដូច្នេះ កម្លាំងនោះពិតជាមាន ។

ក្នុងឆ្នាំ 1930 អ្នកគីមីជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ឈ្មោះ Fritz W. London បានពន្យល់បញ្ហានេះ ។ ម៉ូលេគុលមិនប៉ូលមានកម្លាំងទាញពិសេសមួយ ដែលឥឡូវហៅថា កម្លាំងរាយយន្តទន់ (កម្លាំង London) ។

ក្នុងកម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូល មានបន្ទុកអចិន្ត្រៃយ៍ (δ+ និង δ−) នៅលើម៉ូលេគុល ។ ចំណែកក្នុងកម្លាំង London គ្មានបន្ទុកអចិន្ត្រៃយ៍ទេ ៖ បន្ទុកកើតឡើងមួយភ្លែត ហើយរលាយបាត់វិញ ។ ដូច្នេះ កម្លាំង London ខ្សោយជាងកម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូល ។

ជាទូទៅ ភាពរឹងមាំនៃកម្លាំងរាយយន្តទន់រវាងភាគល្អិតមិនប៉ូល កើនឡើងស្របគ្នាជាមួយម៉ាសម៉ូលេគុលនៃភាគល្អិត ។ មូលហេតុ ៖ កាលណាម៉ាសម៉ូលេគុលកើន ចំនួនអេឡិចត្រុងក្នុងម៉ូលេគុលក៏កើនដែរ ។ អេឡិចត្រុងច្រើន = ឌីប៉ូលបណ្តោះអាសន្នធំ = កម្លាំងខ្លាំង ។

សូមពិនិត្យតារាង 2.4 ៖ ចំណុចរំពុះកើននៅពេលចំនួនអេឡិចត្រុងកើន (He 2 អេឡិចត្រុង → Rn 86 អេឡិចត្រុង) ។ ចំពោះក្រុមអាតូមដែលជាប្រភេទដូចគ្នា និងម៉ូលេគុលមិនប៉ូល កម្លាំងរាយយន្តទន់សមាមាត្រទៅនឹងចំនួនអេឡិចត្រុង ។

តើអេឡិចត្រុងដើរតួយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងកម្លាំងរាយយន្តទន់ ? អេឡិចត្រុងក្នុងអាតូម ឬម៉ូលេគុលធ្វើចលនាមិនឈប់ឈរ ហើយចលនានោះមិនទៀងទាត់ ។

កាលណាអេឡិចត្រុងប្រមូលគ្នានៅផ្នែកមួយនៃម៉ូលេគុល ផ្នែកនោះក្លាយជាបន្ទុកអវិជ្ជមានបណ្តោះអាសន្ន ហើយផ្នែកម្ខាងទៀតក្លាយជាបន្ទុកវិជ្ជមានបណ្តោះអាសន្ន ។ នេះជា ឌីប៉ូលបណ្តោះអាសន្ន ។

ឌីប៉ូលនេះមានអាយុខ្លីណាស់ តែវាគ្រប់គ្រាន់ធ្វើឲ្យម៉ូលេគុលជិតខាងមានប៉ូលតាម ៖ ចុងវិជ្ជមានរបស់ម៉ូលេគុលមួយទាញអេឡិចត្រុងរបស់ម៉ូលេគុលម្ខាង ហើយចុងអវិជ្ជមានរុញអេឡិចត្រុងនោះចេញឆ្ងាយ ។ ដូច្នេះ ម៉ូលេគុលទាំងពីរទាញគ្នាទៅវិញទៅមក ។

ប្រៀបធៀប NaCl (សារធាតុអុីយ៉ុង) ជាមួយ I₂ (សារធាតុមិនប៉ូល) ដូចបង្ហាញក្នុងរូបទី 2.4 ។

• NaCl ៖ អុីយ៉ុង Na⁺ និង Cl⁻ តម្រៀបគ្នាយ៉ាងទៀងទាត់ក្នុងក្រាមគ្រីស្តាល់ ។ អុីយ៉ុងទាំងនេះទាញគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ។ ចំណុចរលាយ 801 °C ។
• I₂ ៖ ភាគល្អិតជាម៉ូលេគុលដែលមិនប៉ូល ហើយទាញគ្នាបានតែខ្សោយ ។ ចំណុចរលាយ 114 °C ។

ដូច្នេះ លក្ខណៈខ្លះនៃសារធាតុ ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រភេទកម្លាំងដែលមានក្នុងសារធាតុនោះ ។ ដោយសារសារធាតុអុីយ៉ុង សារធាតុប៉ូល និងសារធាតុមិនប៉ូល មានការចែករំលែកអេឡិចត្រុងខុសគ្នា កម្លាំងទាញរបស់វាក៏ខុសគ្នាដែរ ។

ម៉ូលេគុលមិនប៉ូលអនុវត្តតាមកម្លាំងរាយយន្តទន់ ។ ចំណែកម៉ូលេគុលប៉ូល អនុវត្តតាមទាំង កម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូល និង កម្លាំងរាយយន្តទន់ ។

ការកំណត់ថាមានកម្លាំងអ្វីខ្លះរវាងម៉ូលេគុលប៉ូល មិនងាយស្រួលទេ ៖ ត្រូវវិភាគថាកម្លាំងណាខ្លាំងជាង ។ ជាទូទៅ កម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូលឈ្នះ ។

កម្លាំងរាយយន្តទន់ក៏មានរវាងអុីយ៉ុង និងក្នុងសារធាតុអុីយ៉ុងដែរ ។ តែកម្លាំងនេះតូចខ្លាំងណាស់ បើធៀបទៅនឹងកម្លាំងទាញរវាងអុីយ៉ុងនិងអុីយ៉ុង ។ ដូច្នេះ គេអាចចោលវាបាន ។

ជាទូទៅ កម្លាំងឌីប៉ូល-ឌីប៉ូលខ្លាំងជាងកម្លាំងរាយយន្តទន់ ។ តែកម្លាំងទាំងពីរនេះ តែងតែខ្សោយជាងកម្លាំងរវាងអុីយ៉ុងក្នុងក្រាម ។ មានករណីលើកលែងខ្លះ ។

កត្តាមួយទៀតគឺ ទំហំ របស់អុីយ៉ុង ឬម៉ូលេគុល ។ ភាគល្អិតកាន់តែធំ ចម្ងាយរវាងភាគល្អិតកាន់តែឆ្ងាយ ហើយកម្លាំងទាញកាន់តែខ្សោយ ។ ដូច្នេះ សារធាតុអុីយ៉ុងដែលមានអុីយ៉ុងធំ ជាពិសេសអុីយ៉ុងដែលមានបន្ទុកតូច មានចំណុចរលាយទាប ។

សារធាតុអុីយ៉ុងខ្លះអាចនៅជាអង្គធាតុរាវនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ — គេហៅថា អង្គធាតុរាវអុីយ៉ុង ។ ឧទាហរណ៍ សមាសធាតុអុីយ៉ុងប៉ូលីអាតូមិក 1-ប៊ូទីល-3-មេទីលអ៊ីមីដាហ្សូលីញនីត្រាត (រូបទី 2.5 ក) ។ [UNCLEAR: ឈ្មោះដែលបោះពុម្ព «1- ប៊ូទីលីរីដ្យូមនីត្រាត» មិនអាចអានបានពេញលេញ; ឃ្លា «ចំណុចរលំពុះនៃសារធាតុអុីយ៉ុងនេះ គឺវាបលាស់» ក៏មិនប្រាកដ]